I SA/Gl 71/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i radcy prawnego. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jest inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy i utrzymującym się z emerytury, która – po odliczeniu zajęć egzekucyjnych – wynosi 830,85 zł netto. Wyliczył też swoje miesięczne wydatki, uwzględniając koszt lekarstw (200 zł), rehabilitacji (200 zł) i usług pocztowych (100 zł). Według wniosku skarżący nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada majątku i zamieszkuje "kątem" u pełnoletniego syna. Do wniosku dołączono kserokopię postanowienia z dnia 18 stycznia 2012 r., którym ustanowiono skarżącemu adwokata w postępowaniu przed sądem powszechnym. Referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in. przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych, obrazujących wszystkie operacje dokonane w ramach tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz udokumentowanie bieżących kosztów utrzymania. Wykonując to wezwanie, wnioskujący nadesłał kserokopie: wspomnianego postanowienia z dnia 12 stycznia 2012 r. oraz kilku innych postanowień o przyznaniu mu pełnomocnika z urzędu, zeznania podatkowego za 2010 r. oraz rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2011 r. (wykazano w nich przychody wyłącznie z tytułu emerytury; w 2011 r. w wyniosły one 15.416,26 zł), fragment wyciągu z rachunku bankowego, potwierdzający wpływ emerytury za marzec bieżącego roku (skarżącemu wypłacono kwotę 870,71 zł), deklaracji VAT-7 za luty 2012 r. złożonych w związku z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącego osobiście i w formie spółki jawnej (wykazano w nich tylko kwoty nadwyżki z poprzednich deklaracji do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy), dwóch recept oraz kilku pism procesowych związanych z postępowaniami prowadzonymi przez skarżącego. Ponadto skarżący wyjaśnił w szczególności, że posiada rachunek bankowy, "gdzie jedynym wpływem jest obecnie zaniżona emerytura z ZUS (poprzednio renta inwalidzka – też zaniżona – sprawy w Sądzie Okręgowym)" oraz że nie zbiera rachunków z aptek i za zabiegi. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "P.p.s.a.") strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, np. adwokata lub radcy prawnego, ale tylko jednego spośród nich – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona zatem tę okoliczność udowodnić, przedkładając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – niezbędną dokumentacje źródłową. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, najpierw wytknąć trzeba skarżącemu, że nie wykonał w całości wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Poprzestał bowiem na oświadczeniu na temat swojego rachunku bankowego, mimo że w wezwaniu była mowa wyraźnie o wyciągu z takiego rachunku, wskazującym wszystkie operacje dokonane za jego pośrednictwem w dłuższym okresie; nie udokumentował także swoich wydatków, nie tylko tych związanych z leczeniem, ale również tych składających się na koszty bieżącego utrzymania. Tego rodzaju stan rzeczy, zwłaszcza brak tak ważnego dokumentu, jakim jest wyciąg z rachunku bankowego, nie pozwala na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji skarżącego. Niemniej, zdaniem rozpoznającego wniosek, wątpliwości te – kierując się dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, którego realizacji służy przecież instytucja prawa pomocy – rozstrzygnąć należy na korzyść wnioskodawcy. Wykazał on wszak należycie, że uzyskuje jedynie skromny dochód w postaci emerytury. Wynika to niezbicie z przedłożonych kopii deklaracji podatkowych. Jest przy tym poza sporem, że kwota, jaka pozostaje do dyspozycji skarżącego, nie może wystarczyć zarówno na pokrycie wszystkich niezbędnych życiowych wydatków, jak i na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, szczególnie jeżeli wziąć pod uwagę jego problemy zdrowotne. Nie można również tracić z pola widzenia, iż analogicznie sytuację strony oceniły sądy powszechne, czego dowodzą przedłożone kopie orzeczeń. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.