I SA/Gl 734/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana,, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2008 r. sprawy ze skargi J. M. - Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] o pozostawieniu bez rozpatrzenia pisma J. M. (komornika sądowego) o udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji w sprawie o sygn. akt [...]. Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, podkreślając w tych ramach, iż J. M., działając jako Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Z., wystosowała do Urzędu Skarbowego w Z. pismo dotyczące udzielenia informacji (w trybie art. 761 kpc), niezbędnych do prowadzenia egzekucji w sprawie o sygn. akt [...], tj. w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej wskazanego podatnika, uiszczania podatku dochodowego od osób prawnych, posiadania rachunku bankowego, wskazania płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych. Naczelnik Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S., (któremu powyższe pismo przekazano zgodnie z właściwością rzeczową), wezwał Komornika do uzupełnienia braku formalnego wniesionego pisma tj. do przybicia okrągłej pieczęci urzędowej z godłem państwa (przywołując przepis art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji – Dz. U. Nr 167, poz. 1191 z 2006 r.). Strona została jednocześnie poinformowana, iż niezastosowanie się do tego wezwania w ciągu 7 dni od daty doręczenia, spowoduje pozostawienie pisma bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. M. przesłała do organu podatkowego pismo, w którym wezwała do podania podstawy prawnej skierowanego do niej żądania o odcisk okrągłej pieczęci, zakreślając jednocześnie 7-dniowy termin do udzielenia jej odpowiedzi, pod rygorem ukarania grzywną za nieuzasadnioną odmowę udzielenia komornikowi sądowemu informacji zgodnie z art. 762 § 1 kpc. Natomiast organ podatkowy I instancji uznając, iż upłynął termin do dokonania przez J. M. przybicia pieczęci z godłem państwa na wnoszonym przez nią piśmie – pozostawił je bez rozpoznania. Rozpatrując zażalenie na powyższe postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił dodatkowo, iż zgodnie z art. 299 § 2 i § 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe udostępniają komornikom sądowym, w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym lub zabezpieczającym, informacje wynikające z akt spraw podatkowych w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach. Wskazał dalej, iż komornikom sądowym informacje takie udostępnia się w szczególności w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji – Dz. U. Nr 167, poz. 1191 z 2006 r.), z uwzględnieniem przepisów wykonawczych w tym zakresie i kodeksu postępowania cywilnego. Następnie organ II instancji podniósł, iż skoro sprawy udzielania informacji z akt podatkowych urzędów skarbowych regulują proceduralnie przepisy Ordynacji podatkowej, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 168 i 169 tej ustawy. Kontynuując ten wątek organ wyjaśnił, iż stosownie do art. 168 § 2 Ordynacji podatkowej, podanie winno również czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych. W tej sprawie, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, tym przepisem szczególnym jest przepis art. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który nakazuje komornikom używać okrągłej pieczęci urzędowej, zawierającej m.in. imię, nazwisko komornika i siedzibę kancelarii. Przepis ten, jego zdaniem, nie jest sformułowany warunkowo (w postaci "może używać pieczęci"), co oznacza, że komornik nie ma wyboru w posługiwaniu się pieczęcią. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że nawet w sprawach mniejszej wagi niż wniosek o ujawnienie danych objętych tajemnicą skarbową, należy używać "pieczęci", a nie "pieczątki" – o czym stanowi § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie określenia szczegółowych przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych (Dz. U. Nr 266, poz. 2242), nakazujący opatrzyć kwitariusz przychodowy wpłat gotówkowych taką pieczęcią. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez J. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o jego uchylenie wobec naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 1, art. 2 § 1, art. § 1 i 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 ust. 5 i art. 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 167, poz. 1191 z 2006 r. ze zm.). Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca stwierdziła przede wszystkim, iż w niniejszej sprawie przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania, gdyż należało stosować przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jako przepisy szczególne oraz przepisy regulujące zasady postępowania w zakresie egzekucji, w tym dotyczące działania sądów powszechnych, gdyż przy nich usytuowani są komornicy sądowi, a ich procesowanie w zakresie nieuregulowanym ustawą o komornikach, ma podstawę w przepisach kodeksu postępowania cywilnego stosowanych odpowiednio (art. 13 § 2). Skoro zatem złożone przez skarżącą pismo z dnia 17 grudnia 2007 r. znajduje swoje oparcie w procedurze cywilnej, to rola organu jest inna i to on jest stroną w tej sprawie, a nie komornik występujący tu jako organ egzekucyjny. Strona skarżąca podkreśliła, iż w rzeczą organu w niniejszej sprawie nie jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej (podatkowej), toteż wadliwym było wezwanie jej do uzupełnienia braków podania i zastosowanie sankcji z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej. Wskazała dalej, iż w przedmiotowym piśmie podała dane pozwalające na identyfikację wnoszącego podanie i opatrzyła je pieczęcią kancelarii jak i pieczęcią imienną komornika. Dodatkowo skarżąca zauważyła, że przepis art. 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji stanowiący, iż komornik używa okrągłej pieczęci urzędowej, nie precyzuje przypadków, w jakich komornik używa tej pieczęci i nie precyzuje wypadków, w jakich ma to nastąpić. Zwróciła też uwagę, iż spornego obowiązku nie precyzuje również rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 grudnia 2005 r., które w § 18 wskazuje jedynie, iż na każdym piśmie wysyłanym przez komornika umieszcza się oznaczenie komornika i adres kancelarii oraz sygnaturę akt, nadto podpis czytelnym imieniem, nazwiskiem i stanowiskiem oraz pouczeniem. W końcowej części skargi J. M. odwołała się do zasad organizacji sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji (zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r.), gdzie praktyka umieszczania pieczęci okrągłych dotyczyła odpisów orzeczeń, protokołów i innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Wyraziła też przekonanie, iż kwestia tajemnicy skarbowej nie ma żadnego znaczenia dla istoty sporu, gdyż to "czy pismo będzie, czy nie będzie zaopatrzone w sporną pieczęć nie ma wpływu na zachowanie lub naruszenie tej tajemnicy". W konsekwencji strona skarżąca oceniła postępowanie organów jako nieuzasadnioną obstrukcję prowadzonej przez nią egzekucji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Do pisma procesowego z dnia 3 października 2008 r. strona skarżąca dołączyła wnioski o informację składane do innych urzędów skarbowych, które nie były zaopatrzone w okrągłą pieczęć, a uzyskały żądaną informację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem, wskazać należy, iż kluczowa dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest kwestia, czy Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. oraz Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo odwołali się do przepisów zawartych w dziale VII Ordynacji podatkowej, normujących zachowanie tajemnicy dotyczącej materiałów służących do ustalania obowiązku podatkowego. Art. 293 Ordynacji podatkowej ogranicza bowiem możliwość udostępniania danych wynikających z informacji podatkowych przekazywanych organom podatkowym. Każdy przypadek udostępniania danych zawartych we wszelkich dokumentach podatkowych powinien być ściśle unormowany, tak co do podmiotów, którym można udostępniać te dane, jak i do zakresu, w jakim to może nastąpić. Organy podatkowe obu instancji zgodnie przyjęły, że udostępniają komornikom sądowym (w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym lub zabezpieczającym) informacje wynikające z akt spraw podatkowych w zakresie i na zasadach określonych w odrębnych ustawach (art. 299 § 2 i 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Odmowa udostępnienia przez organ podatkowy danych znajdujących się w jego posiadaniu może dotyczyć nie tylko ich rodzajów, ale i podmiotów (nieuprawnionych) wnoszących o udzielenie takich informacji. Powstaje zatem pytanie, czy w celu jednoznacznego zidentyfikowania wnioskodawcy (komornika), organ miał prawo żądać opatrzenia jego wniosku okrągłą pieczęcią urzędową. Strony właśnie toczą spór o zasadność użycia takiej pieczęci na piśmie sporządzonym przez stronę skarżącą w trybie art. 761 kpc. Zauważyć więc należy, iż skoro ustawodawca w przepisie art. 299 § 2 regulującym kwestie udostępniania informacji z akt spraw podatkowych odwołał się do "zakresu i zasad określonych w odrębnych ustawach" (a nie aktów wykonawczych), to należałoby rozważyć zastosowanie w spornym przypadku przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 167, poz. 1191). W ustawie tej znajduje się przepis (art. 4) odnoszący się do spornej kwestii, z którego wynika, że "komornik używa okrągłej pieczęci urzędowej z godłem Rzeczypospolitej Polskiej, wskazującej w otoku pełnioną funkcję, sąd rejonowy, przy którym działa, imię i nazwisko oraz siedzibę kancelarii". Skoro zatem prawodawca w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości wskazał na rodzaj pieczęci, którą zobligowani są używać komornicy, dalsze rozważania treści regulacji prawnych zawartych we wskazywanych przez strony rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości (w tym dotyczących zasad działania sekretariatów sądowych) – można pozostawić na uboczu. Nie może być także wątpliwości, że sprawy udzielania informacji z akt podatkowych urzędów skarbowych (podobnie jak w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń – Dział VIIIa) regulują proceduralne przepisy Ordynacji podatkowej, a zatem w przedmiotowej sprawie znajdował zastosowanie art. 168 i 169 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji niewypełnienie wezwania do usunięcia braków w terminie 7 dni, zasadnie spowodowało pozostawienie go bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.