I SA/Gl 703/18
PostanowienieWSA w Gliwicach2018-08-02
Skład orzekający: Piotr Łukasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy syndyk masy upadłości, będący osobą fizyczną, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny?Ratio decidendi
Wniosek syndyka masy upadłości o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) nie zasługuje na uwzględnienie, pomimo ogłoszenia upadłości i likwidacji majątku dłużnika. Syndyk, działając na rzecz upadłego, jest traktowany jak sam upadły i podlega obowiązkom procesowym, w tym pokrycia kosztów postępowania. Ocena wniosku powinna uwzględniać majątek upadłego, a samo ogłoszenie upadłości nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania prawa pomocy, zwłaszcza gdy na rachunku bankowym upadłego znajdują się środki, które były przeznaczane na pokrycie kosztów sądowych w innych postępowaniach.Stan faktyczny
Syndyk masy upadłości J. C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Syndyk argumentował, że środki zgromadzone w masie upadłości nie pozwalają na pokrycie opłaty sądowej. Do wniosku dołączył dokumenty finansowe, z których wynikało, że na rachunku bankowym upadłego znajdowało się ponad 6.800 zł, a środki te były przeznaczane m.in. na pokrycie kosztów sądowych w innych postępowaniach. Sąd rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę stan majątkowy upadłego.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy Syndykowi Masy Upadłości J. C.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości J. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w kwestii wniosku Syndyka o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Załącznikiem do skargi Syndyka Masy Upadłości J. C. (dalej w skrócie: "Syndyk") jest m.in. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 15 maja 2018 r.). W tych ramach Syndyk zwrócił się do Sądu z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku Syndyk wyjaśnił, że w dniu 29 listopada 2017 r. wydane zostało postanowienie o ogłoszeniu upadłości J. C. i likwidacji jego majątku. Podkreślił dalej, iż środki zgromadzone w masie upadłości nie pozwalają na pokrycie opłaty sądowej.
W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku, Syndyk nadesłał: historię rachunku bankowego upadłego za okres od 29 listopada 2017 r. do 23 lipca 2018 r.; sprawozdanie rachunkowe Syndyka nr 1 za okres od 29 listopada 2017 r. do 28 lutego 2018 r. oraz sprawozdanie nr 2 za okres od 1 marca 2018 r. do 31 maja 2018 r. W oparciu o te dokumenty ustalono, co następuje. Saldo rachunku bankowego upadłego na dzień 23 lipca 2018 r. wyniosło 6.895,11 zł. Wśród operacji obciążeniowych odnotowano transakcje noszące znamiona należnych opłat sądowych w sądach powszechnych.
Trzeba jeszcze wspomnieć w tym miejscu, że równolegle toczą się obecnie trzy postępowania ze skarg Syndyka, każde objęte wpisem stałym od skargi w kwocie 100 zł.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Wniosek Syndyka nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 P.p.s.a.), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że stroną w niniejszym przypadku, tj. wnioskodawcą domagającym się przyznania prawa pomocy i zarazem skarżącym w rozumieniu art. 32 i art. 50 P.p.s.a., jest syndyk masy upadłości będący osobą fizyczną. Dalsze szczegółowe rozważania w tym zakresie wykraczają poza ramy tego wpadkowego postępowania, wszak są przedmiotem sporu w tej sprawie.
Na potrzebę rozpoznania wniosku wymaga jedynie odnotowania, że Syndyk choć działa we własnym imieniu to na rzecz upadłego, a zatem na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania, do których zalicza się wpis sądowy od skargi. Nie mniej jednak funkcja i charakter strony inicjującej niniejsze wpadkowe postępowanie uniemożliwia zastosowanie wprost cytowanej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy. Ocena zasadności wniosku powinna się w takiej sytuacji sprowadzać do analizy majątku upadłego m.in. przez pryzmat celów, dla których toczy się postępowanie upadłościowe. Wypada zaakcentować, że samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie oznacza, iż strona zasługuje na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań.
Stwierdzono, iż na dzień 23 lipca 2018 r. stan rachunku bankowego upadłego wyniósł 6.895,11 zł. Z historii tego rachunku wynika m.in., że środki tam akumulowane były już przeznaczane na pokrycie kosztów sądowych spraw prowadzonych przez Syndyka na rzecz upadłego. W dniu 9 marca 2018 r. wykonano transakcję obciążeniową na rzecz Sądu Rejonowego w K. na kwotę 300 zł. Kwota operacji oraz tytuł przelewu wskazują, iż jest to wpis stały uregulowany w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 300 ze zm.). Stały charakter ma również opłata uiszczona w dniu 25 marca 2018 r. na rzecz Sądu Rejonowego w J. (60 zł tytułem "opłata za wpis ostrzeżenia do Kw nr [...]").
Wymagany w niniejszym postępowaniu wpis sądowy od skargi jest również opłata sądową o charakterze stałym i wynosi 100 zł. W tym stanie rzeczy rozpoznający wniosek nie dostrzega zatem powodów, dla których miało by dojść do różnicowania obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w zależności od charakteru procesu, wszak zarówno te cywilnoprawne, jak i sądowoadministracyjny służą realizacji postępowania upadłościowego.
Bez wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie pozostaje fakt kumulacji trzech postępowań sądowych zainicjowanych przez Syndyka, a to z uwagi na relatywnie niską wysokość wpisów sądowych w każdej z tych spraw.
W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło