I SA/Gl 716/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie NSA Ewa Madej,, Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2008 sprawy ze skargi D. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), stwierdził, że odwołanie D. H. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...], nr [...], którą organ ten ustalił zobowiązanie w kwocie [...] zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 rok, zostało wniesione z uchybieniem czternastodniowego terminu. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. ustalił D. H. zobowiązanie w kwocie [...] zł w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 rok. Organ odwoławczy przedstawił następnie regulacje prawne odnoszące się do sposobu doręczania korespondencji stronom, wskazując w tych ramach, że zgodnie z art. 148 Ordynacji podatkowej, pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, a zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkanie adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 Ordynacji podatkowej). Kontynuując ten wątek organ II instancji wskazał, iż w razie niemożliwości doręczenia pisma w wyżej wykazany sposób, gdy jednocześnie organ podatkowy doręcza pismo za pokwitowaniem przez pocztę, zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 oraz § 1a Ordynacji podatkowej poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej, zawiadamiając dwukrotnie adresata o pozostawieniu pisma w wyżej wskazanym miejscu. Stosownie do art. 150 § 2 cytowanej ustawy zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Nawiązując do materiału zgromadzonego w tej sprawie, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż z formularza potwierdzenia odbioru wynikało, że w dniu 2 stycznia 2008 r., z powodu niemożności doręczenia korespondencji, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w urzędzie pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 9 stycznia 2008 r. W dniu 10 marca 2008 r. wydano D. H. omawianą decyzję, wyjaśniając, iż z uwagi na domniemanie doręczenia, czynność ta ma charakter informacyjny. Następnie organ podkreślił, iż stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie i zgodnie z art. 12 § 1 tej ustawy, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, to przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. W ocenie organu, doręczenie więc nastąpiło w dniu 16 stycznia 2008 roku i w konsekwencji bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się w dniu 17 stycznia 2008 r. i zakończył w dniu 30 stycznia 2008 r. Natomiast odwołanie nadane zostało w urzędzie pocztowym w dniu 18 marca 2008 r. Organ zauważył nadto, iż podatniczka nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu w trybie art. 162 Ordynacji podatkowej. Postanowienie to D. H. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie, wobec naruszenia przepisów: - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, wobec naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych, - art. 122 i art. 125 tej ustawy, ze względu na naruszenie zasady prawdy obiektywnej i nie podjęcie wszelkich starań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, - art. 148 w zw. z art. 121 oraz 122 Ordynacji podatkowej, poprzez uznanie za prawidłowe działań organu I instancji w zakresie zaniechania doręczenia, - art. 162 i art. 187 cyt. ustawy, z uwagi na pominięcie wyjaśnień skarżącej, - art. 223 Ordynacji podatkowej, poprzez błędne przyjęcie momentu doręczenia decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego skarżąca stwierdziła w pierwszej kolejności, że jej mąż – K. H. odbierał całą kierowaną do niej korespondencję, nie informując jej o tym. Wskazała dalej, że przesyłki adresowane na jej nazwisko nie było awizowane i prawdopodobną przyczyną braku wiedzy o napływającej korespondencji było uszkodzenie skrzynki pocztowej oraz wybiórcze doręczanie przesyłek, (o czym informowano urząd pocztowy). Skarżąca wyraziła też przypuszczenie o umyślnym zaniechaniu doręczania pism przez pracowników poczty i późniejsze nanoszenie stosownych adnotacji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż – wbrew jej wywodom – zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Dokonując oceny z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że wydano je z uwagi na to, iż organ odwoławczy uznał, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem przewidzianego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej terminu do jego wniesienia. Podstawą do takiego wnioskowania było przyjęcie, że wydana w postępowaniu podatkowym decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...], doręczona została skutecznie skarżącej w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu 16 stycznia 2008 roku. Odwołanie zaś od tej decyzji zostało wniesione – za pośrednictwem poczty – przez podatniczkę w dniu 18 marca 2008 roku, a więc po upływie 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania. Mając to na uwadze na wstępie przytoczyć należy przepis art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym od 2005 roku), który stanowi, że w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Natomiast zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). W związku z przedstawionym uregulowaniem podnieść należy, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń, co wyraża się w tym, że strony nie muszą składać jakichkolwiek wniosków lub żądań, co do doręczania im pism, ponieważ organy podatkowe z urzędu dokonują doręczeń, a stanowi to ich ustawowy obowiązek wynikający z art. 144 Ordynacji podatkowej. Ponadto w postępowaniu tym prawne skutki związane są z doręczeniem pisma, gdyż w ocenie prawidłowości doręczenia bierze się pod uwagę tylko fakt dotarcia pisma do adresata, czego potwierdzeniem jest pokwitowanie doręczenia pisma. Zatem jedynie doręczenie pisma niezgodne z przepisami może być w konkretnych okolicznościach sprawy uznane za pozbawione znaczenia prawnego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1994 roku, sygn. akt III ARN 54/94 – OSN 1994, nr 12, poz. 187). Wracając na grunt przytoczonego art. 150 Ordynacji podatkowej podkreślenia wymaga fakt, że przepis ten zapobiega tamowaniu biegu postępowania podatkowego przez uznanie czynności podjętych na jego podstawie za równoważne w skutkach doręczeniu pisma. Stosowanie do tego uregulowania adresat ma możliwość odebrania pisma w określonym czasie, a jeżeli tego nie uczyni, przyjmuje się fikcję doręczenia, która pozwala na prowadzenie czynności postępowania. Wbrew twierdzeniom skarżącej, dokonane w powyższy sposób doręczenie decyzji organu I instancji w niniejszej sprawie nie nasuwa żadnych zastrzeżeń, co do jego prawidłowości tej czynności. Na formularzu zwrotnego potwierdzenia obioru pisma w sposób czytelny zaznaczono daty pozostawienia awiza w dniu 2 stycznia 2008 r., a następnie w dniu 9 stycznia 2008 r. (z powodu niemożności doręczenia korespondencji) oraz w sposób nie budzący wątpliwości odnotowano, iż zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatki. Natomiast, przypuszczenia skarżącej o możliwości odbierania pism przez męża i nie przekazywania ich skarżącej lub nienależytym wykonywaniu obowiązków przez pracowników poczty, uszkodzeniach skrzynek pocztowych – nie są wystarczająco wiarygodne, przez poparcie ich stosownymi dowodami, aby obalić domniemanie prawidłowości dokonanego w niniejszej sprawie doręczenia. Zauważyć należy, że część pism procesowych z pierwszej fazy toczącego się postępowania podatkowego była skutecznie odbierana przez męża skarżącej, (który zobowiązywał się do ich przekazania małżonce), lecz kolejne pisma z tego postępowania (co istotne, dotyczącego nieujawnionych źródeł przychodów) nie były już podejmowane przez małżonków żadnego z małżonków H.. Rodzi się w tej sytuacji przypuszczenie celowego unikania odbioru korespondencji przez podatników, wobec których prowadzone jest postępowanie o ustalenie zryczałtowanego podatku dochodowego. Zatem, zgodnie z brzmieniem art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, termin do wniesienia odwołania od decyzji upływał w dniu 30 stycznia 2008 roku. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności nie może być wątpliwości, że wspomniane odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Podkreślenia również wymaga, że strona, która uchybi terminowi do wniesienia środka odwoławczego może, gdy uważa, że nastąpiło to bez jej winy, wnosić o jego przywrócenie. Skarżący jednak z możliwości takiej nie skorzystał i nie wniósł prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W związku z powyższym organ odwoławczy, wobec braku wniosku strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu, zobowiązany był w ramach wstępnej kontroli dopuszczalności odwołania stwierdzić, na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, uchybienie terminu do jego wniesienia. W myśl bowiem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu jest jedną z koniecznych przesłanek przywrócenia terminu. Bez takiego wniosku organ nie ma podstawy prawnej do działania w tym zakresie. W art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej ustanowione zostały jeszcze inne przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Jedną z przesłanek jest dochowanie przez stronę siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Ponadto w myśl art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy, który jest kolejną przesłanką przywrócenia terminu. Powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7- 8, poz. 144). Skarżąca nie wniosła o przywrócenie uchybionego terminu. W świetle dotychczasowych ustaleń niepodobna więc uznać, iż zaskarżone postanowienie narusza prawo. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował bowiem obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 121, art. 122, art. 125 i art. 148 Ordynacji podatkowej oraz art. 187 i 223 tej ustawy. Ponadto wydane postanowienie zawiera wyczerpujące uzasadnienie zarówno stanu faktycznego jak i prawnego zgodnie z wymogami art. 210 Ordynacji podatkowej, toteż Sąd nie dostrzega jakichkolwiek braków w jego treści. Argumenty skarżącej o braku świadomości, co do podejmowania przez organy I instancji czynności procesowych stoją w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym i wskazują raczej na celowe unikanie kontaktów z organem podatkowym. Podkreślić należy, iż zgodnie z treścią art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania strona ora jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ o zmianie swojego adresu (w razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy). Tymczasem, ze zgromadzonych akt podatkowych wynika, że skarżącej nie sposób było bezpośrednio doręczyć jakiejkolwiek korespondencji po czerwcu 2007 r. (w przeciwieństwie do maja 2007 r., kiedy skutecznie doręczono cztery pisma, w tym o wszczęciu postępowania podatkowego w sprawie opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2003 r.). Mając powyższe na względzie Sąd oddalił skargę, jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270).