I SA/Gl 723/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu zwrócił uwagę na trudną sytuację materialną swoją i swojej rodziny oraz wyraził przekonanie, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Zaznaczył, że ma na utrzymaniu żonę i siedemnastoletniego syna oraz że dochody rodziny ograniczają się do kwoty 2000 zł, otrzymywanej, jak się wydaje, tytułem wynagrodzenia. Według wniosku skarżący posiada dom oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 8,25 ha. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in. udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów skarżącego i osób przebywających (zamieszkałych/zameldowanych) w jego gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i przez te osoby, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w okresie ostatnich trzech miesięcy i złożonych przez nie zeznań podatkowych. W związku z wezwaniem nadesłano: polecenia przelewu wynagrodzenia na rachunek bankowy skarżącego (według jednego z nich w dniu 10 lipca 2014 r. przelano kwotę 1.494,48 zł), zaświadczenie, że skarżący jest podatnikiem podatku rolnego z gruntu o 8,7941 ha przeliczeniowych (w tym wraz z małżonką z 7,4403 ha przeliczeniowych), kopię wspólnego zeznania podatkowego skarżącego i małżonki (skarżący wykazał przychody z działalności wykonywanej osobiście w wysokości 25.697,45 zł, a jego małżonka przychody z innego źródła w wysokości 200 zł), zaświadczenia w sprawie zameldowania (oprócz osób wskazanych we wniosku obejmuje ono dwie inne osoby o nazwisku skarżącego; jedna z nich, według jego wyjaśnień, to jego córka, która pracuje i uczy się za granicą), zaświadczenia, że skarżący i jego małżonka nie korzystają z pomocy społecznej, kopie decyzji z dnia 7 grudnia o przyznaniu małżonce skarżącego płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r. w kwocie 2.738,40 zł oraz dokumenty dotyczące kosztów utrzymania (np. kopie decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. na kwotę wynoszącą w sumie 925 zł oraz blankietów wpłaty składek skarżącego na ubezpieczenie społeczne rolników – składka do zapłaty za trzeci kwartał bieżącego roku wyniosła łącznie 405 zł), w tym czterech wezwań do zapłaty należności za energię elektryczną (w każdym kolejnym z tych pism kwoty zaległości ulegają zmniejszeniu i wynikają z różnych dokumentów księgowych; ostatnie z nich, z dnia 31 lipca 2014 r. dotyczy aż 11 dokumentów opiewających na kwoty od 0,24 zł do 3,80 zł). Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. tak samo jak, stosownie do art. 239 pkt 4, strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów był w rozpatrywanej sprawie zbędny i nie może być rozpoznany: niepodobna przecież wnioskodawcy ani przyznać tego, co i tak przysługuje mu z mocy ustawy, ani tym bardziej tego odmówić, oddalając jego wniosek. Pozostaje jedynie uznanie postępowania w przedmiocie prawa pomocy w tym zakresie za bezprzedmiotowe. Takie postępowanie podlega zaś umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., który w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy trzeba stosować na zasadzie analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. ustanowienie wspomnianego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy istotne są więc wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną strony, nie ma natomiast znaczenia to, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż to może podlegać ocenie dopiero w wyroku kończącym postępowanie. Okoliczności te muszą być przy tym wykazane przez stronę, która powinna przedłożyć dokumentację źródłową, pozwalającą na ich ustalenie w sposób wolny od wątpliwości. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący nie wykonał takiego wezwania w wystarczającym stopniu. Przede wszystkim nie nadesłał wskazanego w nim wyciągu obrazującego wszystkie operacje przeprowadzone na jego rachunku bankowym w okresie ostatnich trzech miesięcy. Bezsprzecznie zaś ten rachunek nadal posiada i wykorzystuje na co dzień, skoro według przedłożonych poleceń przelewu jego wynagrodzenie przekazywane jest właśnie na rachunek bankowy o podanym tam numerze. Brak żądanego wyciągu uniemożliwia prześledzenie innych płatności dokonywanych za pośrednictwem rachunku i ustalenie stanu rachunku, a tym samym zweryfikowanie oświadczeń na temat dochodów i wydatków gospodarstwa domowego i rolnego, np. stwierdzenie, czy wpływy na rachunek ograniczają się tylko do tych kwot, które wyszczególniono na poleceniach przelewu. Niewykonanie wezwania w tym zakresie wyklucza więc w istocie uwzględnienie wniosku. Jest tak tym bardziej dlatego, że wezwanie do jego uzupełnienia nie zostało również wykonane w części odnoszącej się do wszystkich osób pozostających z wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym (w zakresie dochodów, zeznań podatkowych i rachunków bankowych). Oprócz córki pominięto zwłaszcza całkowicie, także w oświadczeniach, jeszcze jedną osobę o nazwisku skarżącego (jak wynika ze skargi, jego ojca), która jest zameldowana pod adresem jego miejsca zamieszkania. Wnioskodawca poprzestał wyłącznie na dostarczeniu tych dokumentów ilustrujących stan jego gospodarstwa rolnego, o których wprost była mowa we wniosku, tj. zaświadczenia w sprawie dochodowości tego gospodarstwa (podano w nim większą powierzchnię niż we wniosku – 8,7941 ha przeliczeniowych) oraz kopii decyzji w sprawie płatności sprzed dwóch lat, i nie złożył w tej materii żadnych oświadczeń, m.in. nie udokumentował dochodów, np. ze zbycia produktów rolnych. W skardze argumentował jednak, że jest przede wszystkim rolnikiem. W tym kontekście odnotować warto, że stosownie do obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2013 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2012 r. (Monitor Polski z 2013 r., poz. 774) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2012 r. 2.431 zł. Nie można zarazem tracić z pola widzenia, iż skarżący osiąga dochody z innego źródła, podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i nie wykazał zaległości w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego, które byłyby następstwem niedostatku. Otóż nawet wezwania do zapłaty zaległości należności za energię elektryczną odnoszą się zawsze do nowych dokumentów księgowych i do stale zmniejszających się kwot. Dowodzi to, że zaległości wyliczane w wezwaniach są od razu spłacane, a co za tym idzie, że główną przyczyną ich powstania mogło być po prostu przeoczenie terminu zapłaty. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie drugim sentencji.