I SA/Gl 702/20
WyrokWSA w Gliwicach2020-10-23
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Wojciech Gapiński, Krzysztof Kandut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w sprawie podatku od nieruchomości, prawidłowo oceniło zebrany materiał dowodowy i uzasadniło swoje rozstrzygnięcie, w szczególności w zakresie ustalenia funkcji budynku (mieszkalny vs. niemieszkalny/związany z działalnością gospodarczą)?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy postępowania, w tym art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez niewłaściwe uzasadnienie faktyczne i prawne swojej decyzji. Kolegium nie dokonało wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, arbitralnie uznało oświadczenia podatników za wiarygodne w kwestii funkcji mieszkalnej części budynku, jednocześnie odrzucając inne dowody, takie jak dane z ewidencji gruntów i budynków, informacje internetowe czy decyzje administracyjne dotyczące zmiany sposobu użytkowania. Sąd uznał, że Kolegium nie wykazało, dlaczego dane z ewidencji gruntów i budynków, które wskazywały na funkcję niemieszkalną, zostały uznane za niewiarygodne, a także nie przeprowadziło wystarczającego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia sprzeczności między danymi ewidencyjnymi a oświadczeniami strony.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta Z. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. i ustaliła nowy wymiar podatku. Sporna była powierzchnia nieruchomości związana z działalnością gospodarczą, podczas gdy część nieruchomości była przeznaczona na cele mieszkalne. Prokurator Okręgowy w G. zaskarżył decyzję SKO do WSA w Gliwicach, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie wszechstronnej oceny dowodów i niewłaściwe uzasadnienie decyzji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Krzysztof Kandut, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 października 2020 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2019.900 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania pana L.K. (dalej reprezentant podatników) oraz pani I.K. i pana A.K. (dalej podatnicy lub strona), od decyzji Prezydenta Miasta Z. (dalej organ podatkowy) z dnia [...]r. Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2018 r. w wysokości [...] zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO) uchyliło decyzję organu podatkowego i ustaliło zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2018 w kwocie [...] zł, płatne w terminie 14-stu dni od daty doręczenia decyzji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium podało, że w odwołaniu od decyzji organu podatkowego jako sporny wskazany został m.in. metraż za jaki naliczono podatek od nieruchomości, w której to prowadzona jest działalność gospodarcza, podczas gdy część tej nieruchomości była przeznaczona wyłącznie na cele mieszkalne, niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Następnie SKO ustaliło, że w informacji dla podatku od nieruchomości złożonej w dniu 7 listopada 2007 r. wskazano grunty związane z działalnością gospodarczą o powierzchni [...] m2, grunty zaklasyfikowane jako B, Bp, Bi o powierzchni [...] m2, budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni [...] m2 i budowle o wartości [...] zł, a nadto, że w księdze wieczystej obejmującej nieruchomość położoną przy ul. [...] zapisano, że jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym. Stwierdziło również, że w aktach znajduje się wydruk ze strony oficjalnego portalu turystycznego województwa [...], zawierający informacje o działalności A w Z. Wynika z niego, że A posiada 11 miejsc noclegowych, parking, sale konferencyjną i jest dostępny przez cały rok. Z kolei wydruku z indywidualnej strony internetowej A wynika, że obiekt dysponuje 11 pokojami, w tym trzema apartamentami. Na stronie znajduje się również cennik usług hotelowych. Zauważyło, że z decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. wynika, że udzielono pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku położonego w Z. przy ul. [...] na cele hotelowe. W związku z powyższym decyzją z dnia [...]r. zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenia na budowę obejmująca adaptację budynku mieszkalnego oraz jego rozbudowę na cele hotelowe, a decyzją z dnia [...] r. udzielono pozwolenia na użytkowanie budynku hotelu zlokalizowanego przy ul. [...] w Z.
Pismem z dnia 14 kwietnia 2018 r. reprezentant podatników poinformował, że wartość budowli znajdujących się na terenie nieruchomości nie uległa zmianie. Posiada natomiast umowę najmu lokalu użytkowego, której kopię załączył do pisma. Z umowy najmu lokalu użytkowego zawartej w dniu [...]r. pomiędzy Państwem I. i L.K. a L.K. wynika, że pan L.K. mieszka w hotelu, dlatego przedmiotem najmu nie są objęte pomieszczenia użytkowane przez wynajmującego określone w załączniku nr 1. W załączniku nr 2 do umowy wyszczególniona została część budynku będąca przedmiotem najmu (§ 1 umowy). W materiale dowodowym brak jest załącznika nr 1 do umowy. W załączniku bez numeru wymieniono pomieszczenia o łącznej powierzchni [...] m2 tj. kuchnię i zaplecze kuchenne (magazyny, szatnie itp.), sale konsumpcyjną, recepcję i dwa pokoje (1 osobowy i 2 osobowy). Następnie SKO wykazało, że w dniu [...]r. pracownicy organu podatkowego przeprowadzili oględziny nieruchomości. Z protokołu czynności wynikało, że w skład budynku wchodzi:
- część restauracyjna wraz z zapleczem gospodarczym – parter – i część podpiwniczona,
- półpiętro – 3 pokoje hotelowe + 2 WC na korytarzu,
- I piętro – 6 pomieszczeń z łazienkami i sala konferencyjna,
- II piętro – 3 pomieszczenia wraz z łazienkami.
Zdaniem reprezentanta podatników działalność gospodarcza prowadzona jest tylko w części restauracyjnej i na półpiętrze (około [...] m2). Piętro I i II wykorzystuje on na swe indywidualne potrzeby - około [...] m2. Do protokołu dołączono dokumentację zdjęciową. Na zdjęciach półpiętra widnieje jeden z pokojów hotelowych (sprzątnięty z powleczoną pościelą, przygotowany do ewentualnego przyjęcia gości hotelowych, bez oznak indywidualnego użytkowania). Na zdjęciach klatki schodowej i pomieszczeń na II piętrze widnieją 3 pokoje o wyglądzie analogicznym, jak pokój hotelowy na półpiętrze (sprzątnięty z powleczoną pościelą, przygotowany do ewentualnego przyjęcia gości hotelowych, bez oznak indywidualnego użytkowania). Na zdjęciach korytarza, holu i pomieszczeń na I piętrze widnieje na szczycie schodów ustawiony przenośny parawan z tabliczką teren prywatny wstęp wzbroniony. W korytarzu i pokojach w tej części bezwładnie ustawione i zmagazynowane sprzęty (krzesła, stoły, wieszaki i kwietniki).
Pismem z dnia 23 marca 2018 r. Wydział Geodezji poinformował, że w ewidencji gruntów i budynków sporny budynek posiada funkcję "pozostałe budynki niemieszkalne".
Organ podatkowy wezwał podatników do przedłożenia ewidencji środków trwałych, z których będzie wynikać wartość budowli posadowionych na terenie spornej nieruchomości. W odpowiedzi reprezentant podatników poinformował, że nie ma możliwości przedłożenia ewidencji środków trwałych, gdyż podatnicy nie prowadzą działalności gospodarczej. Wobec powyższego organ skierował analogiczne wezwanie do najemcy lokalów w spornym budynku, który ewidencji w wyznaczonym terminie nie przedłożył. W kolejnym piśmie reprezentant podatników wskazał, że budynek ma w przeważającej części charakter mieszkalny. Dlatego też podatek nie może być wyliczony poprzez wskazanie wartości budowli z jednoczesnym wskazaniem, czy w skład budowli wchodzi również parking i ogrodzenie. W toku oględzin ustalono, że na terenie nieruchomości znajdują się następujące budowle: ogrodzenie, parking, podjazd wyłożony kostką brukową.
W toku postępowania odwoławczego Kolegium ustaliło, na podstawie elektronicznej CEiDG, że podatnicy nie prowadzą działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą pod firmą B prowadzi pan L.K. (Z. ul. [...]). Pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. Państwowy Inspektor Sanitarny w G. wskazał, że podczas przeprowadzonej w dniu [...]r. kontroli sanitarnej w spornym obiekcie stwierdzono, że znajduje się tam 11 pokoi, z których według oświadczenia osoby upoważnionej obecnej przy kontroli, 8 wyłączonych było z eksploatacji.
W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne wskazując, że informacje dotyczące funkcji (użytkowego przeznaczenia) zarówno gruntu, jak i budynku (lokalu) mają dla organu podatkowego charakter wiążący i nie mogą być przezeń samodzielnie korygowane w ramach postępowania podatkowego, bez zmiany tych wpisów w ewidencji gruntów. Dopuszcza się jednak w niektórych sytuacjach odstępstwo od związania wpisami zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zawartymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów (tak wyrok NSA z dnia 19 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2365/13). Dodało, że ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji odzwierciedlającym aktualny stan prawny danej nieruchomości. Rejestruje ona stan prawny zaistniały uprzednio, ale w żadnym wypadku stanu prawnego nie tworzy. Niemniej jednak, domniemanie zgodności z prawdą dowodu, jaki stanowi wypis z ewidencji gruntów i budynków, jest domniemaniem wzruszalnym. Wzruszenie domniemania wynikającego z art. 194 § 1 O.p. oznacza, że dokument urzędowy jest odtąd traktowany tak jak dokument prywatny, a zatem jego treść podlega swobodnej ocenie. Kolegium zauważyło, że przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane zawarte w ewidencji są niezgodne ze stanem rzeczywistym. W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 O.p.). Wykazanie, że zapisy są nieprawidłowe, niezgodne ze stanem rzeczywistym, może być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu. W powyższej sprawie podatnik podniósł, że "istnieje sprzeczność danych z ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym nieruchomości". Podatnicy wskazali, iż część spornego budynku ma funkcję mieszkalną, co potwierdzają także wpisy w księdze wieczystej. Prowadząc postępowanie organ podatkowy nie udowodnił, że działalność gospodarcza jest prowadzona w całym budynku, a nie tylko jak wskazali podatnicy na [...] m2. Kolegium zauważyło, iż organ podatkowy wyczerpał wszystkie możliwości dowodowe, które nie wskazują jednoznacznie na zajęcie całego obiektu na działalność gospodarczą. W tym stanie rzeczy Kolegium dało wiarę oświadczeniom stron, iż tylko [...] m2 zajęte jest na działalność gospodarczą, a pozostała część ma funkcję mieszkalną. SKO zacytowało art. 1a ust. 1 pkt 3 i ust. 2a oraz art. 4 ust. 1, ust. 5, ust. 6 i ust. 7 ustawy podatkowej by stwierdzić, że organ podatkowy przyjął wartość budowli określoną przez podatnika. W związku z powyższym brak było podstaw prawnych do kwestionowania tej wartości. Wysokość należnego podatku Kolegium ustaliło w oparciu o uchwałę Rady Miasta w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na terenie Miasta w badanym roku podatkowym. Następnie SKO określiło nową wysokość przedmiotowego podatku przyjmując m.in. budynki lub ich części zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej o pow. [...] m2 oraz budynki mieszkalne o pow. [...] m2.
W skardze na tę decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Prokurator Okręgowy w G. (dalej Prokurator lub Skarżący) wniósł o jej uchylenie w całości zarzucając naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 O.p. poprzez zaniechania uzasadnienia faktycznego i pominięcie dokonania wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. polegające na uchyleniu odpowiadającej prawu decyzji organu podatkowego mimo, iż zachodziły podstawy do jej utrzymania w mocy.
Uzasadniając skargę Prokurator, po przedstawieniu stanu prawnego, wskazał, że Kolegium dokonując reformy decyzji organu podatkowego wskazało, że organ ten nie udowodnił, że działalność gospodarcza podatników prowadzona jest w całym budynku, a nie jedynie na powierzchni [...] m2, przy jednoczesnym wyczerpaniu możliwości dowodowych jednoznacznego wykazania zajęcia całego obiektu na działalność gospodarczą, przy czym w tej kwestii SKO uznało za wiarygodne oświadczenie stron, co do wykorzystywanej na działalność gospodarczą powierzchni. Zdaniem Prokuratora Kolegium uchyliło się od prawidłowego uzasadnienia własnej decyzji, skoro nie wiadomo jakimi kryteriami kierował się ten organ i dlaczego uznał jeden dowód za wiarygodny, a inne odrzucał. Skarżący stwierdził, że Kolegium dokonując odmiennej oceny zebranych w sprawie dowodów i podnosząc ich wyczerpanie, obowiązane było do dokonania własnej wszechstronnej ich prezentacji i oceny. Obowiązkiem SKO było bowiem ponowne rozpatrzenie sprawy na nowo i to w całej rozciągłości. Według skarżącego Kolegium tej powinności nie wypełniło i uzasadnienie decyzji w zakresie oceny dowodów zredukowało do jednozdaniowego stwierdzenia, że za wiarygodne uznaje twierdzenia podatników co do powierzchni budynku zajętej na działalność gospodarczą, pominięto przy tym ocenę pozostałych dowodów. Taka arbitralna ocena Kolegium nie może być zaakceptowana w praktyce orzeczniczej organu administracji publicznej. Zdaniem skarżącego wskazany brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji czyni niemożliwym jej sądowoadministracyjną kontrolę.
W ocenie Prokuratora zebrane przez organ podatkowy dowody pozwalały na wydanie uchylonej decyzji, zaś suma dowodów z dokumentów, w tym ewidencji gruntów i budynków, pozwala na stwierdzenie, że sporny budynek ma charakter niemieszkalny. W takim przypadku nawet podnoszone przez strony ich zamieszkiwanie w budynku w niczym nie zmienia jego przeznaczenia tj. niemieszkalnej funkcji. Ocena zebranych przez organ podatkowy dowodów (wydruki ze stron internetowych, oględziny budynku) była prawidłowa, zaś twierdzenia stron pozostawały w całkowitym oderwaniu od logiki. Trudno mianowicie za prawdziwe przyjąć twierdzenia, że piętro budynku (6 pokoi z łazienkami oraz sala konferencyjna) i drugie piętro (3 pokoje z łazienkami), o powierzchni [...] m2, wykorzystywane są przez podatnika na własne cele mieszkaniowe i na bliżej nieokreślone prywatne potrzeby.
Dodatkowo skarżący zauważył, że SKO w ostatecznej decyzji z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego za rok 2017, w której za podstawę wymierzenia podatku przyjęta została powierzchnia [...] m2, którą podatnicy kwestionowali.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że dotyczyło ono zobowiązania w podatku od nieruchomości i kwestii opodatkowania tym podatkiem spornych nieruchomości w sytuacji, gdy w całości lub w części pozostają w posiadaniu przedsiębiorcy, zaś posiadanie to było między stronami sporne.
Na wstępie Sąd zauważa, że organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.), zaś w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 O.p.), a postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne (art. 127 O.p.). W myśl art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję – umarza postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 229 O.p. organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję w sprawie. Stosownie do brzmienia art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne (pkt 6), zaś uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (§ 4). "Przepis art. 210 § 4 o.p. precyzuje ustawowe wymogi prawidłowo sporządzonego uzasadnienia i nakłada na organ obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w szczególności poprzez ustosunkowanie się do każdego dowodu zgromadzonego w sprawie, odniesienie się do argumentacji prezentowanej przez stronę (i ocenie tych elementów we wzajemnym powiązaniu), a ponadto wyjaśnienie, z jakich powodów organ uznaje określone dowody za wiarogodne, a innym takiej wiarygodności odmawia" (tak wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2018 r. sygn. akt I FSK 2139/18). "Skwitowanie przez organ odwoławczy jednym zdaniem najistotniejszej okoliczności podlegającej dowodzeniu narusza zasadę dwuinstancyjności (art. 127 o.p.)" (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 849/18).
Zgodnie z treścią art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej to grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a, w którym w pkt 1 uznano, że budynków mieszkalnych i gruntów związanych z tymi budynkami nie zalicza się do związanych z działalnością gospodarczą. Tym niemniej należy mieć na uwadze, że "Opodatkowanie budynku lub jego części stawką podatku przewidzianą dla budynków mieszkalnych jest możliwe, jeżeli w ewidencji gruntów i budynków budynek określony został jako mieszkalny" (tak wyrok NSA z dnia 26 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 2111/17). Dodatkowo należy wskazać, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy podatkowej wskazano stawki podatkowe od budynków lub ich części mieszkalnych (lit. a) i związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej (lit. b).
W myśl art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne "Podstawę (...), wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, (...) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków", przy czym co do budynków ewidencja obejmuje ich położenie, przeznaczenie, funkcje użytkowe i ogólne dane techniczne (art. 20 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Kwalifikacja budynku do określonej kategorii jest niezbędna w celu ustalenia właściwej stawki opodatkowania, przy czym "organ podatkowy nie ma prawa dokonywać samodzielnej klasyfikacji funkcji budynku, tj. analizować jego faktycznego wykorzystania, tylko powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków" (tak wyrok NSA z dnia 29 maja 2020 r. sygn. akt II FSK 2876/19).
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, wydając rozstrzygnięcie Kolegium uznało, że organ podatkowy nie udowodnił, iż działalność gospodarcza była prowadzona w całym spornym budynku, a nie tylko, jak wskazywali podatnicy na [...] m2 jego powierzchni, a nadto, iż organ podatkowy wyczerpał wszystkie możliwości dowodowe, które nie wskazują jednoznacznie na zajęcie całego obiektu na działalność gospodarczą. Kolegium nie wskazało na jakich dowodach, poza oświadczeniem podatników, ustaliło faktyczne posiadanie przez przedsiębiorcę jedynie części budynku i dlaczego zakwalifikowało na potrzeby niniejszego postępowania budynek ten do kategorii budynków mieszkalnych, w sytuacji, gdy w rejestrze gruntów i budynków został on ujęty jako niemieszkalny. W tej kwestii SKO zauważyło, że podatnik podniósł istnienie sprzeczności danych z ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym nieruchomości wskazując, że część spornego budynku ma funkcję mieszkalną, co potwierdzają także wypisy w księdze wieczystej. Wydając sporne rozstrzygnięcie SKO miało pełną wiedzę, opartą na zgromadzonym materiale dowodowym, że w 1999 r. udzielono pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania spornego budynku na cele hotelowe, zatwierdzono projekt budowlany i wydano pozwolenia na budowę obejmujące adaptację budynku mieszkalnego oraz jego rozbudowę na cele hotelowe oraz, że w tym samym roku udzielono pozwolenia na użytkowanie tego budynku jako hotelu. Wskazało również, że w ewidencji gruntów i budynków budynek ten posiada funkcję "pozostałe budynki niemieszkalne". Miało także informację, że w księdze wieczystej tej nieruchomości zapisano, że jest ona zabudowana budynkiem mieszkalnym. Dysponując tymi informacjami Kolegium stwierdzając, że domniemanie zgodności z prawdą dowodu z wypisu z ewidencji gruntów i budynków jest domniemaniem wzruszalnym dowodziło, że wykazanie, iż zapisy ewidencji są nieprawidłowe, niezgodne ze stanem rzeczywistym, może być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu również w postępowaniu podatkowym. Następnie, nie dokonując analizy wskazanych dokumentów i powołując się wyłącznie na oświadczenie podatników i wypisy w księdze wieczystej uznał, że budynek zarejestrowany w odpowiedniej ewidencji jako "niemieszkalny" należy do kategorii budynków "mieszkalnych". Uznało więc, że wpis ewidencyjny, co do funkcji użytkowej budynku jest błędny bez przeprowadzenia stosownego postępowania w tym zakresie. Tym samym stwierdziło, że w toku postępowania podatkowego organy podatkowe nie są związane zapisami rejestru gruntów i budynków, dotyczącego funkcji danej rzeczy lecz mogą dane takie dowolnie na podstawie oświadczenia podatnika, że część budynku ma funkcję mieszkalną i wpisu do księgi wieczystej (nie badając np. daty dokonania tego wpisu, czy jego podstawy), korygować bez ich zmiany w rejestrze. Z treści uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, by Kolegium przeprowadziło dowód, o którym mowa w art. 194 § 3 O.p. stanowiącym o możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentowi. Po pierwsze skoro wypis z ewidencji gruntów i budynków stanowi dowód z dokumentu urzędowego, przeciwdowodem pozwalającym organom podatkowym ustalić wymiar podatku w oparciu o dane inne niż wynikające z tej ewidencji, powinien być również dokument, a nie oświadczenie podatnika. Po drugie "odpis z księgi wieczystej nie może stanowić podstawy uznania za niewiarygodną treść ewidencji gruntów i budynków, gdyż to dane z tej ewidencji stanowią podstawę wpisów w księdze wieczystej. Dowodem takim mógłby być dokument stanowiący podstawę dokonanego wpisu do księgi wieczystej. Kolegium dowodem takim nie dysponowało, a podatnik na istnienie takiego dowodu nie wskazywał, ani nie uprawdopodobnił, by wszczął procedury uzgodnienia kwalifikacji spornego budynku (niemieszkalny) ze stanem rzeczywistym (mieszkalny). W tej sytuacji należało uznać, że Kolegium naruszyło nie tylko przepis art. 194 O.p. lecz również art. 120, art. 121, art. 187 § 1 czy art. 191 O.p., skoro nie doszło do wyczerpującego zgromadzenia dowodów i ich zgodności z prawem.
Nawet gdyby uznać, że obalony został dowód z dokumentu urzędowego jakim jest omawiana ewidencja co do charakteru spornego budynku to i tak nie można stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 w związku z art. 233 § 1 i § 2 O.p. Z uzasadnienia tego nie wynika bowiem dlaczego Kolegium dało wiarę oświadczeniu podatnika co do mieszkalnego charakteru (funkcji) części budynku i treści dokumentu prywatnego jakim jest umowa najmu zawarta przez dwóch ze współwłaścicieli budynku z przedsiębiorcą będącym członkiem ich rodziny co do zakresu przedmiotu najmu i dlaczego odmówiło wiarę pozostałym dowodom - informacjom internetowym, decyzjom dotyczącym zmiany sposobu użytkowania całego budynku, oględzinom nieruchomości czy zapisom ewidencji gruntów i budynków czy też informacji Państwowego Inspektoratu Sanitarnego (z kontroli sanitarnej przedmiotowego obiektu)). Ponadto z treści tego uzasadnienia nie wynika, by Kolegium odniosło się do każdego dowodu zgromadzonego w sprawie i przeprowadziło ich analizę we wzajemnym powiązaniu i wyjaśnieniu przyczyn wydanego rozstrzygnięcia. Z nieznanych Sądowi powodów Kolegium autorytatywnie stwierdziło wyczerpanie wszystkich możliwości dowodowych w spornym zakresie w sytuacji, gdy nie dysponowało zeznaniami ani dokumentami osoby prowadzącej działalność gospodarczą w przedmiotowym budynku, czy też wyjaśnieniami wszystkich podatników w spornym zakresie. Okoliczność ta stanowiła istotne naruszenie przepisów procedury mogące mieć zasadne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium jako organ odwoławczy dysponuje środkami przewidzianymi w art. 229 O.p. czy 233 § 2 O.p. pozwalającym na uzupełnienie materiału dowodowego jednak z norm tych w pełnym zakresie nie skorzystało.
Rozpoznając sprawę ponownie Kolegium uwzględni powołane wyżej oceny prawne w zakresie mocy dowodowej dokumentów urzędowych i możliwości obalenia domniemania ich prawdziwości w postępowaniu podatkowym, dokona analizy zebranych w sprawie dowodów i w razie potrzeby uzupełni ich zbiór poprzez wysłuchanie podatników i zeznania osoby, przedsiębiorcy wykorzystującego sporny budynek czy podjęcie innych czynności prawnych pozwalających na właściwą ocenę wiarygodności poszczególnych dowodów.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza wymienione wyżej przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325) orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło