I SA/Gl 74/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. ustanowić skarżącemu adwokata; 2. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że osiąga niskie dochody w postaci świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 898,78 zł, które ledwo wystarczają mu na opłacenie bieżących rachunków i nie pozwalają mu już na pokrycie kosztów leczenia jego licznych schorzeń. Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku poza prawem do mieszkania i nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Do wniosku dołączono fragment z wyciągu z rachunku bankowego, potwierdzający wysokość wspomnianego świadczenia rehabilitacyjnego. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011 złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w przypadku, gdyby zeznania te nie były jeszcze złożone – za rok 2010 oraz udokumentowanie za pomocą przede wszystkim kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w tym kosztów leczenia, zwłaszcza zakupu leków. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący powtórzył w szczególności, że zamieszkuje samotnie, po tym jak jego rodzina wyjechała za granicę. Przedłożył nadto w formie kserokopii lub wydruków następujące dokumenty: orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 grudnia 2012 r., stwierdzające "okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 3 miesięcy licząc od daty ustania uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego", pismo z ZUS z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie wysokości zasiłków chorobowych, a następnie świadczeń rehabilitacyjnych, wypłacanych za okresy począwszy od dnia 1 maja 2011 r., wyciąg z rachunku karty kredytowej (saldo zadłużenia, czyli całkowita kwota spłaty, wyniosła 2.728,67 zł), zawiadomienie wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową, że suma opłat za mieszkanie, razem z ratą jego "wykupu", wynosi 423,91 zł, 6 pochodzących z 2010 r. decyzji przyznających skarżącemu zasiłki z pomocy społecznej, zeznanie podatkowe za 2010 r. (wykazano w nim przychody w wysokości 825,40 zł) oraz fragmenty wyciągu z rachunku bankowego obrazujące niektóre wydatki ponoszone przez skarżącego. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że skarżącemu przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia takich kosztów. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych był w rozpatrywanej sprawie zbędny, zaś postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie bezprzedmiotowe i jako takie podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosowanego w stosunku do postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy na zasadach analogii. Dlatego orzeczono jak w punkcie drugim sentencji. Przystępując natomiast do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w pozostałej części, a zatem do wniosku o ustanowienie adwokata, stwierdzić należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca powinien zatem za pomocą dokumentacji źródłowej udowodnić, że przesłanka ta została spełniona. Minimum staranności, jakiej można od niego wymagać, polega zaś na przedłożeniu tej dokumentacji, która została wskazana w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W tym kontekście wytknąć trzeba skarżącemu, że takiej staranności nie zachował podczas wykonywania wystosowanego do niego w niniejszej sprawie. Nie nadesłał wszak zaświadczenia w sprawie zameldowania, poprzestając w tej materii na powtórzeniu swoich wcześniejszych oświadczeń, nie przedłożył też wyciągu z rachunku bankowego, który odpowiadałby kryteriom określonym w wezwaniu. Otóż według wezwania wyciąg miał obrazować wszystkie zdarzenia, jakie wystąpiły na rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, zaś skarżący przedstawił jedynie fragmenty wyciągu dotyczące pojedynczych, wybranych przez siebie operacji. Niemniej te materiały, które nadesłano, pozwalają jednak, choć nie w sposób całkowicie wolny od wątpliwości, uznać, że skarżący nie jest w stanie samodzielnie opłacić adwokata ani tym bardziej uczynić tego bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dowodzą one bowiem, że wnioskodawca utrzymuje się ze świadczenia rehabilitacyjnego w niewielkiej wysokości i ponoszenie kosztów utrzymania zmusza go do powiększania debetu na karcie kredytowej. Uwiarygodnia to jego twierdzenia, w świetle których nie ma on dostatecznych środków na sfinansowanie swojego leczenia. W takim stanie rzeczy trudno wymagać od skarżącego, by ponosił on dodatkowe wydatki na potrzeby postępowania sądowego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.