I SA/Gl 700/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. P. – "A" w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2010 r. ten sam Sąd oddalił skargę J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku oraz o udzielenie pomocy prawnej w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W załączonym druku urzędowego formularza PPF wskazał na swe "ubóstwo materialne" jako okoliczność uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych; żądanie ustanowienia adwokata wyjaśnił natomiast tym, iż "zaistniała potrzeba odwołania się o kasację" od ww. wyroku Sądu. Jednocześnie skarżący oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada jakichkolwiek składników majątku a jedyne źródło jego dochodu stanowi emerytura w wysokości [...] zł netto, w tym dodatek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do uzupełnienia rzeczonego wniosku w terminie 7 dni poprzez: 1) przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez niego i osoby ewentualnie pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, a w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte – przedstawienie potwierdzającego ten fakt zaświadczenia wystawionego przez bank, informującego o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 2) złożenie wyjaśnień czy z dniem 1 stycznia 2010 r. dokonał wznowienia prowadzenia działalności gospodarczej [w przypadku odpowiedzi twierdzącej – nadesłanie dokumentacji księgowej firmy (ksiąg rachunkowych, raportów kasowych, ewidencji środków trwałych itd.) za [...] 2010 r.; natomiast jeżeli działalność ta została wykreślona z ewidencji – nadesłanie stosownego zaświadczenia na tę okoliczność]; 3) nadesłanie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy, w tym z tytułu wynagrodzenia w "B"; 4) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektryczną, wodę, telefon; dokumentów potwierdzających wysokość: podatku od nieruchomości, opłat czynszowych, ubezpieczenia itp.), jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, a w przypadku występowania jakichkolwiek zaległości z tytułu rzeczonych opłat – wyjaśnienie tej okoliczności za pomocą zaświadczeń właściwych podmiotów; 5) nadesłanie odpisu bądź kserokopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009, jeśli zostało sporządzone, albo ewentualnie odpisu zeznania PIT-11; 6) udokumentowanie wysokości aktualnie otrzymywanych świadczeń emerytalnych za pomocą "odcinka" tego świadczenia; 7) nadesłanie aktualnego, tj. wystawionego po odbiorze wezwania, zaświadczenia właściwego komornika o zastosowanym wobec niego środków egzekucyjnych; 8) nadesłanie tytułu prawnego do nieruchomości położonej w Wiśle przy ul. [...], a w przypadku jego utraty (zbycia) – wykazanie tej okoliczności. Powyższe wezwanie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu [...] 2010 r., jednakże zarówno w zakreślonym terminie, jak i po jego upływie pozostało ono bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, jako zasadniczy powód rozstrzygnięcia wskazując na to, iż wskutek wskazanych przez wnioskującego dowodów nie został osiągnięty stan pewności co do tego, że nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Nadto referendarz sądowy podniósł, iż w przedmiotowej sprawie kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym stanowiła już uprzednio przedmiot rozpoznania (vide postanowienie z dnia 16 listopada 2009 r.), co oznacza, że uchylenie bądź zmiana tego orzeczenia są możliwe wyłącznie wskutek zmiany okoliczności, stanowiących podstawę oceny Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, której skarżący nie wykazał. W dniu [...] 2010 r. wraz z wniesieniem sprzeciwu od powyższego postanowienia skarżący złożył plik dokumentów (pismo "C" S.A. informujące o zobowiązaniach skarżącego wobec tego banku, harmonogram spłat kredytu, rozstrzygnięcia zapadłe w postępowaniach przed organami skarbowymi, zarządzenie Prezesa Sądu Rejonowego w C. nieuwzględniające wniosku skarżącego o wyznaczenie obrońcy z urzędu, pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące o braku zadłużenia konta objętego postępowaniem egzekucyjnym oraz o wysokości potrącenia, a także wydane w dniu [...] 2008 r. potwierdzenie informacji o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku, zauważyć wypada, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy również zwrócić uwagę, tak jak uczynił to referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., że w toku niniejszego postępowania wydano już w dniu 16 listopada 2009 r. postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. W myśl wszak art. 164 p.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu, którym odmówiono prawa pomocy, może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie, czyli w praktyce pogorszeniu, i to na tyle istotnemu, by uzasadniało ono uwzględnienie wniosku. Warto przy tym podkreślić, że w przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy ciężar udowodnienia wspomnianej zmiany spoczywa – zgodnie z opisanymi wyżej regułami, jakimi rządzi się postępowanie w tym zakresie – na osobie wnioskującej. W rozpatrywanym stanie faktycznym brak jest wszak podstaw do tego, by kolejny wniosek skarżącego mógł być oceniony w inny, korzystny dla niego sposób. Najdonioślejsze znaczenie ma fakt, że ocena ta nadal nie może być dokładnie zweryfikowana, gdyż wnioskodawca uchylił się od należytego wykonania wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych, co nie pozwoliło wyjaśnić wszystkich wątpliwości, jakie można powziąć odnośnie do jego sytuacji. Tytułem przykładu: brak wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące (bądź zaświadczenia o likwidacji rachunku czy umowy w sprawie jego zamknięcia), bezspornie wyklucza pełny ogląd przepływu środków finansowych w ramach wszystkich rachunków, do których strona może mieć dostęp. Podobnie: uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego wywołuje brak ustosunkowania się przez niego do wezwania o nadesłanie odpisu bądź kserokopii zeznania podatkowego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009, co nie pozwoliło poczynić ustaleń w przedmiocie wszystkich dochodów przez niego uzyskanych. Wnioskodawca nie uzupełnił tych i innych braków materiału dowodowego także na etapie sprzeciwu, choć musiał mieć pełną świadomość, że taki stan rzeczy może wiązać się dla niego z oddaleniem jego wniosku, skoro stanowił on powód odmowy przyznania prawa pomocy wskazany w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., a także we wcześniejszych postanowieniach wydanych w sprawie. Oczywiście nie można skarżącemu zarzucić całkowitej bierności, jednakże dokumentacja przez niego złożona wraz z wniesieniem sprzeciwu nie usunęła przedstawionych wątpliwości. Podkreślenia w tym miejscu raz jeszcze wymaga, iż wywołuje je brak należytego udokumentowania uzyskiwanych dochodów z jednej strony i ponoszonych wydatków z drugiej. Przedłożone przez skarżącego pismo "C" S.A. informujące o wysokości jego zobowiązań wobec banku nie pozwala uzyskać pełnego obrazu w przedmiocie determinowanego ww. wielkościami jego stanu majątkowego. Dążąc natomiast do wyjaśnienia kwestii wykonywania działalności gospodarczej należy dostrzec, że wbrew oświadczeniu skarżącego, zawartemu w uzasadnieniu do sprzeciwu, przedłożony przez niego dokument nie stanowi potwierdzenia jej wyrejestrowania, lecz zawieszenie wykonywania. Skądinąd dokument ów skarżący przedłożył już podczas rozpoznania wcześniejszego wniosku. Nie pozwoliło to jednak Sądowi uznać, że rozpatrywana okoliczność została wykazana, co strona powinna wziąć pod uwagę. Podsumowując zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do twierdzenia, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.