I SA/Gl 726/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 20 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze z 28 maja 2018 r. skarżący zwrócił się do Sądu między innymi o zwolnienie go w całości "od obowiązku uiszczenia wpisu od niniejszej skargi". W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 września 2018 r., w którym podniósł, że nie jest w stanie dalej ponosić kosztów tej sprawy. Podkreślił, że postępowanie trwa kilka lat, co jest niezgodne z zasadami współżycia społecznego oraz Konstytucją RP. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Odnotował, że posiada: mieszkanie z komórką i garażem o łącznej pow. około 138 m2 o wartości około 800.000,00 zł, nieruchomość obciążoną hipoteką o wartości 4 mln zł, oszczędności w kwocie 200.000,00 zł, papiery wartościowe na kwotę 350.000,00 zł oraz wierzytelności w kwocie 120.000,00 zł. Skarżący jest nadto w posiadaniu samochodu o wartości przekraczającej 5.000,00 zł. Łączny miesięczny dochód wnioskodawcy stanowi kwotę około 18.000,00 zł, w tym 16.000,00 zł z tytułu stosunku pracy. Po stronie zobowiązań i stałych miesięcznych wydatków tego gospodarstwa domowego skarżący wskazał na należności z tytułu: zobowiązań kredytowych (3.300,00 zł), czynszu (1.500,00 zł) oraz alimentów (1.700,00 zł). Należy w tym miejscu jeszcze odnotować, że równolegle z niniejszym toczą się jeszcze dwa postępowania ze skarg wnioskodawcy. Łączna wysokość wpisów sądowych w tych sprawach stanowi kwotę 1.521,00 zł. Trzeba też odnotować, że postanowieniem z 23 sierpnia 2018 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w sprawie I SA/Gl 667/18. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Z kolei w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 3 i § 4 m.in. zwolnienie od wpisu sądowego do skargi - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba jeszcze w tym miejscu zastrzec, iż w druku PPF skarżący nie oznaczył zakresu swego wniosku, jednak treść żądania wyrażonego wcześniej w skardze nie pozostawia wątpliwości, że jego intencją było ubieganie się o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Mając nadto na uwadze zasadę szybkości postępowania wynikającą z art. 7 P.p.s.a., taki też zakres przyjęto na potrzebę rozpoznania tego wniosku. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, wszak jego przypadek nie jest wyjątkowy z omawianego punktu widzenia. Konstatacja jest wynikiem analizy danych zawartych w treści samego wniosku, bez potrzeby wezwania wnioskodawcy o dalsze dokumenty źródłowe. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że prawo pomocy nie może być przyznane osobie, która posiada zgromadzone oszczędności i to bez względu na to, czy jest to gotówka, czy są to środki ulokowane na rachunkach bankowych i lokatach, nawet tych terminowych. W niniejszym przypadku skarżący posiada takowe środki w kwocie około 200.000,00 zł. Trzeba więc podkreślić, że łączna wartość wszystkich trzech wpisów sądowych od skarg, o których wyżej wspomniano, stanowi zaledwie 0,76 % posiadanych przez skarżącego środków pieniężnych. Już ta okoliczność sama przez się wyklucza uwzględnienie wniosku skarżącego. Skarżący nie wpisuje się kanony ubóstwa, jakie mogły towarzyszyć twórcom instytucji prawa pomocy, także z innego powodu. Mianowicie oszacował wartość pozostałych swoich aktywów na kwotę 5.270.000,00 zł. Co więcej, zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków pozwala na stwierdzenie, iż w budżecie domowym wnioskodawcy pozostaje nadwyżka w kwocie 11.500,00 zł, co stanowi wielokrotność łącznej wysokości wpisów sądowych, do uiszczenia których skarżący jest obecnie zobowiązany. W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącego ciężaru kosztów tego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej. W ślad za postanowieniem w sprawie I SA/Gl 667/18 trzeba w tym miejscu in extenso powtórzyć, "iż bez znaczenia pozostaje subiektywne przekonanie wnioskodawcy, że nie powinien on tego rodzaju wydatku ponosić z innych przyczyn, niezaliczających się do przesłanek przyznania prawa pomocy, w tym względów łączących się z długotrwałością sporu prawnego, w jakim uczestniczy. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy zastosować kryteria zobiektywizowane, analizując sytuację materialną strony z uwzględnieniem takiego poziomu dochodów i wydatków, które mogą uchodzić w społeczeństwie za godziwe, zapewniające ogólnie przyjęty, przeciętny standard życia. Chodzi przy tym o potrzeby życiowe o charakterze pierwszoplanowym i podstawowym, gdyż tylko takie mogą zaliczać się do sfery utrzymania koniecznego (...)". W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.