I SA/Gl 741/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Teresa Randak (spr.),, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 66 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. Nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm. ) – w dalszej części uzasadnienia określaną skrótem "Kpa" – oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. Nr 229, poz. 1954 z 2005 r. z późn. zm. ) – w dalszej części uzasadnienia określanej skrótem "upea" – postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. Inspektoratu w T. z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania się niewłaściwym do rozpoznania wniosku wniesionego przez Z. A. o uchylenie tytułów wykonawczych. Uzasadniając postanowienie, organ nadzoru wskazał, iż wobec zobowiązanego Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Z. Inspektoratu w T. wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Inspektorat w T. z tytułu zaległości składkowych za 2001 r. W dniu 20 października 2006 r. zobowiązany skierował do ZUS – u Inspektoratu w T. pismo adresowane do Prezesa Zarządu ZUS – u w W., w którym wnosił o: 1) uchylenie decyzji nr [...], 2) uchylenie tytułów wykonawczych. Dyrektor ZUS – O/w Z. postanowieniem z dnia [...] nr [...] odmówił prośbie strony w części dotyczącej uchylenia tytułów wykonawczych, gdyż uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 59 § 1 upea, uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie to zobowiązany wniósł zażalenie, a Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił je postanowieniem z dnia [...] przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi egzekucyjnego, wskazując w uzasadnieniu, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 13 listopada 2006 r. sygn. akt [...] prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Z. A. zostało przekazane Komornikowi Sądowemu Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w B., a skoro tak, to ten organ właściwym jest do rozpoznania sprawy postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego. Rozpoznając ponownie sprawę Dyrektor ZUS – u Oddziału w Z. Inspektoratu w T. postanowieniem z dnia [...] nr [...] uznał się za niewłaściwy do rozpoznania wniosku o uchylenie tytułów wykonawczych informując zobowiązanego, że winien w tym przedmiocie zwrócić się do Komornika III Rewiru Sądu Rejonowego w B. Na w/w postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie, wnosząc o: 1) podjęcie stanowiska przez ZUS w sprawie umorzenia obciążających go należności z tytułu składek, 2) zwolnienia z kosztów i opłat, 3) umorzenie czynności egzekucyjnych i wniesienie do Komornika Sądowego Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w B. odwołania czynności egzekucyjnych dotyczących należności ZUS – u wraz z umorzeniem kosztów powstałych w wyniku dotychczasowych czynności egzekucyjnych, 4) merytoryczne, kompleksowe rozpatrzenie dowodów o umorzenie zobowiązań wobec ZUS – u, 5) odniesienie się ZUS – u do przedłożonych dowodów, 6) rozpatrzenia sprawy pod kątem przedawnienia roszczeń, 7) uchylenie decyzji ZUS – u w całości i umorzenie należności składkowych. Dyrektor Izby Skarbowej, odnosząc się do zarzutów zażalenia i zarzutów zawartych w pismach z dnia 18 kwietnia oraz 5 maja 2007 r. w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 66 Kpa, wskazując, że jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających rozpoznaniu przez różne organy, organ administracji publicznej do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości, zawiadamiając równocześnie wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. W ocenie organu nadzoru taka właśnie sytuacja miała miejsce w odniesieniu do podania zobowiązanego z dnia 10 października 2006 r., albowiem oprócz zagadnienia wymagalności składek na rzecz ZUS – u, zobowiązany zwrócił się o uchylenie tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor ZUS – u słusznie uznał się niewłaściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie to zostało powierzone do prowadzenia Komornikowi III Rewiru przy Sądzie Rejonowym w B. Dodatkowo, organ nadzoru podniósł, iż ani Dyrektor Izby Skarbowej, ani też Dyrektor ZUS – u nie posiadają kompetencji do wypowiadania się w kwestii przypisanej wyłącznie wierzycielowi tj. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych i z którym należy konsultować wszelkie wątpliwości dotyczące wymagalności zaległych składek przypisanych zobowiązanemu. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zobowiązany zarzucił: 1) niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności powstania należności składkowych, gdyż ubezpieczony nie miał żadnego wpływu na ich powstanie z powodu pobytu w areszcie śledczym w G. i w S. w terminie od dnia 5 lipca 2001 r. do dnia 26 listopada 2002 r., 2) naruszenie przepisów prawa cywilnego, a w szczególności art. 475 § 1 Kc, zgodnie z którym jeżeli świadczenie stało się niemożliwe skutkiem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi, zobowiązanie wygasa, 3) brak ze strony ZUS – u, a także organu odwoławczego merytorycznego rozpatrzenia składanych przez ubezpieczonego dowodów, od wyjścia z aresztu śledczego tj. od grudnia 2002 r., gdyż ubezpieczony będąc w tym okresie w tragicznej sytuacji, tj. będąc bezrobotnym bez prawa do zasiłku oraz ciężko chory składał pisma do ZUS – u o umorzenie należności z tytułu składek za 2001 r., a ZUS uporczywie, nie biorąc pod uwagę, jak to nazwał skarżący "strony prawnej" uporczywie odrzucał wnioski przez lata 2003 – 2007, prowadząc jednocześnie, przy trwającym postępowaniu odwoławczym, postępowanie egzekucyjne. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący przedstawił sytuację w jakiej się znalazł, podnosząc w tym przedmiocie, że jest 65 letnią osobą po ciężkim udarze mózgu, z nadciśnieniem tętniczym, padaczką i innymi ciężkimi chorobami, które w przypadku natężenia stresu, grożą paraliżem układu ruchowego. Wskazał także, iż był wielokrotnie poniżany przez pracowników ZUS – u, a jego zachowania określił jako "instytucję ponad prawem". W ocenie skarżącego także organ odwoławczy powielając stanowisko ZUS – u potraktował sprawę ogólnikowo, bez analizy sedna sprawy. Skarżący wniósł o: 1) zmianę treści postanowienia organu drugiej instancji i ponowne zbadanie zasadności umorzenia składek za 2001 r., 2) zwolnienia z kosztów i opłat sądowych oraz umorzenia płatności składek z odsetkami oraz kosztami w całości za 2001 r. W obszernym uzasadnieniu skargi, skarżący przede wszystkim podkreślił, iż należności z tytułu składek powstały w sposób przez niego niezawiniony, co wykazał dowodami, a czego nie uwzględnił ani Dyrektor ZUS – a, ani też Dyrektor Izby Skarbowej. Wskazał, że w 2001 r. przebywał w areszcie śledczym, a zatem zaistniała przesłanka umorzenia tychże należności jako powstałych jak to nazwał skarżący "podczas przymusowej nieobecności zobowiązanego". Podniósł także iż przez okres 6 lat uporczywie wykazał – na podstawie przedłożonych dowodów – że za zobowiązanie z tytułu składek za 2001 r. nie odpowiada, a ZUS nie uwzględniając w/w dowodów nie wziął pod uwagę, że "domniemywa się zasadę niewinności". Powołując się na ustawodawstwo podniósł, iż człowiek ma obowiązek prawny i moralny służyć człowiekowi, a nie być "nastawiony do człowieka bokiem z góry, prezentując swoją władczą postawę, jakże w tym przypadku naganną". Jak podniósł skarżący przesłał do ZUS – u około 600 dowodów ( wymieniając je przykładowo ) wnosząc wiele wniosków o umorzenie płatności składek za 2001 r. Skarżący zwrócił się z prośbą o przychylne rozpatrzenie skargi wnioskując jednocześnie, aby ZUS przekazał wszystkie wnioski i dowody wraz z 6 letnią dokumentacją, a także żeby te dowody zostały przesłane skarżącemu, aby mógł stwierdzić, czy całość dokumentacji została przesłana. Wskazując na bezduszność działań ZUS – u podniósł, iż przez te wszystkie lata traktowany był jak intruz, a nie jak partner czy strona postępowania. Podkreślił, iż rozpatrzenie wniosku z 2001 r. wymagało analizy powstania zadłużenia, z uwzględnieniem okoliczności braku winy skarżącego w jej powstaniu. Skarżący wniósł także pisma procesowe z dnia 10 października 2007 r. oraz z dnia 10 września 2007 r. W ostatnim z wymienionych pism skarżący – co do zasady – powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu skargi, dodatkowo kwestionując argumentację Dyrektora Izby Skarbowej zawartą w odpowiedzi na skargę. Wniósł o uznanie odpowiedzi na skargę jako mało wyczerpującej zagadnienia, nieprecyzyjnej, pobieżnej, a zatem wysnuty wniosek o oddalenie skargi za niezasadny. Do pisma tego dołączony został spis dowodów oraz wykaz korespondencji z ZUS – m, Dyrektorem Izby Skarbowej oraz Sądem Rejonowym w B. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga zasadna nie jest. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja/postanowienie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla decyzję/postanowienie w części lub całości. Uchylenie decyzji/postanowienia następuje w przypadku gdy, doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie zawiera uchybień, które mogły by uzasadniać wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, to w pierwszej kolejności należy podnieść, iż sąd administracyjny – zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. ) - rozstrzyga w granicach danej sprawy. Przedmiotem zaskarżenia – jak wykazano wcześniej – jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS – u w Z. Inspektoratu w T., w sprawie uznania się niewłaściwym do rozpoznania sprawy dotyczącej uchylenia tytułów wykonawczych. Nie mogą być zatem w postępowaniu przed sądem rozpatrzone zarzuty dotyczące innych postępowań, w tym postępowania dotyczącego umorzenia należności przysługujących ZUS – owi od skarżącego. Granice bowiem danej sprawy określa – co do zasady – treść zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia 13 listopada 2006 r. sygn. akt [...] prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Z. A. zostało przekazane Komornikowi Sądowemu Rewiru III przy Sądzie Rejonowym w B. Oznacza to, że uprawnionym do rozpatrywania wniosków dotyczących postępowania egzekucyjnego, w tym także wniosków o umorzenie tego postępowania jest organ wskazany przez Sąd. Należy podzielić pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje takiego rozwiązania jak "wycofanie tytułów wykonawczych", dlatego też zakwalifikowanie wniosku skarżącego, jako wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego – w świetle podnoszonej przez niego argumentacji – było zasadne. W tym miejscu wskazać należy na regulację zawartą w treści art. 18 upea, zgodnie z którą w sprawach nie uregulowanych tą ustawą odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają procedury postępowania w sytuacji, gdy organ nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku, także w przypadku, gdy na skutek zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej sąd powszechny wyznaczył do prowadzenia egzekucji administracyjnej organ sądowy tj. komornika. Należy w takiej sytuacji – jak słusznie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej – odwołać się do regulacji zawartej w treści art. 66 Kpa, zgodnie z którym, jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających rozpoznaniu przez różne organy, organ administracji publicznej do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości, zawiadamiając równocześnie wnoszącego podanie, że w sprawach innych powinien wnieść odrębne podanie do właściwego organu. W niniejszej sprawie skarżący w piśmie z dnia 10 października 2006 r., oprócz zakwestionowania wymagalności składek na rzecz ZUS – u, zwrócił się także o uchylenie tytułów wykonawczych stanowiących podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor ZUS – u uznał się niewłaściwym do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż postępowanie to zostało powierzone do prowadzenia Komornikowi III Rewiru przy Sądzie Rejonowym w B. i w tym zakresie wydał postanowienie. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ nadzoru. Działania organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie naruszają prawa, bowiem z treści art. 66 § 1 Kpa wynika, że zawiadomienie o prawie innego organu do orzekania w danej sprawie następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Organ egzekucyjny pouczył też skarżącego, iż podanie złożone do organu właściwego zgodnie z zawiadomieniem, w terminie czternastu dni od daty doręczenia postanowienia, uważa się za złożone w dniu wniesienia pierwszego podania. Z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, że brak podstaw do tego, by kwestionować ocenę dokonaną w rozpatrywanej sprawie przez organ egzekucyjny i organ nadzoru oraz dopatrywać się naruszeń prawa, których stwierdzenie skutkować musiałoby uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Wyrażone w postanowieniu stanowisko organu zostało dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione. Postanowienie to nie uchybia także przepisom o właściwości, a poczynione rozważania w zakresie braku właściwości Dyrektora Oddziału ZUS – u w Z. Inspektoratu w T. do orzekania w sprawie postępowania egzekucyjnego przekazanego do prowadzenia Komornikowi III Rewiru przy Sądzie Rejonowym w B. – należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organy wysnuły zasadne wnioski. W sumie zatem należało skargę uznać za bezzasadną, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).