I SA/Gl 705/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg A.K. i M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 maja 2024 r. nr 2401-IOV3.4102.1.2024.ALLA UNP: 2401-24-120569 w przedmiocie pozostawienia pisma bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a: odrzucić skargi. W piśmie z dnia 21 maja 2024 r. M. B. i A. K. (dalej: skarżący) wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wskazane w sentencji niniejszego orzeczenia. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z dnia 27 czerwca 2024 r., w pismach z dnia 28 czerwca 2024 r., skarżący zostali wezwani do usunięcia braków formalnych skarg poprzez wskazanie swoich numerów PESEL, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Równocześnie M. B. został wezwany do wykazania interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z dnia 14 maja 2024 r., które nie zostało do niego skierowane i nie dotyczy żadnego jego obowiązku. W piśmie z dnia 9 lipca 2024 r. skarżący wskazali jeden numer PESEL ([...]) nie precyzując bliżej, któremu ze skarżących numer ten został przypisany. W zakresie wezwania skierowanego do M. B. o wykazanie interesu prawnego skarżący ponieśli, m.in. że jest on "[...]" i "Występuje tutaj Jako Czynnik Społeczny, Dbający o naszych Członkiń i ich Prawa". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargi podlegały odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) dalej: p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, ponaglenie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Przywołane przepisy prawa wskazują, że dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego, jako przedwczesne, jest niedopuszczalne. Dla wypełnienia warunku wyczerpania środków zaskarżenia bezwzględnie konieczne jest uprzednie rozpoznanie wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej drugiej instancji (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 947/08; orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 2007 r. sygn. akt II GSK 136/07). Wedle art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika (skarga – pismo skarżących z dnia 21 maja 2024 r.), że skarżący uczynili przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działającego w sprawie w charakterze organu pierwszej instancji. Postanowienie dotyczyło pozostawienia pisma A.K. z dnia 5 marca 2024 r. bez rozpoznania. Sąd nie miał zatem wątpliwości, że skarżący kwestionują postanowienie organu pierwszej instancji. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że Sąd nie może jednak rozpoznać merytorycznie skargi wniesionej na rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, gdyż ustawa p.p.s.a. nie przewiduje takie możliwości. Strona może zaskarżyć wyłącznie postanowienie ostateczne, czyli takie, od którego nie służy zażalenie w administracyjnym toku instancji. W realiach niniejszej sprawy skarżący wnieśli skargę na orzeczenie administracyjne, od którego przysługiwały środki prawne (zażalenie) przewidziane prawem. Mieli więc zagwarantowane prawo do skutecznej ochrony prawnej. W konsekwencji należy zważyć, że skarga do sądu administracyjnego przysługiwałaby skarżącym dopiero w sytuacji wydania ostatecznego postanowienia przez organ odwoławczy. Środek ten (skarga) nie był natomiast prawnie dopuszczalny od postanowienia wydanego przez organ pierwszej instancji. Z tego też powodu skargi skarżących były niedopuszczalne i jako takie podlegały odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Niezależnie od wskazanej powyżej przyczyny niedopuszczalności Sąd orzekający zważył, że skarga M. B. była niedopuszczalna i z tej przyczyny, że skarżący ten nie był uprawniony do wniesienia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 14 maja 2024 r., gdyż nie legitymował się interesem prawnym będącym podstawą do wywiedzenia tego środka prawnego. Należało zauważyć, że skarga została wniesiona przez M. B. i A. K. Stroną postępowania administracyjnego, zainicjowanego pismem z dnia 22 września 2023 r. (odwołanie), w toku, którego wydane zostało postanowienie z dnia 14 maja 2024 r., była natomiast A. K. Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, przepis art. 50 § 2 p.p.s.a. przewiduje, że uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zgodnie z treścią normatywną art. 50 § 1 p.p.s.a. o statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego. Podstawę procesowej legitymacji strony musi stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne uprawnienie lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się zatem w tym, iż podmiot ten działa bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przepis art. 7 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2023 r. poz. 2383 ze zm.) stanowi, że podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Z kolei przepis art. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1128 ze zm.) stanowi, że ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób fizycznych oraz daninę solidarnościową. Wskazane przepisy determinują zatem krąg podmiotów, które mogą zostać uznane za stronę postępowania. Z analizy treści pisma skarżącej z dnia 22 września 2023 r. (odwołanie), które zainicjowało postępowanie administracyjne w sprawie przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wynikało, że jest ono reakcją na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 11 września 2023 r. nr [...] określającą A. K. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Jako zobowiązana – podatnik w tej decyzji wskazana została A. K. Tym samym to jej przysługiwał przymiot strony w toku postępowania, w tym postępowania odwoławczego zainicjowanego pismem z dnia 22 września 2023 r., w toku, którego wydane zostało przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowienie z dnia 14 maja 2024 r. Wziąwszy pod uwagę, że to A. K. uznana została przez organy podatkowe za stronę postępowania, to ona była uprawniona do składania środków prawnych w prowadzonym postępowaniu. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynikało, aby to M. B. był uznany za stronę prowadzonego postępowania administracyjnego, na jakimkolwiek jego etapie. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności stwierdzić należało, że to A. K. była osobą posiadająca interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. Tymczasem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł również M. B. Uwzględniając poczynione uwagi stwierdzono, że nie przysługiwał mu własny, indywidualny interes prawny w zaskarżeniu kwestionowanego postanowienia. W konsekwencji nie mógł on skutecznie wnieść w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego. Brak interesu prawnego powoduje bowiem niedopuszczalność skargi oraz musi skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd stwierdził zatem, że skarga M. B. była niedopuszczalna i z tej przyczyny, a w konsekwencji podlegała odrzuceniu. Jedynie dla porządku i na marginesie poczynionych wyżej rozważań Sąd zwrócił uwagę, że M. B. nie usunął w przepisanym prawem terminie braku formalnego skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL. W piśmie stron z dnia 9 lipca 2024 r. wskazano bowiem jeden numer PESEL, tj. [...]. Analiza tego numeru w świetle przepisu art. 15 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 736 ze zm.), który stanowi, że numer PESEL jest to jedenastocyfrowy symbol numeryczny, jednoznacznie identyfikujący osobę fizyczną, zawierający datę urodzenia, numer porządkowy, oznaczenie płci oraz liczbę kontrolną, przy czym: numer porządkowy osoby zawarty jest w cyfrach od siódmej do dziesiątej, przy czym ostatnia cyfra numeru porządkowego zawiera oznaczenie płci: cyfrę parzystą (w tym "0") dla kobiet, a cyfrę nieparzystą dla mężczyzn pozwoliła ustalić, że podany numer PESEL jest numerem kobiety, tj. A. K. M.B. nie usunął więc braku formalnego skargi, co również musiałoby skutkować odrzuceniem skargi. Rozważania na temat usunięcia braku formalnego skargi przez M. B. pozostały jednakowoż bez wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, gdyż jak wskazano powyżej, skargi był niedopuszczalne, co musiało skutkować ich odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargi, o czym orzekł w sentencji postanowienia.