I SA/Gl 72/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Monika Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi E. i E. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie przepisów art. 162 i 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r.; ze zm.) po rozpatrzeniu podania E. i E. R., reprezentowanych przez adwokata Ł. K. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] roku, znak [...], określającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz odsetki za zwłokę od nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy za ten rok odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu postanowienia przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania oraz ustalony stan faktyczny. W tych ramach przybliżono treść decyzji z dnia [...] roku, znak [...] Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., którą określono E. i E. R. wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok oraz odsetki za zwłokę od nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy za 2004 rok, którą doręczono stronom w dniu [...] roku. Pismem z dnia [...] roku, nadanym w tym samym dniu w placówce pocztowej, pełnomocnik stron adwokat Ł. K. zwrócił się do organu odwoławczego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od opisanej wyżej decyzji. Oświadczył, iż w dniu [...] E. R. powziął wiadomość o zajęciu jego rachunku bankowego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w oparciu o decyzję z dnia [...] roku w sprawie, znak [...]. Pełnomocnik oświadczył, iż niniejsza decyzja nie została doręczona jego mandantom, natomiast z analizy akt sprawy wynika, iż została nadana w placówce pocztowej i awizowana w dniach [...] i [...] roku. Pełnomocnik wskazał, iż w [...] E. i E. R. przebywali na urlopie we własnym domku letniskowym koło W.. W związku z powyższym adresaci nie byli w stanie podjąć awizowanej przesyłki. W konsekwencji, skoro nie wiedzieli o wydaniu decyzji podatkowej, nie mogli w terminie wnieść odwołania. W ocenie pełnomocnika okoliczności te dowodzą braku winy stron w uchybieniu terminowi. Pełnomocnik w załączeniu złożył odwołanie od rzeczonej decyzji. Rozpoznając wskazany wniosek Dyrektor Izby Skarbowej w K. nawiązał na wstępie do treści art. 148 § 1, 149, 150 § 1 pkt 1 oraz § 1a i § 2 Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005r.; ze zm.), zgodnie z którymi pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wyżej wskazany poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej, o czym dwukrotnie zawiadamia się adresata. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Dalej wskazano, że z akt sprawy wynika, iż przesyłka polecona zawierająca decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] roku, znak [...] określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok, z powodu nieobecności adresata w mieszkaniu w dniu [...] roku oraz niemożności doręczenia pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi bądź dozorcy domu, który podjąłby się oddania pisma adresatowi, została złożona w placówce pocztowej na okres czternastu dni, o czym pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W dniu [...]roku przesyłkę powtórnie awizowano. Z uwagi na niepodjęcie w terminie, przesyłkę poleconą zwrócono nadawcy i włączono do akt sprawy. W świetle przepisu art. 150 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa pismo uznaje się za doręczone z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, czyli w niniejszej sprawie w dniu [...] roku. Podkreślono, że stosownie do przepisu art. 223 § 2 pkt 1 w związku z art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej termin do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg w dniu [...] i zakończył w dniu [...]roku (czwartek). Po przedstawieniu stanu faktycznego nawiązano do art. 162 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania podlega rozpatrzeniu przez uprawniony do tego, na podstawie przepisu art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, organ pod kątem przesłanek określonych w cytowanym przepisie art. 162. Przesłanki, które muszą wystąpić łącznie to: 1. wniesienie wniosku przez zainteresowanego o przywrócenie terminu, 2. uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego, 3. dochowanie (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. 4. dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której zakreślony był przywracalny termin (złożenie odwołania). Kontynuując wywód wskazano, że brak winy zainteresowanego należy ocenić w kategoriach zachowania reguł starannego działania (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 11 sierpnia 1999 roku, sygn. Akt I SA/Gd 745/98, komputerowa baza danych Wydawnictwa Lex nr 4203). W tym kontekście podkreślono, że pełnomocnik, jako jedyną okoliczność uzasadniającą brak winy stron wskazał ich pobyt w [...] roku poza miejscem zamieszkania. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie stanowiła przeszkody do złożenia odwołania w terminie od dnia [...] do dnia [...] roku. Podatnicy odbierając korespondencję kierowaną do nich przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K, a w szczególności postanowienie z dnia [...] roku, znak [...] wyznaczające siedmiodniowy termin do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie mieli świadomość toczącego się postępowania. Pełnomocnik stron nie wskazał, w którym dniu [...] podatnicy zakończyli swój pobyt w okolicach W.. Nawet jeżeli przyjąć, iż był to ostatni dzień tego miesiąca, to okoliczność pobytu poza miejscem zamieszkania nie może stanowić przeszkody do złożenia odwołania. Podkreślono, iż dzień [...] był dniem pracy zarówno organu pierwszej instancji, jak i urzędów pocztowych. Zgodnie bowiem z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej termin uważa się za dochowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Pełnomocnik stron wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożył odwołanie, dopełnił zatem czynności, dla której zakreślony był przywracalny termin. Przyjmując, że wniesiony w dniu [...] roku wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, czyli od daty powzięcia przez E. R. informacji o zajęciu jego rachunku bankowego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K., to uznać należy, iż pozostałe przesłanki przywrócenia terminu nie zostały spełnione. Skoro w ocenie organu odwoławczego brak winy podatników w niedochowaniu terminu nie został uprawdopodobniony to spełniono tylko trzy z czterech przesłanek, które powodowałby przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżących wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. W uzasadnieniu przywołał zasadnicze podstawy wniosku o przywrócenie terminu i wskazał, że stanowisko organu podatkowego, wedle którego okoliczność pobytu w [...] poza miejscem zamieszkania nie stanowiła przeszkody do złożenia odwołania w terminie od dnia [...] do dnia [...] r. jest nieuzasadnione. Przebywanie bowiem poza miejscem zamieszkania, w sytuacji gdy przesyłki nie można doręczyć w trybie przewidzianym w art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa uniemożliwia w sposób rzeczywisty powzięcie informacji o fakcie jej doręczenia, co wynika w sposób oczywisty z reguł logicznego myślenia. Podatnicy znajdowali się w chwili doręczenia na przysługującym im urlopie, a więc czasowo zmienili miejsce swojego pobytu z zamiarem wypoczynku. Fakt, iż podatnicy mieli świadomość toczącego się postępowania w sprawie, nie uzasadnia twierdzenia, iż muszą oni stale przebywać w swoim miejscu zamieszkania. Twierdzenie takie bowiem prowadzi do wniosku, iż każdorazowe wszczęcie postępowania podatkowego uzasadnia konieczność ciągłego przebywania przez podatnika w miejscu zamieszkania do momentu zakończenia postępowania. Zaakcentowano, że organ podatkowy powinien mieć świadomość, iż wydanie decyzji w sprawie w okresie powszechnie uznawanym za wakacyjny, może w wielu przypadkach doprowadzić do uniemożliwienia stronom skutecznego uczestnictwa w postępowaniu, tym samym do naruszenia zasady czynnego udziału stron w postępowaniu podatkowym. Licząc się zatem z interesem podatnika trudno przyjąć za zasadny zarzut, iż wyjazd urlopowy nie stanowi przeszkody do złożenia odwołania od decyzji organu podatkowego. Tym samym wskazanie, iż w okresie od [...] do [...] strona mogła wnieść takowe odwołanie jest nielogiczne, albowiem 14 dniowy okres wskazany w ustawie w przypadku dłuższego wyjazdu wypoczynkowego zdecydowanie zawodzi, tym bardziej gdy mamy do czynienia z okresem wakacyjnym. Wynika z tego bezsprzecznie, iż niepodjęcie przez skarżących przesyłki poleconej zawierającej przedmiotową decyzję, nie jest zawinione, albowiem nie mieli oni jakiejkolwiek możliwości powzięcia wiadomości o jej dostarczeniu. Trudno także przyjąć, iż winą skarżących jest to, iż w okresie kiedy przesyłka została dostarczona, a następnie awizowana, przebywali na urlopie wypoczynkowym. Skoro bowiem wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego jest rozwleczone w czasie, to nie da się oszacować terminu jej dostarczenia, mając nawet samą świadomość o fakcie toczącego się w sprawie postępowania. Tym samym argumentacja organu podatkowego, iż brak winy ze strony podatników nie został uprawdopodobniony, jest bezzasadny. Dalej wskazano, że przywracanie terminów nie jest przedmiotem uznania administracyjnego. Organ podatkowy ma obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzą przesłanki, o których mowa w/w przepisie ustawy. W postępowaniu o przewrócenie terminu nie jest konieczne prowadzenie postępowania dowodowego. Wystarczy bowiem uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym. Prawdopodobieństwo jest środkiem, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 5 maja 1995 r., SA/Po 797/95). Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się niezasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy rozpoznając wniosek strony skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Skarbowej trafnie ocenił, iż w sprawie nie wystąpiła ustawowa przesłanka określona w art.162 § 1 Ordynacji podatkowej w postaci braku winy strony w uchybieniu terminu. Na wstępie rozważań nad zgodnością z prawem zaskarżonego postanowienia wskazać trzeba, że ustalenia faktyczne, na płaszczyźnie których organ podatkowy dokonywał spornych ocen prawnych w swych zasadniczych elementach nie budzą zastrzeżeń strony skarżącej. Nie ma też sporu co do przyczyny uchybienia przez skarżących terminu do wniesienia odwołań od decyzji wymiarowej, a także co do prawnej skuteczności doręczenia skarżącym tej decyzji, a tym samym co do początku biegu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Sama istota ocen prawnych czynionych na gruncie art. 162 § 1Ordynacji podatkowej dokonywana była zatem na płaszczyźnie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W punkcie wyjścia nad poprawnością tych ocen dokonanych przez organ odwoławczy zauważyć należy, że organ ten trafnie przyjął jako punkt odniesienia swych rozważań przyjętą w doktrynie i w pełni aprobowaną w orzecznictwie sadowym tezę, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytywane jako zawinione (...) jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie, albo chciała czynność dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć, tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku." Ten obszerny cytat, na który powołano się w odpowiedzi na skargę zawierający istotę stanowiska Autorów komentarza do Kodeksu postępowania administracyjnego - J. Iserzona i J. Starościaka można uzupełnić tezą pochodzącą z postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego dnia 24 marca 2004 r. (FZ 13/04 – nie publ.), w której Sąd stwierdził, że "kryterium braku winy, jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy (...). Wyjeżdżając na urlop skarżący bądź to powinien powiadomić sąd o czasowej nieobecności, bądź to ustanowić pełnomocnika". Przenosząc te uwagi natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, iż z akt sprawy wynika, że skarżący na bieżąco byli informowani przez organ podatkowy o przebiegu postępowania podatkowego. W dniu [...] r. doręczono im informacje o tym, że postępowanie to zostanie zakończone do [...] r. W dniu [...] r. doręczono im natomiast postanowienie zawiadamiające ich o możliwości zapoznania się z dowodami i zebranym materiałem dowodowym, a w przypadku nieskorzystania z tej możliwości został im wyznaczony w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie. Skarżący z prawa tego nie skorzystali, lecz musi być oczywiste, że w końcu [...] r. mieli świadomość tego, że postępowania podatkowe znajduje się w końcowej fazie. Oczywiste też jest - wbrew temu, co zarzuca skarga - że dla przyjęcia braku winy w uchybieniu terminu nie mieli obowiązku pozostawania w miejscu zamieszkania do czasu doręczenia im decyzji organu I instancji. Tym niemniej, decydując się w [...] r., czyli na krótko przed zapowiadanym przez organ podatkowy zakończeniem postępowania na wyjazd na urlop i mając na uwadze dbałość o swoje interesy winni podjąć czynności zmierzające do zapewnienia sobie możliwości wniesienia odwołania od decyzji w przypadku gdyby okazała się ona dla nich niekorzystna. Jeśli nie istniała osoba, która pod nieobecność skarżących w miejscu zamieszkania była uprawniona do odbioru, a następnie oddania im przesyłki, to winni byli skarżący rozważyć ustanowienie pełnomocnika. Na to zdecydowali się jednak dopiero wtedy, gdy okazało się że nie wnieśli w terminie odwołania i wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Reasumując, wyjazd na urlop przy pełnej świadomości rychłego zakończenia postępowania podatkowego, przy niezapewnieniu sobie możliwości ewentualnego dokonania czynności wniesienia odwołania od niekorzystnej decyzji organu podatkowego, to zachowanie, które dotknięte jest brakiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Trafnie też organ odwoławczy zwrócił uwagę na inny jeszcze istotny element stanu faktycznego, pozwalający na ocenę zachowania skarżących z punktu widzenia analizowanej przesłanki przywrócenia terminu. Otóż, skoro ich pobyt na urlopie zamykał się w okresie [...] r., to znając przewidywany termin zakończenia postępowania podatkowego mogli bez żadnych przeszkód, niezwłocznie po powrocie do miejsca zamieszkania zasięgnąć informacji w Urzędzie Skarbowym o stanie sprawy. W sytuacji kiedy termin do wniesienia odwołania upływał [...] r. to takie zachowanie nacechowane wymaganą dbałością o swoje interesy, pozwoliło by na dokonanie czynności procesowej w ustawowym terminie. Z tych wszystkich powodów, w ocenie Sądu odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie narusza prawa. Tym samym, skarga jako niezasadna, podlega oddaleniu na mocy art. 151 u.p.p.s.a.