I SA/Gl 709/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita (spr.), Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lipca 2021 r. sprawy ze skargi F. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...], nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (zwany dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) orzekał w przedmiocie zażalenia z 20 stycznia 2021 r., wniesionego przez F. J. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Zobowiązanego, Strony lub Skarżącego) na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; Oddział w S. (zwanego dalej Organem egzekucyjnym lub Dyrektorem ZUS) z [...], nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku złożonego przez Zobowiązanego, określonego jako skarga w postępowaniu egzekucyjnym. Czyniąc to, Organ II instancji stwierdził, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności w art. 141 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – zwanej dalej k.p.a.). Orzeczenie Organu II instancji zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy. Dyrektor ZUS prowadził w stosunku do Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne. W jego trakcie Organ egzekucyjny dokonał kilku czynności egzekucyjnych, w tym zajął emeryturę Strony. Stało się to na mocy zawiadomienia z [...], doręczonego jej [...]. Z kolei, 14 grudnia 2020 r. do Dyrektora ZUS wpłynęła skarga Zobowiązanego z 7 grudnia 2020 r. na zajęcie emerytury. Wspomniane pismo procesowe zostało nadane w Urzędzie Pocztowym 10 grudnia 2020 r. Skarżący podniósł w nim, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych żąda od niego nienależnych, przeterminowanych należności. Okoliczność tę stwierdził zaś Sąd Okręgowy w K.; Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Postanowieniem z [...] Organ egzekucyjny odmówił Zobowiązanemu wszczęcia postępowania w sprawie złożonej przez niego skargi na czynność egzekucyjną. Stało się tak z uwagi na wniesienie tego środka z uchybieniem ustawowego terminu. Orzeczenie Dyrektora ZUS z [...] zostało doręczone Stronie za zwrotnym potwierdzeniem odbioru [...], a jego elementem było pouczenie o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie, przysługującym Zobowiązanemu w terminie siedmiu dni od jego otrzymania. Z uprawnienia tego Skarżący skorzystał 23 stycznia 2021 r., nadając w Urzędzie Pocztowym stosowny środek zaskarżenia, datowany na 20 stycznia 2021 r. Biorąc pod uwagę przedstawiony stan faktyczny, Organ II instancji stwierdził, że zażalenie Skarżącego skierowane do niego za pośrednictwem poczty zostało wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności w art. 141 § 2 k.p.a. W swojej argumentacji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powołał się na okoliczność wszczęcia postępowanie egzekucyjnego w sprawie Zobowiązanego [...]. Tego dnia wspomnianemu podmiotowi zostały bowiem doręczone tytuły wykonawcze Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] oraz zawiadomienia z [...] o zajęciu wierzytelności Skarżącego. Jednocześnie Organ odwoławczy wskazał, że zajęcia emerytury Strony dokonano zawiadomieniem z [...], doręczonym temu podmiotowi [...]. Na tę właśnie czynność egzekucyjną Zobowiązany wniósł 10 grudnia 2020 r. skargę datowaną na 7 grudnia 2020 r. Jak podkreślił Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070 – zwanej dalej ustawą nowelizującą), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednocześnie Organ II instancji wyartykułował, że w stanie faktycznym sprawy nie znajdują zastosowania odmienne regulacje ustawy zmieniającej (jej art. 13 ust. 2 pkt 1 – 5 oraz art. 13 ust. 5), mocą których znajdowałyby zastosowanie regulacje prawne zawarte w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w nowym brzmieniu, nadanym im ustawą nowelizującą. Tym samym, w jego przekonaniu, skarga Zobowiązanego z 7 grudnia 2020 r. na zajęcie jego emerytury, dokonane zawiadomieniem z [...], doręczonym [...] powinna być rozpoznana na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązujących przed nowelizacją. W przekonaniu Organu odwoławczego, także na podstawie dotychczasowych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązujących do 29 lipca 2020 r. powinien być oceniany termin do wniesienia skargi. Wynosi on 14 dni od doręczenia zobowiązanemu odpisu zawiadomienia o zajęciu. Tym samym Zobowiązany powinien wnieść skargę w terminie do 21 października 2020 r. Uczynił to natomiast dopiero 10 grudnia 2020 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. Dlatego właśnie Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie (postanowienie z [...]). Z kolei, siedmiodniowy termin, określony w art. 141 § 2 k.p.a., do wniesienia zażalenia na to postanowienie Dyrektora ZUS upływał 22 stycznia 2021 r. Tymczasem pismo procesowe, zawierające wspomniany środek zaskarżenia Strona nadała w Urzędzie Pocztowym 23 stycznia 2021 r. Uchybiono więc ustawowemu terminowi do dokonania tej czynności. Skoro zaś zaskarżone postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o trybie jego zaskarżenia, a 22 stycznia 2021 r. (piątek) był normalnym dniem pracy, w przekonaniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wniesienie zażalenia należy uznać za bezskuteczne, co skutkuje niemożność merytorycznego rozpoznania tego środka zaskarżenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Zobowiązany podniósł argumenty przeciwko postępowaniu prowadzonemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w 2018 r., poprzedzającemu wystawienie tytułów wykonawczych i wszczęcie postępowanie egzekucyjne w stosunku do Strony. Jak wyartykułowano w piśmie procesowym inicjującym postępowanie sądowoadministracyjne, Zakład Ubezpieczeń Społecznych popełnił błąd od początku przedmiotowej sprawy, tj. od lutego 2018 r., polegający na wysyłaniu korespondencji (zawiadomień i decyzji) do Zobowiązanego na niewłaściwy adres. Z tego powodu, w 2018 r. Skarżący nie miał możliwości zaznajomienia się z korespondencją z ZUS, a w konsekwencji nie mógł się ustosunkować do kierowanych do niego zawiadomień i decyzji. W przekonaniu Strony, zarówno Dyrektor ZUS, jak i Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie przyjmują do wiadomości, że w 2018 r. nie zawiadomili go prawidłowo o toczącym się postępowaniu i wydanych postanowieniach. Wobec braku reakcji Zobowiązanego na nieprawidłowo kierowane do niego pisma, Dyrektor ZUS wystawił zaś tytuły wykonawcze. Zdaniem Strony, to Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przestrzegał więc procedur. Z wszystkich tych względów Skarżący wniósł o uznanie przez Sąd roszczeń Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za bezpodstawne i oddalenie ich. Odpowiadając na te zarzuty, Organ II instancji podtrzymał swoje dotychczasowe zapatrywanie i wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że Zobowiązany w ogóle nie odniósł się do istoty sprawy. Tą jest zaś uchybienie przez Skarżącego ustawowemu terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora ZUS z [...] i przyczyny tego stanu rzeczy. W tym kontekście Organ odwoławczy przypomniał, że wspomniane orzeczenie Organu egzekucyjnego zostało doręczone Stronie [...], a zatem siedmiodniowy termin do wniesienia na nie zażalenia upływał 22 stycznia 2021 r. Tymczasem Skarżący skierował ten środek zaskarżenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej 23 stycznia 2021 r. Jednocześnie podkreślono, że w postanowieniu Organu egzekucyjnego z [...] zawarte było prawidłowe pouczenie o trybie jego zaskarżenia, a 22 stycznia 2021 r. (piątek) był normalnym dniem pracy. Jak podkreślono, z tych właśnie względów Organ II instancji uznał za bezskuteczną wspomnianą czynność procesową Zobowiązanego. Konsekwencją tego stała się zaś niemożność merytorycznego rozpoznania wniesionego przez niego zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia ostatecznego nie było merytoryczne rozstrzygnięcie sporu, jaki Strona prowadziła z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, do którego trafiło zażalenie na postanowienie Organu egzekucyjnego o odmowie wszczęcia postępowania stwierdził natomiast, że ten środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem siedmiodniowego terminu przewidzianego dla tej czynności w art. 141 § 2 k.p.a. To właśnie rozstrzygnięcie (a nie kwestie podnoszone przez Zobowiązanego w argumentacji zawartej w jego skardze) jest przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej przez Sąd w przedmiotowej sprawie. Wskazując na stan prawny stanowiący normatywny punkt odniesienia dla rozważań Sądu godzi się zauważyć, że zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 – zwanej dalej u.p.e.a.) o ile przepisy tego aktu prawnego nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli u.p.e.a. lub k.p.a. tak stanowi. W takiej sytuacji zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Jednocześnie, w myśl art. 18 k.p.a., jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei, w myśl art. 61a § 1 zd. 1 k.p.a. gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na rozstrzygnięcie to służy zaś zażalenie (por. art. 61a § 2 k.p.a.). W myśl art. 141 § 2 k.p.a. wnosi się je w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy, nie może być wątpliwości co do tego, że Zobowiązanemu przysługiwało zażalenie na postanowienie Organu egzekucyjnego z [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem Strony - skargą w postępowaniu egzekucyjnym. Co więcej, o terminie i trybie wnoszenia tego środka zaskarżenia Strona została prawidłowo poinformowana w pouczeniu stanowiącym element wspomnianego postanowienia Dyrektora ZUS, datowanego na [...], doręczonego zobowiązanemu [...]. Mimo to, zażalenie Skarżącego, sporządzone 20 stycznia 2021 r. nie zostało wniesione (złożone w placówce pocztowej) najpóźniej do 22 stycznia 2021 r., ale dopiero w dniu następnym (23 stycznia 2021 r.), czyli dopiero ósmego dnia po doręczeniu Stronie rozstrzygnięcia Organu egzekucyjnego. Istotną okolicznością jest też to, że 22 stycznia 2021 r. przypadał w piątek. W przedmiotowej sprawie nie doszło więc do modyfikacji terminu, przewidzianej w art. 57 § 4 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. W tej sytuacji, na podstawie art. 134 k.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był zobowiązany stwierdzić, że zażalenie Skarżącego zostało wniesione z uchybieniem terminu (z mocy art. 144 k.p.a., ten przepis dotyczący odwołań ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń, wnoszonych przez strony postepowania administracyjnego). W przekonaniu Sądu, biorąc pod uwagę wszystkie przedstawione wcześniej okoliczności oraz zaprezentowany stan prawny, rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest zgodne z prawem. Dlatego Sąd oddalił skargę Zobowiązanego. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325).