I SA/Gl 729/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu; E.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. Wskazał, że jest emerytem i jednocześnie inwalidą. Każdego miesiąca wydatkuje 300 zł na niezbędne lekarstwa, przy czym nie realizuje przepisanych mu recept w całości. Po opłaceniu pozostałych należności związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, brakuje mu środków do życia. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w ww. druku PPF, wynika, że skarżący samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Na posiadany przez niego majątek składają się: "dom o pow. 95 m2; mieszkanie o pow. 68 m2; nieruchomość rolna o pow. 0,7690 ha oraz inne nieruchomości o pow. 0,1551 ha". Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest otrzymywane przez niego świadczenie emerytalne w kwocie 1223 zł. Końcowo skarżący odnotował, że budynek mieszkalny i gospodarczy są w stanie surowym, niewykończone. Pismem z dnia 17 lipca 2012 r., referendarz sądowy zobowiązał E.K. do uzupełnienia – w terminie 7 dni - ww. wniosku przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe/zameldowane pod adresem: P., u. [...]; w tych ramach należało nadto oznaczyć stosunki jakie łączą te osoby ze skarżącym; 2) wykazanie za pomocą kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dowody potwierdzające wydatki z tytułu np. zakupu opału, lekarstw itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało także wyjaśnić kto i w jakiej wysokości ewentualnie partycypuje w ponoszeniu ww. kosztów; wykonując ten punkt wezwania należało wykazać w jaki sposób dokonuje się zapłaty ww. opłat (przelew bankowy, wpłaty w urzędzie pocztowym, inne); 3) udokumentowanie wysokości aktualnych dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (np. za pomocą kopii "odcinków" świadczenia emerytalnego) i pozostałych osób zamieszkałych w lokalu wskazanym w pkt 1 wezwania; 4) nadesłanie kopii zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego za rok 2011 r. (ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób przebywających w nieruchomości wskazanej w pkt 1 tego wezwania); 5) złożenie oświadczenia czy w chwili obecnej skarżący korzysta z jakiekolwiek formy pomocy społecznej (zasiłki celowe, stałe itp.); w przypadku odpowiedzi twierdzącej należy nadesłać kopie stosownych decyzji organów bądź zaświadczenia potwierdzające tę okoliczność; 6) przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby ewentualnie pozostające w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. E.K., odpowiadając na ww. wezwanie referendarza sądowego, nadesłał oświadczenie z dnia 29 lipca 2012 r., w którym zeznał, że nie przechowuje dokumentów potwierdzających jednostkowy zakup medykamentów, gdyż przy tej okazji wyręczają go inne osoby, czyniąc dla niego niezbędne zakupy. Wyjaśnił, że porusza się przy pomocy kul, a dodatkowo przeszedł dwa zawały oraz udar mózgu i dlatego często korzysta z pomocy osób trzecich. Zeznał przy tym, że na prywatną rehabilitację wyłożył sporo gotówki "aby jeszcze trochę egzystować". Dzięki uprzejmości znajomych osób często przebywa poza miejscem zamieszkania z uwagi na awarię ogrzewania. Z tych względów ponosi niewielkie wydatki z tytułu zużycia energii elektrycznej i gazu. Skarżący odnotował nadto, że jest pod stałą kontrolą okulisty, nefrologa, urologa i kardiologa. W okresie letnim, podczas wyjazdów, skarżący korzysta z pomocy opiekuna. Oświadczył dalej, że przed okresem zimowym musi jeszcze zakupić 3 m³ drewna opałowego, uszczelnić okna, pomalować mieszkanie, zlecić naprawienie rynien oraz uszczelnienie dachu. E.K. nie posiada rachunku bankowego, ani lokat. Przy omówionym wyżej piśmie nadesłano plik dokumentów, w tym: potwierdzenie wypłaty świadczenia emerytalnego w kwocie 1223,12 zł; potwierdzenia uiszczenia należności z tytułu zużycia energii elektrycznej na kwoty 57,77 zł i 31,51 zł; rozliczenie należności za zużycie gazu w okresie od 12 lipca 2011 r. do 6 lipca 2012 r. (267,85 zł w skali roku); fakturę dokumentującą zużycie wody w okresie dwóch miesięcy na kwotę 28,75 zł; fakturę VAT z tytułu korzystania z usług telekomunikacyjnych na kwotę 50,89 zł (w tych ramach skarżąc oświadczył, że dodatkowo wydatkuje kwotę 50 zł na zakup karty do telefonu komórkowego); fakturę dokumentująca zakup lekarstw (kwota uiszczona – 166,62 zł); dokument dostawy wyrobów węglowych wraz z rachunkiem na kwotę 2.062,10 zł (rachunek wystawiony w dniu 20 lipca 2012 r.); decyzję w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego bezterminowo w kwocie 153 zł/miesiąc; orzeczenie kwalifikujące skarżącego do znacznego stopnia niepełnosprawności, z którego wynika, że skarżący wymaga wsparcia osób trzecich; kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu za rok 2011 r. (dochód brutto – 16.552,00 zł); zaświadczenie Urzędu Miejskiego w Skoczowie z dnia 26 lipca 2012 r., z którego wynika, że pod adresem zameldowania skarżącego nie występują inne osoby. Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W pierwszej kolejności wytknął on niespójność oświadczenia skarżącego, co do posiadanych zasobów pieniężnych. Wskazał, iż w druku PPF wypełnił rubrykę w sposób pozwalający na uznanie, że nie dysponuje on żadnymi zasobami pieniężnymi, z kolei w piśmie procesowym z dnia 29 lipca 2012 r. oświadczył, ze odłożył sporo gotówki. Co więcej wypełniając ww. formularz skarżący nie uwzględnił informacji, że jego budżet domowy wsparty jest zasiłkiem pielęgnacyjnym. Nadto Referendarz zaznaczył, iż skarżący pomimo akcentowanej trudnej sytuacji materialnej, na bieżąco reguluje wszelkie zobowiązania związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, wynoszące miesięcznie około 325 zł. Nadto dokonuje jednostkowych płatności, których wartość znacznie przekracza wysokość świadczenia emerytalnego (rachunek na zakup miału o wartości 2.062,10 zł). W terminowo złożonym sprzeciwie od ww. orzeczenia Referendarza, skarżący w obszernym uzasadnieniu na wstępie wskazał, iż orzeczenie odmawiające mu przyznania prawa pomocy jest dla niego krzywdzące, nieobiektywne i ubliżające. Dalej podniósł, iż w piśmie z dnia 29 lipca 2012 r. oświadczył, iż wyłożył sporo gotówki na rehabilitację, nie zaś - jak twierdzi Referendarz - ją odłożył. W tym też celu zaciągnął pożyczkę w wysokości 1.500 zł w Banku Spółdzielczym w S., spłacając przez rok po 130 zł miesięcznie. Ponadto opisał swoją ciężką sytuację finansową, a także problemy zdrowotne (w tym przebyte dwa zawały, udar mózgu, parokrotne operacje) i ponoszone w związku z tym liczne wydatki. Jeżeli chodzi zaś o jednorazowy wydatek poniesiony przez skarżącego w wysokości ponad 2.000 zł na zakup miału oświadczył, iż aby przeżyć zimę z każdej otrzymanej emerytury, zmuszony jest odłożyć 150 zł na zakup opału. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie godzi się wskazać, że rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy (zgodnie z wskazaniem strony wniosek ten obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata) sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest określona w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przesłanka przyznania prawa pomocy. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, uzależnione jest od wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt.1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym- obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego- może być natomiast przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Zaznaczyć także wypada, iż prawo pomocy jest odstępstwem od generalnej reguły ponoszenia przez strony kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to tym samym, iż odstępstwo od tej zasady może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, gdy strona nawet przy dołożeniu jak największych starań, nie jest w stanie zgromadzić środków pieniężnych, niezbędnych na pokrycie wspomnianych kosztów. Mając na względzie powyższe uznać przyjdzie, iż z taką właśnie wyjątkową sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie i dlatego też wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. W istocie bowiem wyżej opisana sytuacja majątkowa E.K., w szczególności uzyskiwany przez niego niewielki dochód, a także przebyte ciężkie choroby, wymagające ponoszenia znacznych wydatków na zakup leków czy rehabilitację (sfinansowaną zresztą przy pomocy kredytu bankowego) skłania do przyjęcia tezy, iż skarżącego nie stać na poniesienie kosztów postępowania sądowego prowadzonego w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu stwierdzić należy, że w świetle powyższego również i ten wniosek zasługiwał na uwzględnienie, albowiem powyższe uniemożliwia samodzielne sfinansowanie takich usług. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. działając w oparciu o art. 260 tejże ustawy, orzeczono jak w sentencji.