I SA/Gl 738/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.),, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Korporacji A Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), stwierdził, że zażalenie Korporacji A – spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów podatnika za nieuzasadnione oraz umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki w dniu 29 maja 2008 roku. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął zatem z dniem 5 czerwca 2008 roku, natomiast zażalenie z dnia 4 czerwca 2008 roku zostało nadane w Urzędzie Pocztowym Z. [...] ([...]) w dniu 6 czerwca 2008 roku. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zażalenie skierowane zostało do organu odwoławczego po upływie 7 dniowego terminu do jego wniesienia. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji postanowienia. Postanowienie to pełnomocnik Spółki zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu podatnik zarzucił naruszenie art. 135 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że przesyłka zawierająca zażalenie na w/w postanowienie została nadana w urzędzie pocztowym 4 czerwca 2008 roku, a nie jak twierdzi organ odwoławczy 6 czerwca 2008 roku. Cała ta sytuacja spowodowana została pomyłką pracownika poczty, który ustawił błędną datę (6 czerwca 2008 roku) na datowniku, zamiast prawidłowej, tj. 4 czerwca 2008 roku. Fakt ten został potwierdzony w piśmie Urzędu Pocztowego Z. [...], który stwierdził, że przesyłka o numerze [...] (zawierająca przedmiotowe zażalenie) została nadana w dniu 4 czerwca 2008 roku. Jednocześnie Urząd ten wyjaśnił, że w kontrolce odcisków datownika, po stwierdzeniu opisanej wyżej pomyłki, dokonano natychmiast stosownej adnotacji. Ponadto pełnomocnik wskazał, że przesyłka zawierająca zażalenie wpłynęła do organu pierwszej instancji w dniu 6 czerwca 2008 roku, czyli w dniu, w którym rzekomo została nadana, co zdaniem strony skarżącej potwierdza również, iż nadanie przesyłki musiało nastąpić przed 6 czerwca 2008 roku. W konkluzji uzasadnienia skargi pełnomocnik stwierdził, że nie uchybił terminowi do wniesienia zażalenia, a dowody na których oparł się organ odwoławczy zawierały zasadniczy błąd, który został zweryfikowany. Podkreślił, że za zaistniałą sytuację nie można obwiniać ani skarżącej Spółki, ani jej pełnomocnika. Do skargi pełnomocnik dołączył kserokopie pisma Urzędu Pocztowego z dnia 30 czerwca 2008 roku, strony kontrolki odcisków datownika oraz "potwierdzenia odbioru" przesyłki o numerze [...]. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Polemizując z zarzutami skargi podniósł, że zarzut naruszenia przepisów prawa przez organ odwoławczy jest całkowicie bezzasadny, gdyż odcisk datownika na kopercie, w której wniesione zostało zażalenie nie budził żadnej wątpliwości co do daty jego wniesienia, tj. 6 czerwca 2008 roku. Wskazał, że okoliczność uchybień ze strony placówki pocztowej, w której nadano przedmiotowe zażalenie, nie daje podstaw do podniesienia zarzutu, iż Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem przepisów prawa. Zaskarżone postanowienie było bowiem zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i wydane zostało na podstawie przekazanego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego. Podkreślił, że organ nadzoru otrzymał kserokopię pisma Urzędu Pocztowego z dnia 30 czerwca 2008 roku wyjaśniającego okoliczności powstałej omyłki, lecz pismo to zostało złożone przez pełnomocnika strony w dniu 2 lipca 2008 roku, a więc po otrzymaniu przez stronę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Tak więc organ odwoławczy wydając postanowienie nie dysponował dowodami wskazującymi, iż data widniejąca na kopercie jest datą nieprawidłową. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że wydane ono zostało z naruszeniem prawa, a w szczególności art. 134 Kpa oraz art. 17 § 1 ustawy egzekucyjnej. W konkluzji organ odwoławczy podniósł, że "niewątpliwie uchybienie leżące po stronie urzędu pocztowego nie kreuje też winy po stronie organu administracji, którego rozstrzygnięcie było zgodne z przepisami prawa i stanem faktycznym w sprawie. Tym samym wniosek strony o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nie znajduje oparcia w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, zaś wniosek o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów postępowanie jest całkowicie niezasadny. Strona usiłuje bowiem przerzucić na organ nadzoru winę za uchybienia zarówno urzędu pocztowego, jak i samej siebie i obciążyć ten organ kosztami postępowania procesowego mimo, że w sprawie tej organ nie uchybił przepisom prawa". W piśmie procesowym z dnia 1 września 2008 roku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, gdyż już po wydaniu zaskarżonego postanowienia wyszły na jaw nowe okoliczności i dowody istniejące w dniu wydania postanowienia, a nie znane organowi, który je wydał. Wskazał także, iż Dyrektor Izby Skarbowej mógł zastosować art. 54 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odpowiadając na powyższe pismo Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie art. 134 Kpa, a więc jest ono ostateczne. Zauważył również, że strona nie złożyła wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania. Odnośnie niezastosowania art. 54 § 3 ppsa stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy organ administracji uznaje, że jego rozstrzygniecie wydane zostało z naruszeniem prawa, a taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Wskazał także, iż jego zdaniem, pismo Poczty Polskiej z 30 czerwca 2008 roku jest niewiarygodne i podał przyczyny takiego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skargę należy uznać za uzasadnioną. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, iż zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami) zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Wniesienie zażalenia po wskazanym wyżej terminie skutkować musi więc pozostawieniem go bez rozpoznania, co organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia (art. 134 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego). Zasadnicze znaczenie dla oceny, czy zażalenie na postanowienie zostało wniesione w przepisanym terminie ma zatem ustalenie daty jej doręczenia. Sposoby doręczania pism w trakcie postępowania egzekucyjnego, w tym i postanowienia, zostały określone w art. 39 – 49 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy egzekucyjnej . Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że postanowienie Naczelnika Pierwszego [...] Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...], nr [...], którym organ ten uznał zarzuty skarżącej Spółki na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione, zostało doręczone stronie w dniu 29 maja 2008 roku. Zgodnie z brzmieniem powołanego wyżej art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, termin do wniesienia zażalenia na w/w postanowienie upływał zatem w dniu 5 czerwca 2008 roku (czwartek). Zażalenie to z dnia 4 czerwca 2008 roku, zostało wniesione do Dyrektora Izby Skarbowej w K. – zgodnie z datą zamieszczoną na kopercie – w dniu 6 czerwca 2008 roku. W tym miejscy przypomnieć trzeba, iż stwierdzenie przez organ odwoławczy w postępowaniu egzekucyjnym uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego powinno być oparte na dowodach wskazujących w sposób niewątpliwy na to, że odwołujący się przekroczył termin określony w art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dokonanie takich ustaleń wymaga, oczywiście, wcześniejszego przeprowadzenia wnikliwej i wszechstronnej oceny wszystkich dowodów dotyczących daty doręczenia stronie postanowienia będącego przedmiotem zażalenia oraz daty wniesienia zażalenia. Odstąpienie od dokonania takiej oceny, poprzedzonej zgromadzeniem pełnego materiału dowodowego, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić także należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia chybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) może być wydane w sprawach, w których nie ma wątpliwości, że strona odwołanie (zażalenie) wniosła po terminie. Stwierdzenie bowiem uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) jest rozstrzygnięciem niezwykle restrykcyjnym dla strony, gdyż zamyka jej drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Dlatego też postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po wyjaśnieniu ewentualnych wątpliwości, które mogą powstać po analizie materiału dowodowego, a także po zgromadzeniu pełnego materiału dowodowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2003 roku, sygn. akt III SA 1758/01 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2007 roku, sygn. akt III SA/Wa 2079/06, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX – nr 81599 i nr 294985). W ocenie Sądu przedmiotem oceny Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie były wszystkie dowody dotyczące kwestii zachowania przez stronę skarżącą terminu do wniesienia zażalenia od wskazanego na wstępie postanowienia z dnia [...]. Organ odwoławczy przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia uwzględnił jedynie dowód w postaci "daty umieszczonej na kopercie zawierającej zażalenie", wskazujący na to, iż wymieniony termin został uchybiony, natomiast nie rozważał w ogóle dokumentów przekazanych jemu przez pełnomocnika (dołączonych również do skargi), których treść prowadzi do odmiennych wniosków. Zauważyć przy tym należy, że nie do zaakceptowania przez Sąd jest stwierdzenie zawarte w odpowiedzi na skargę, iż wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej nie dysponował dowodami wskazującymi, że data widniejąca na kopercie jest datą nieprawidłową, a "tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że wydane ono zostało z naruszeniem prawa". Nie mógł bowiem organ odwoławczy dysponować tymi dowodami przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, bo dopiero z chwilą jego otrzymania pełnomocnik dowiedział się, iż na kopercie widniała data 6 sierpnia 2008 roku. Dopiero więc po powzięciu tej wiadomości mógł pełnomocnik przedstawić dowody potwierdzające, że zażalenie złożone zostało w terminie. Nie miał zatem pełnomocnik innej możliwości by dopiero przedstawić te dowody, po otrzymaniu zaskarżonego postanowienia. Teza organu odwoławczego, iż po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) nie można przeprowadzić postępowania dowodowego jest błędna i powoduje, iż strona nie miałaby żadnych możliwości wskazania czy też przedstawienia dowodów potwierdzających złożenie odwołania czy też zażalenia w terminach przewidzianych w obowiązujących przepisach. Zauważyć również należy, iż organ odwoławczy uznając pismo Poczty Polskiej z dnia 30 czerwca 2008 roku za niewiarygodne (pismo procesowe z dnia 11 września 2008 roku – strona 3) mógł sam przeprowadzić postępowanie dowodowe w tym zakresie, składając np. pismo w urzędzie pocztowym, a następnie dokonać oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego – zgodnie z art. 77 Kpa. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że w sprawie niniejszej nie wyjaśniono jej stanu faktycznego, a przede wszystkim nie ustalono jednoznacznie, w jakim dniu skarżąca Spółka złożyła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Należało zatem stwierdzić, że zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że przedmiotowe zażalenie zostało złożone po upływie terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami ), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.