I SA/Gl 729/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Suleja, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.(dalej SKO lub Kolegium), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (tj. w Dz.U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.), decyzją z dnia [...] (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta S. z [...] (nr [...]) ustalającą E.K. wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. w kwocie [...] zł. Uzasadniając rozstrzygnięcie SKO stwierdziło, że organ I instancji ustalając wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. przyjął grunty o powierzchni [...] ha, w tym [...] m. kw. zakwalifikowanych do kategorii "grunty pozostałe – tereny mieszkaniowe". W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podatnik stwierdził, że wartość podatku jest wyższa niż w latach poprzednich. Zwrócił także uwagę, że nie płacił podatku od budynku gospodarczego do czasu zmniejszenia areału poniżej 1 ha., a ponadto na trudną sytuację materialną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji podkreśliło, że obowiązek podatkowy w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego wynika z przepisów ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. Nr 136, poz. 969 z 2010 r. z późn. zm.) a podstawą jego ustalenia są przede wszystkim dokumenty urzędowe. Wymiar podatku dokonywany jest przez organy podatkowe w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17.05.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. Nr. 193 z 2010r. poz.1287). Zgodnie z art. 6a ust. 6 ustawy o podatku rolnym, podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Również art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podaje, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Kontynuując, Kolegium wskazało, że stawki podatków na rok 2012 zostały uchwalone przez Radę Miasta Skoczowa uchwałą Nr XII/163/2011 z dnia 17.11.2011 r. w sprawie podatku od nieruchomości, oraz uchwałą Nr Xll/164/2011 Rady Miejskiej Skoczowa z dnia 17.11.2011r. w sprawie obniżenia ceny skupu żyta do celów wymiaru podatku rolnego. W decyzji w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego nr ewid. [...] stawki podatku od nieruchomości nie przekraczają stawek podanych w art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, prawidłowo są obliczone kwoty podatku na podstawie powierzchni podanej w wypisie ewidencji gruntów. Dalej podano, że zgodnie z art. 7 ust 1 pkt. 4 lit. b ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej. Natomiast art. 2 ust 1 ustawy o podatku rolnym definiuje gospodarstwo rolne jako obszar gruntów, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zdaniem Kolegium budynki gospodarcze podatnika nie podlegają w/w zwolnieniu, ponieważ grunty, na których są posadowione nie spełniają wymogów definicji gospodarstwa rolnego. Zauważono ponadto, że z art. 20 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że górne granice stawek kwotowych określone w art. 5 ust. 1, art. 10 ust. 11 art. 19 pkt 1, obowiązujące w danym roku podatkowym ulegają corocznie zmianie w stopniu odpowiadającym wskaźnikowi cen towarów i usług konsumpcyjnych w okresie pierwszego półrocza roku, w którym stawki ulegają zmianie, w stosunku do analogicznego okresu roku poprzedniego. Na marginesie wskazano, że podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej może ubiegać się o pomoc w zapłacie podatku w postaci wniosku o ulgę podatkową według art. 67a Ordynacji podatkowej. Udzielanie ulg odbywa się jednak w odrębnym postępowaniu, które może być zainicjowane wnioskiem, skierowanym do Burmistrza Miasta S. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący powołał się na art. 2 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz stwierdził, że obywatele nie mają zabezpieczonych podstawowych praw a stanowione prawo od dziesiątków lat jest niezgodne z Konstytucją. Oceniając następnie tzw. partyjną dyscyplinę sejmową wskazał na – jak to nazwał – łamanie prawa w Sejmie. Pytając "Jak tu żyć" wskazał, że otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł. miesięcznie, a miesięczne wydatki związane z kosztami utrzymania i leczenia kształtują się na poziomie [...] zł. Jak zauważył środków brakuje mu na wyżywienie, drobne remonty, środki higieny itp. Wskazując na średnie kwoty wynagrodzenia krajowego, pobytu w domu starców, utrzymania więźnia, pensji posła oraz urzędnika oraz sposobu i wielkości waloryzacji emerytur a także wzrost administracji gminnej i powiatowej zakwestionował zasadność wzrostu stawek. W dalszej części skarga dotyczy spraw związanych ze zwalnianiem pracowników fizycznych, kształtujące się bezrobocie oraz niesprawiedliwości społecznej. Skarżący do skargi dołączył decyzje wymiarowe za 2011 i 2012 r. oraz List do redakcji Faktów ( Fakt nr 152 z 1 lipca 2004 r.) pt. "Szanowni Ludzie Władzy...". W kolejnych pismach procesowych z dnia 10 lipca 2012 r. i z dnia 20 sierpnia 2012 r. skarżący opisał trudną sytuację w jakiej się znajduje oraz zaakcentował bezprawne opodatkowanie budynków gospodarczych, podnosząc, że służyły one w poprzednich latach celom gospodarczym, a od czasu zmniejszenia areału gospodarstwa stały się zbędne. Na rozprawie w dniu 12 lutego 2013 r., ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał wnioski i żądania skargi, wskazując, że "ustawodawca określając obowiązek podatkowy w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie uwzględnił sytuacji, w której następuje zmiana wykorzystania obiektu podlegającego opodatkowaniu". Zwrócił uwagę, że dotyczy to zwłaszcza tych podatników, których nieruchomości utraciły status nieruchomości rolnych, gdyż budynki wybudowane do celów gospodarczych, z chwilą utraty w/w statusu podlegają opodatkowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej także w skrócie:p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. Z tych względów, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Poddanym kontroli sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. w sprawie ustalenia skarżącemu wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2012 r. w kwocie [...] zł. Przedmiot sporu między stronami w niniejszej sprawie stanowi wykładnia art. 6 u.p.o.l. prowadząca do określenia obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości dla budynku, który utracił status budynku wykorzystywanego na potrzeby gospodarstwa rolnego. Zdaniem skarżącego obowiązek podatkowy w ww. zakresie nie powinien istnieć, a ponadto za "niesprawiedliwie społecznie" uznał podwyższanie stawki podatkowej przez Radę Miasta B. Przechodząc do rozpoznawania sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy na treść art. 6 ust. 1 u.p.o.l., zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Zaznaczenia wymaga, że skarżący nie kwestionuje faktu ani istnienia budynku gospodarczego, ani jego powierzchni, ani też faktu, że nie jest rolnikiem. W pierwszej kolejności należy zatem dokonać wykładni pojęcia "okoliczności uzasadniające powstanie obowiązku podatkowego" w podatku od nieruchomości. W tym celu należy odnieść się również do innych przepisów zawartych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, bowiem poddając opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości takie przedmioty, jak grunty, budynki lub ich części oraz związane z prowadzeniem działalności gospodarczej budowle lub ich części (art. 2 ust. 1 u.p.o.l.) ustawodawca w art. 3 ust. 1 uczynił podatnikami tego podatku osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, w tym spółki nie posiadające osobowości prawnej, będące: właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych z zastrzeżeniem ust. 1 pkt 1, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych (pkt 2), użytkownikami wieczystymi gruntów (pkt 3), posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencją Nieruchomości Rolnych - stosownie do przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego - Dz. U. Nr 64, poz. 592) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych nie stanowiących odrębnych nieruchomości (pkt 4), lub jeżeli jest posiadaniem bez u prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Z przytoczonego przepisu wynika, że ustawa podatkowa obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości wiąże z faktem władania nieruchomością przez wskazane w niej podmioty, takie jak: właściciel, samoistny posiadacz, wieczysty użytkownik czy też - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego - posiadacz zależny. Ustanawiając wskazane wyżej podmioty podatnikami podatku od nieruchomości, omawiana ustawa podatkowa określiła zarazem moment powstania ich obowiązku podatkowego, a więc wynikającej z tej ustawy nieskonkretyzowanej powinności przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia w niej określonego (art. 4 Ordynacji podatkowej). I tak, w myśl art. 6 ust. 1 u.p.o.l. okolicznością uzasadniającą powstanie obowiązku podatkowego będzie - jak wyżej podkreślono - zdarzenie powodujące władanie nieruchomością (jej składnikami) wynikające z prawa własności, samoistnego posiadania, wieczystego użytkowania czy posiadania zależnego, o jakich stanowi przepis art. 3 ust. 1 omawianej ustawy. Okolicznością, od której zależy moment powstania obowiązku podatkowego, z uwagi na posłużenie się terminem "istnienie", wskazującym niewątpliwie na utrzymywanie się jakiegoś stanu rzeczy, przemawia za przyjęciem tezy, że zgodnie z art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, dla wymiaru podatku od nieruchomości istotne znaczenie mają dane zawarte w ewidencji, odzwierciedlające aktualny stan prawny nieruchomości, w tym dane wynikające z tytułu własności. Odnosząc się do zarzutu "niesprawiedliwego podnoszenia stawek podatkowych" przez Radę Miasta B, wypada wskazać, że granice kognicji jednostek samorządu terytorialnego w zakresie stanowienia prawa daninowego wyznacza ustawodawca, a uprawnienia te mają charakter lokalny (przepisy prawa miejscowego obowiązują wyłącznie podatników w określony sposób powiązanych z terytorialnie wyodrębnioną częścią obszaru państwa). W sferze prawa daninowego jednostce samorządu terytorialnego wolno zatem jedynie tyle, ile jest wyraźnie i ustawowo dozwolone (tak C.Kosikowski, Gospodarka i finanse publiczne w nowej Konstytucji, opubl. w Państwie i Prawie z 1997 r., nr 11-12, s.161, por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 2007 r., II FSK 912/06, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń- www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W zakresie podatków i opłat kompetencja do stanowienia o nich w drodze uchwały należy do rady gminy. Kompetencja ta przysługuje radom gminy w zakresie ich działania w granicach określonych w odrębnych ustawach (art. 18 ust. 1 pkt 8 u.s.g.). W odniesieniu do podatku od nieruchomości ustawodawca upoważnił radę gminy do ustalania stawek podatku od nieruchomości, określając stawki maksymalne i zróżnicowania tych stawek w zależności od wystąpienia ustawowych przesłanek (art. 5 u.p.o.l.), Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, dla ustalenia właściwej stawki podatku od nieruchomości organy podatkowe winny przede wszystkim ustalić podstawową funkcję użytkową budynku. Ta bowiem cecha pozwala na zakwalifikowanie go do odpowiedniego rodzaju przedmiotu opodatkowania. W badanej sprawie Rada Miasta B. ustaliła wysokość stawek dla poszczególnych przedmiotów opodatkowania, w tym dla budynków pozostałych w wysokości [...] zł. za [...] m. kw. Uchwalona stawka mieści się w granicach upoważnienia ustawowego. W/w uchwała nie została zakwestionowana przez organ nadzoru, a to oznacza, że funkcjonuje w obrocie prawnym stanowiąc prawo miejscowe. W oparciu o tę uchwałę Burmistrz Miasta B. ustalił skarżącemu m.in. wysokość podatku od będącego jego własnością budynku gospodarczego przyjmując za podstawę ustalenia [...] m. kw. powierzchni oraz stawkę [...] zł. za m. kw. Skarżący nie kwestionuje przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia danych dotyczących powierzchni budynku gospodarczego, a skoro tak, uznać należy, że wysokość zobowiązania z tytułu posiadania tego budynku została ustalona w sposób zgodny z prawem. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych różnicuje stawki podatku od nieruchomości w zależności od rodzaju budynku. W stanie prawnym obowiązującym w 2012 r., art. 5 tej ustawy określał stawki dla budynków mieszkalnych lub ich części, budynków lub ich części związanych z działalnością gospodarczą inną niż rolnicza lub leśna, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym, budynków lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych oraz pozostałych budynków lub ich części. Z przedstawionej systematyki wynika, że za budynki pozostałe należy uznać wszystkie budynki nie mieszczące się w pojęciu budynków mieszkalnych i budynków związanych z działalnością gospodarczą. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że posadowiony na gruncie będącym własnością skarżącego budynek nie jest budynkiem mieszkalnym, nie jest też wykorzystywany ani do działalności gospodarczej, ani też do działalności rolniczej. O rodzaju budynku i jego przeznaczeniu decydują w pierwszej kolejności przepisy prawa budowlanego i wydane na tej podstawie decyzje oraz dane dotyczące budynku zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości fakt, że budynek tzw. gospodarczy nie mógł zostać zakwalifikowany do żadnej innej kategorii niż budynki pozostałe. Tym samym Sąd podziela dokonaną przez organy kwalifikację budynku gospodarczego zgodnie z obiektywnymi kryteriami kwalifikacji, do budynków pozostałych. Powyższe rozważania potwierdzają jednocześnie, że organy podatkowe dokonały nie tylko właściwego zastosowania stawek podatkowych, ale także prawidłowo ustaliły wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego, gdyż pozostałe dane, w tym dotyczące gruntów zgodne są z danymi zawartymi w Wypisie z rejestracji ewidencji (karta nr 3 akt podatkowych). Zgodnie z tym Wypisem skarżący jest właścicielem działek o numerach [...] i [...] położonych w P., o powierzchni odpowiednio [...] i [...] ha. Pierwsza z działek została wykazana jako pastwiska stałe (PsIV), natomiast druga jako grunty orne ([...] ha.) oraz tereny zabudowy mieszkaniowej ([...] ha.). Dane te zostały uwzględnione przez organy podatkowe z zastosowaniem stawek odpowiadających klasyfikacji gruntów. W tym stanie rzeczy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, wyklucza zarzucenie organowi dowolności w zakresie ustaleń faktycznych, a także prawnopodatkowych konsekwencji stwierdzonych faktów. Wykazana powyżej legalność zaskarżonej decyzji stanowiła podstawę oddalenia skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.