I SA/Gl 735/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.209.2022.2.DJ UNP: 2401-22-079989 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr 2401-IEE.711.209.2022.2.DJ UNP: 2401-22-079989 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 3 lutego 2022 r. nr [...], którym organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku T. Sp. z o.o. z siedzibą w G. ze względu na bezskuteczność prowadzonej egzekucji administracyjnej. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prowadził wobec T. Sp. z o.o. (dalej: Spółka, strona, skarżąca) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 4 listopada 2020 r. o numerach od TW4480020009954 do TW4480020009956 (doręczonych zobowiązanej w dniu 16 listopada 2020 r.) oraz z dnia 18 listopada 2020 r. o numerach od TW1480020005634 do TW1480020005636 (doręczonych zobowiązanej w dniu 24 listopada 2020 r.). Dyrektor Oddziału ZUS w Z. w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G.. W dniu 21 maja 2021 r. skierowano do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. dalsze tytuły wykonawcze wraz z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji ze środka, do którego zastosowania nie jest uprawiony Dyrektor Oddziału ZUS. Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. ww. organ egzekucyjny poinformował o zakończeniu egzekucji prowadzonej na podstawie dalszych tytułów wykonawczych z uwagi na nieskuteczność czynności. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że pod wskazanym adresem: G. ul. [...] Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest w ogóle znana pod tym adresem, nie miała nigdy podpisanej umowy na wynajem pomieszczeń. Innego adresu Spółki nie ustalono. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych ustalono, że Spółka nie figuruje jako właściciel pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Zobowiązana nie widnieje także w Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. skierował poprzez platformę OGNIVO zapytania do banków o wskazanie posiadanych przez dłużnika rachunków bankowych - nie ustalono żadnych rachunków bankowych, do których można było skutecznie skierować czynności egzekucyjne. Prowadzone od listopada 2020 r. przez Dyrektora Oddziału ZUS w Z. czynności zmierzające do wyegzekwowania od Spółki należności objętych ww. tytułami wykonawczymi nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonej należności. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. stwierdził zatem, że sytuacja majątkowa Spółki wskazuje, iż w postępowaniu tym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wobec powyższego Dyrektor Oddziału ZUS w Z. postanowieniem z dnia 3 lutego 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 59 § 2 i art. 59 § 4 u.p.e.a. oraz art. 124 K.p.a. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych. W zażaleniu na to postanowienie Prezes Zarządu Spółki zarzucił rażące naruszenie prawa poprzez poświadczenie nieprawdy w jego treści. Wskazał, że postawą umorzenia postępowania egzekucyjnego powinna być inna przesłanka i podniósł, że nie jest prawdą, iż Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach nie uwzględnił zażalenia. Stwierdził, że Dyrektor Oddziału ZUS w Z. prawidłowo zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. i działając w ramach uznania administracyjnego i (swobodnej, a nie dowolnej) oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Nieskuteczne okazały się środki egzekucyjne zastosowane wobec zobowiązanej przez organ egzekucyjny, tj. zajęcie wierzytelności w [...] Urzędzie Skarbowym w G.. Na wyegzekwowanie zaległości nie pozwoliło również skierowanie (przy piśmie z dnia 21 maja 2021 r.) dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., w celu prowadzenia egzekucji ze środków egzekucyjnych, do których stosowania organ egzekucyjny nie jest uprawniony. Według ustaleń Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. strona nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem siedziby Spółki. Zobowiązana nie jest także właścicielką nieruchomości ani pojazdów, z których można by było wyegzekwować zaległość. W zażaleniu nie wskazano żadnych składników majątku, z których możliwe byłoby zaspokojenie wierzyciela. Doręczone Spółce w dniu 24 marca 2022 r. pismo, w którym strona została zobowiązana do wskazania posiadanych składników majątkowych pozostało bez odpowiedzi. Zdaniem organu nadzoru organ egzekucyjny prawidłowo ustalił, iż podjęte czynności są bezskuteczne, a dalsze prowadzenie egzekucji niecelowe. W opisanych realiach dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego zwiększyłoby jedynie kwotę poniesionych wydatków egzekucyjnych, co nie znajduje uzasadnienia gospodarczego. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Prezes Zarządu skarżącej Spółki, wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia zarzucając, iż wydano je z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 5 kwietnia 2022 r., którym Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. z dnia 3 lutego 2022 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej sp. z o.o. na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 4 listopada 2020 r. o numerach od TW4480020009954 do TW4480020009956 oraz z dnia 18 listopada 2020 r. o numerach od TW1480020005634 do TW1480020005636 obejmujące zaległe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Spór pomiędzy stronami dotyczy zasadności umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec skarżącej do listopada 2020 r. Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553) organy obu instancji jako podstawę prawną rozstrzygnięcia zasadnie wskazały przepisy obowiązujące przed zmianą tej ustawy, tj. do dnia 19 lutego 2021 r. W świetle przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne (co uregulowano w art. 59 § 1 u.p.e.a.) albo fakultatywne, o czym stanowi art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie ze wspomnianym art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Omawiana regulacja posługuje się konstrukcją uznania administracyjnego, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może też odmówić jego umorzenia. Działanie to leży bowiem w granicach swobody wyboru organu, zakreślonego przesłanką określoną w art. 59 § 2 u.p.e.a. Co należy jednak podkreślić, możliwość działania organu na podstawie upoważnienia udzielonego mu przez ustawodawcę nakłada na organ szczególny obowiązek dokładnego zbadania i rozważenia wszystkich istotnych okoliczności w celu dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ administracji zobowiązany jest w takim postępowaniu do szczególnego działania zmierzającego do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w jego ramach do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz dokonania jego oceny w myśl zasady swobodnej oceny dowodów. Podjęcie przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego - na zasadzie uznania administracyjnego - w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga zatem oceny, czy egzekucja należności pieniężnej będzie celowa, tzn. wymaga ustalenia, czy koszty egzekucji byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2373/11, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy czym, jak wskazał NSA w wyroku z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1472/19, przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie nakłada na organ egzekucyjny obowiązku sporządzenia jakiegoś szczegółowo określonego, co do formy dokumentu (kalkulacji), z którego wynikałoby, że w postępowaniu egzekucyjnym nie będzie możliwe uzyskanie kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Dlatego też wystarczające jest, jeżeli wniosek taki wynika z uzasadnienia postanowienia wydanego w tym przedmiocie. Nadto wskazania wymaga, że organ egzekucyjny, który dokonuje oceny zaistnienia przesłanek z art. 59 § 2 u.p.e.a., nie może opierać się na hipotetycznym założeniu, że w przyszłości zobowiązany może zgromadzić środki przewyższające wydatki egzekucyjne lub dysponować innym majątkiem. Istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ocenia bowiem na podstawie ustaleń w zakresie sytuacji majątkowej zobowiązanego aktualnych na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wr 143/20). W realiach niniejszej sprawie środki egzekucyjne zastosowane wobec zobowiązanej przez organ egzekucyjny, tj. zajęcie wierzytelności w [...] Urzędzie Skarbowym w G. nie przyniosły żadnych rezultatów. Na wyegzekwowanie zaległości nie pozwoliło również skierowanie (przy piśmie z dnia 21 maja 2021 r.) dalszych tytułów wykonawczych do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., w celu prowadzenia egzekucji ze środków egzekucyjnych, do których stosowania Dyrektor Oddziału ZUS nie jest uprawniony. W toku postępowania egzekucyjnego ustalono, że strona nie prowadzi działalności gospodarczej pod adresem siedziby Spółki, nie jest w ogóle znana pod tym adresem, nie miała nigdy podpisanej umowy na wynajem pomieszczeń. Innego adresu Spółki nie ustalono. Spółka nie figuruje jako właściciel pojazdów w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, a także w Centralnej Ewidencji Ksiąg Wieczystych jako właściciel nieruchomości. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w zażaleniu ani w skardze nie wskazano na żadne składniki majątku skarżącej. Zawarte w zażaleniu twierdzenie Prezesa Zarządu Spółki, że nie jest prawdą, jakoby zobowiązana nie prowadziła działalności gospodarczej nie zostało poparte żadnym dowodem. Na uwagę zasługuje również fakt, iż skarżąca w dniu 24 marca 2022 r. odebrała pismo z dnia 18 marca 2022 r., w którym organ nadzoru zwrócił się o wskazanie rachunków bankowych, kontrahentów, wierzytelności Spółki i innych składników majątku Spółki, z których egzekucja powinna, w ocenie strony, poprzedzić umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezskuteczność. Pismo to pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi strony skarżącej. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, zasadnie umorzono postępowanie egzekucyjne nie generując dodatkowych kosztów. Zasada celowości postępowania egzekucyjnego, wynikająca z art. 7 § 2 u.p.e.a., sprzeciwia się pobieraniu opłat za czynności, co do których przed ich podjęciem można stwierdzić, że nie doprowadzą one do przymusowego wyegzekwowania należności w kwocie przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zdaniem Sądu, organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zasadnie oceniając, że nie jest możliwe uzyskanie w toku prowadzanej egzekucji kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jak więc wykazano zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.