I SA/Gl 729/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślając, że nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu w kwocie 2000 zł. Oświadczyła, że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości około 5700 zł, ma na utrzymaniu dwójkę dzieci i ponosi znaczne wydatki, m.in. tytułem ubezpieczenia majątku i życia członków rodziny oraz na spłatę kredytu, którego miesięczna rata wynosi 1250 zł. Wspomniała o alimentach zasądzonych na córkę w kwocie 200 zł miesięcznie. Według wniosku skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie z mężem, posiada dom, udział we współwłasności mieszkania, 95% udziałów w spółce, biżuterię wartą około 10.000 zł oraz oszczędności w kwocie około 9000 zł Pismem doręczonym dnia 24 lipca 2017 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, także tych dotyczących ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych, złożonych przez lub w imieniu skarżącej oraz innych osób pozostających z nią w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, zaświadczeń Spółek, w których skarżąca i jej małżonek posiadają udziały, wskazujących kwoty wypłaconych im w okresie ostatniego półrocza jako udziałowcom lub osobom pełniącym funkcję w ich organach spółek lub ich prokurentom, potwierdzeń wpłaty alimentów na córkę w okresie ostatnich trzech miesięcy, np. pokwitowań (chyba że wpłaty te będą odnotowane na dostarczonym wyciągu z rachunku bankowego), zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącą (jej męża) w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez małżonka skarżącej oraz stan jego przedsiębiorstwa, a także odpisów faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Pełnomocnik skarżącej wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, argumentując, że do dnia 6 sierpnia 2017 r. miała ona przebywać poza miejscem zamieszkania. Zarządzeniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy przedłużył ten termin o 7 dni. Odpis zarządzenia doręczono pełnomocnikowi dnia 17 sierpnia 2017 r., lecz wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu; można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tymczasem pełnomocnik skarżącej w ogóle nie wykonał tego rodzaju wezwania, mimo że na jego wniosek przedłużono termin wyznaczony w tej materii – nie nadesłał ani jednego ze wskazanych w nim licznych dokumentów źródłowych, choć od jego doręczenia minęło prawie półtora miesiąca. Brak tych dokumentów wyłącza zaś poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek z aspektów sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego. Nie można zbadać nie tylko wysokości jej wynagrodzenia, ale także żadnych okoliczności dotyczących jej męża, które zostały całkowicie przemilczane we wniosku – w świetle ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym mąż ten prowadził działalność gospodarczą. Jest to niezbędne tym bardziej, że we wniosku mowa o znacznym majątku, w tym oszczędnościach kilkukrotnie przewyższających podaną w nim wysokość wpisu od skargi. Wskutek niewykonania wezwania nie ma podstaw, by stwierdzić, że poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Taki stan rzeczy uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego wniosku nie można wówczas rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.