I SA/Gl 707/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Oddział w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W dniu 27 lipca 2009 r. (data nadania) A Oddział w S., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł skargę na postanowienie oznaczone w sentencji niniejszego postanowienia. Do skargi załączone zostało pełnomocnictwo procesowe, które nie spełniało wymagań, o których mowa w art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec powyższego, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 września 2009 r., wezwano pełnomocnika strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa procesowego udzielonego przez Dyrektora A, upoważniającego do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym albo przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca to wezwanie została doręczona w dniu 11 września 2009 r. W dniu 23 września 2009 r. (data nadania) pełnomocnik strony skarżącej złożył pismo z dnia 21 września 2009 r., w którym wniósł o przywrócenie terminu do uzupełniania braku formalnego skargi. W treści uzasadnienia pełnomocnik oświadczył, że w dniu 9 września 2009 r. odwołany został Prezes A, wobec czego "powstały wątpliwości co do mocy prawnej udzielonych pełnomocnictw (...)". Jednocześnie wskazał, że powołanie nowego prezesa zakładu ma nastąpić w dniu 23 września 2009 r. oraz że w "zaistniałej sytuacji przesyła[m] (...) pełnomocnictwa znajdujące się w posiadaniu A". Do pisma zostało załączone pismo z dnia 14 września 2009 r. wraz z pełnomocnictwami udzielonymi przez dotychczasowego Prezesa A. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Ponadto, stosownie do art. 88 zd. 1 ppsa, spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wniosek o przywrócenie terminu nie jest spóźniony, ponieważ nie upłynęło nawet 7 dni od dnia uchybienia terminu, który ma być przywrócony. Wobec powyższego należy odpowiedzieć na pytanie, czy strona uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W tych ramach podkreślić wypada, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J, Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2005, s. 334 i n.). Według nich "wiąż[ą] się [one] z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem, Warszawa 1989, t. I, s. 274), a "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stał się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (...). W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 136, por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak jego winy. W żaden sposób za taką okoliczność nie może być bowiem uznany powołany przez niego fakt odwołania prezesa i powstałe w konsekwencji wątpliwości co do mocy prawnej udzielonych pełnomocnictw. Tym samym nie sposób uznać, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji pełnomocnik strony nie usprawiedliwił braku swojej winy, ponieważ nic nie stało na przeszkodzie, aby pełnomocnictwo nadesłał w terminie. Zostało ono przecież udzielone przez odwołanego Prezesa A, a zatem zwłoka w nadesłaniu pełnomocnictwa z powodu konieczności oczekiwania na powołanie nowego prezesa jest w ogóle nieuzasadniona. Nie można przy tym tracić z pola widzenia, że strona w niniejszym postępowaniu reprezentowana jest przez pełnomocnika będącego radcą prawnym. Zaznaczyć w tym kontekście trzeba, że omówione wyżej kryteria, dotyczące oceny braku winy, ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. I SA/Gd 745/98). Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 1059 ze zm.) radca prawny wykonuje zawód ze starannością wynikającą z wiedzy prawniczej oraz zasad etyki radcy prawnego. Na konieczność dochowania należytej staranności przez fachowego pełnomocnika zwracał także uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w postanowieniu z dnia 10 maja 2004 r. (sygn. akt FZ 7/04, niepubl.) stwierdzając, iż pełnomocnik ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. Przedstawione fakty pozwalają zatem na sformułowanie wniosku, że pełnomocnika strony skarżącej można obciążyć odpowiedzialnością za nieterminowe wykonanie wezwania, a tym samym przypisać mu winę w uchybieniu terminu. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.