I SA/Gl 719/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi G. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie : [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu sprawy z odwołania pani G. P. od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. Nr ew. [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2005 r. działając na podstawie art. 1,2,17,18,21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ) oraz art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ) stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ drugiej instancji wskazał,że w dniu [...] 2005 r. strona złożyła do organu pierwszej instancji pismo zatytułowane "odwołanie" dotyczące decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za lata 2003 – 2005. Organ odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy obok innych decyzji, które zostały rozpoznane w postępowaniu odwoławczym, znajdowała się decyzja ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego ( w tym podatku od nieruchomości ) za 2005 r. wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru w dniu [...] 2005 r. Wobec tego odległego terminu i faktu, że wniosek strony z dnia [...] 2005 r. dotyczył również opodatkowania za 2005 r. Kolegium zwróciło się do strony pismem z dnia [...] 2005 r., w którym przedstawiło stan sprawy i wezwało stronę do sprecyzowania żądania w zakresie 2005 r. Pismem z dnia [...] 2006 r. strona wskazała, że wnosi odwołanie od decyzji wydanej z datą [...] r. wyjaśniając, że decyzji tej nie otrzymała. Następnie organ odwoławczy przywołał treść przepisów art. 148 i 149 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru omawianej decyzji wynika, iż poczta w K. podjęła czynności doręczenia w dniu [...] 2005 r., a decyzję odebrała w tym dniu osoba wskazana jako "domownik" . Wobec nieczytelności podpisu organ odwoławczy zauważył, że ta sama osoba odbierała jako domownik również późniejszą korespondencję do organu podatkowego. Z tych względów uznał, że choć decyzja nie została doręczona do rąk podatniczki, to doręczenie było zgodne z przepisami i skuteczne. Decyzja ta zawierała stosowne pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Skoro decyzja została doręczona w dniu [...] 2005 r. to termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg z dniem następnym i upłynął w dniu [...] 2005 r. Natomiast przedmiotowe odwołanie nadane zostało w dniu [...] 2005 r. a więc zostało wniesione po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołań. Organ odwoławczy zauważył, że wraz z wniesieniem odwołania strona nie zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia wraz z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca pani G. P. zaskarżyła powyższe postanowienie wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Uzasadniając skargę skarżąca wyjaśniła, że ustalenie organu drugiej instancji, iż w dniu [...] 2005 r. potwierdziła odbiór na jej nazwisko i imię decyzji z dnia [...] 2005 r. było niesłuszne, gdyż decyzja ta została zaadresowana na nazwisko R. P., który nie jest i nigdy nie był właścicielem lub współwłaścicielem opodatkowanego budynku. Stwierdziła, że inne pisma również pomyłkowo przychodziły na nazwisko R. P. Do skargi skarżąca dołączyła kserokopię decyzji z dnia [...]r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2005 wystawione na nazwisko R. P., z adnotacją na kopercie opatrzonej stemplem pocztowym z datą "[...]05" i adnotacją " otrzymał [...]2005" z nieczytelnym podpisem. Dodatkowo podniosła, że organ podatkowy pierwszej instancji miał wiedzę co do tego, że jest ona jedyną podatniczką przedmiotowego podatku oraz przedstawiła okoliczności dotyczące nabycia omawianej nieruchomości, płatności podatku i korespondencji jaką prowadziła w tej sprawie z Wójtem gminy R. Dodatkowo wskazała, że na wyznaczonej w Kolegium rozprawie nie była obecna ponieważ w dniu tym odebrała wezwanie na ten dzień. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko oraz wnosząc o uznanie skuteczności doręczenia decyzji i zasadności jej postanowienia poprzedzonego wyjaśnieniem woli strony. W piśmie z dnia [...] 2006 r. skarżąca domagała się przywrócenia jej terminu odwołania od decyzji podatkowych skierowanych do jej męża, a dotyczących podatku od przedmiotowej nieruchomości za lata 2003 – 2005 wydanych w dniu [...] 2005 r. Uczestnik pan R. P. nie wyraził sprzeciwu wobec wniesionej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa dotyczyła skuteczności doręczenia decyzji wydanej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r. wobec twierdzenia strony, uznanej przez organ podatkowy za jedną z osób zobowiązanych, iż decyzji tej nie otrzymała. Zgodnie z treścią przepisu art. 92 § 2 Ordynacji podatkowej w przypadku zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji ( nakazu płatniczego ) osobie, na którą, zgodnie z odrębnymi przepisami, wystawia się decyzję ( nakaz płatniczy ). Tymi odrębnymi przepisami są przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym ( t.j. Dz. U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 ze zm.) a w szczególności art. 6 c ust. 2 tej ustawy stanowiący, że łączne zobowiązanie pieniężne należne od podmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji ( nakazie płatniczym ), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli ( posiadaczy ). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Jak wynika z akt niniejszej sprawy w dniu [...] r. organ podatkowy wydał dwie odrębne decyzje w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego dotyczące tego samego przedmiotu opodatkowania za 2005 r. kierując je do dwóch osób w tym do skarżącej. Dodatkowo w dniu [...] r. wydał trzecią decyzję w tej samej sprawie skierowaną do pana R. P. ( k-5 akt administracyjnych ). W aktach sprawy podatkowej brak jest decyzji dotyczącej tego podatnika wydanej w dniu [...] r. O tym, że decyzja taka została doręczona świadczy jej kserokopia dołączona przez stronę skarżącą do wniesionej skargi. W zaistniałych okolicznościach można jedynie domniemywać, że adresowana na panią G. P. i pana R. P. przesyłka z dnia [...] 2005 r. zawierała decyzję wymiarową za 2005 r. z dnia [...]r. wystawioną na pana R. P. Natomiast decyzja wystawiona na panią G. P. nie została w ogóle przesłana tej osobie. Skoro jednak – mimo błędnego stosowania prawa regulującego wystawianie decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego – organ podatkowy stwierdził, że w sposób prawidłowy doręczył stronie skarżącej przesyłkę zawierającą decyzję wystawioną na jej imię i nazwisko to na organie tym ciążył obowiązek wykazania tej okoliczności. Tymczasem z dowodu doręczenia przedmiotowej przesyłki nie wynika by zawierała ona dwie decyzje dla obu uznanych za zobowiązanych osób bądź by doręczoną decyzją była ta wystawiona na skarżącą. Z dowodu doręczenia nie wynika również kto odebrał poleconą przesyłkę listową, gdyż podpis odbiorcy jest nieczytelny, a określenie domownik nie stanowi wystarczającej podstawy do stwierdzenia prawidłowości tego doręczenia. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Abstrahując od tego, że w niniejszej sprawie adresatem nie była jedna osoba czy dwie osoby fizyczne (niejako łącznie ) to należy zauważyć, że domownik powinien być pełnoletni a ponadto winien on zapewnić doręczyciela o przekazaniu pisma adresatowi. Pokwitowanie, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, stanowi bowiem dowód doręczenia pisma domownikowi, natomiast okoliczność, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi powinna wynikać z odpowiedniej informacji zamieszczonej na dowodzie doręczenia. "Pokwitowanie stanowi dowód, że domownik podjął się oddania pisma adresatowi, dopiero wówczas, kiedy zawiera odpowiednią informację ( tak wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002 r. sygn. akt I SA 2614/00 ). Druk odbioru jakim w tym przypadku posłużył się Pocztex Kurier Poczty Polskiej doręczyciel przesyłki, nie zawierał takiej informacji ani też nie została ona uzupełniona przez doręczyciela lub odbiorcę przesyłki. Brak również adnotacji o tym czy odbiorca był "pełnoletnim domownikiem". Skoro zatem strona skarżąca stwierdziła, że rzeczonej decyzji nie otrzymała, a z potwierdzenia jej odbioru nie wynika, kto personalnie pokwitował jej odbiór ani by była to osoba dorosła, która zapewniła doręczyciela o przekazaniu pisma adresatowi, doręczenie to nie tylko nie było skuteczne ale i wadliwe. W przypadku wadliwie i niejednoznacznie wypełnionego potwierdzenia odbioru to organy podatkowe muszą wykazać, że doręczenie nastąpiło w sposób zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Brak oświadczenia o podjęciu się oddania pisma adresatowi doręczonego w trybie art. 149 Ordynacji podatkowej powoduje niemożność uznania prawidłowości i skuteczności tego doręczenia. Z tych przyczyn twierdzenie organu odwoławczego, iż do doręczenia przedmiotowej decyzji doszło i to w dniu wskazanym na dowodzie jej odbioru nie znajduje uzasadnienia nie tylko w zebranym w sprawie materiale dowodowym ale i w obowiązującym prawie. Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy dokona stanowczych ustaleń co do okoliczności doręczenia przedmiotowej decyzji podatniczce i w tym zakresie uzupełni materiał dowodowy choćby o informacje i wyjaśnienia doręczyciela lub organu doręczającego albo innych osób mających wiedzę o tym fakcie, a następnie rozważy istnienie przyczyn uzasadniających zastosowanie przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej przy uwzględnieniu dokonanej przez Sąd oceny prawnej. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Poza zakresem rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje wniosek skarżącej zawarty w skardze oraz w piśmie z dnia [...] 2006 r. o przyznaniu jej i jej mężowi terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r. Wniosek ten przy zachowaniu zasad opisanych w art. 162 Ordynacji podatkowej powinien być złożony w odpowiednim organie podatkowym, do którego właściwości należy jego rozpoznanie. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w tym zakresie. Ocenie Sądu podlega jedynie rozstrzygnięcie organu co do tego wniosku, o ile zostanie ono zaskarżone.