I SA/Gl 744/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi w części przekraczającej kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Pełnomocnik skarżącego, będący adwokatem, przedstawił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący podkreślił w nim, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, obecnie niemającą już prawa do zasiłku, i bezskutecznie poszukującą zatrudnienia. Zaznaczył, że po rozstaniu z żoną zamieszkuje z matką, która jest niepełnosprawna i otrzymuje rentę inwalidzką w kwocie 1660,59 zł netto. Wyliczył wydatki ponoszone przez siebie i przez matkę na kwotę 1073 zł, uwzględniając m.in. sumę 200 zł na leki matki, 70 zł na leki własne oraz 220-240 zł tytułem abonamentów za telefony firmowe, które zgodnie z umową nadal zobowiązany jest spłacać, chociaż nie prowadzi już działalności gospodarczej. Zauważył, że po poniesieniu tych wydatków do dyspozycji jego i matki pozostaje kwota 587 zł miesięcznie, tj. niewiele ponad 300 zł na osobę. Według wniosku skarżący – oprócz udziału w prawie do lokalu – posiada dwa samochody osobowe o wartości kilku tysięcy złotych, których nie może zbyć ze względu na ich zajęcie, co wiąże się z koniecznością opłacenia składki na łączące się z nimi obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej wynoszącej w sumie 798 zł rocznie. Wnioskodawca zaakcentował, że zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa i niesprawiedliwa. Zwrócił zarazem uwagę na fakt przyznania mu prawa pomocy w innych sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 504/12 (postanowienie z dnia 30 sierpnia 2012 r.), I SA/Gl 284/12, I SA/Gl 284/12 i I SA/Gl 285/12 (postanowienia z dnia 24 kwietnia 2014 r.). W pierwszej z tych spraw, w której, tak jak w drugiej z nich, występował razem z małżonką, zwolniono go od kosztów sądowych w części obejmującej każdorazową opłatę sądową przekraczającą kwotę 500 zł; taki łączny limit zwolnienia od wpisu od skargi przyjęto również w dwóch pozostałych sprawach. W identycznym zakresie zwolniono skarżącego od opłat sądowych w sprawie o sygn. akt III SA/Gl 125/14 (postanowienie z dnia 17 marca 2014 r.). Wszystkie opłaty w tak zmniejszonej wysokości zostały uiszczone. Strona skarżąca z własnej inicjatywy i na wezwanie przedstawiła liczne dokumenty źródłowe potwierdzające powyższe okoliczności, m.in. odpisy: zaświadczeń w sprawie bezrobocia skarżącego (według niego był on zarejestrowany jako bezrobotny do dnia 15 kwietnia 2013 r.), w sprawie zameldowania oraz że skarżący nie figuruje jako ubezpieczony z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego (z lutego 2014 r.), pisma z dnia 25 marca 2014 r. skierowanego do skarżącego w sprawie zatrudnienia (poinformowano w nim skarżącego o niemożliwości zatrudnienia, z uwagi na jego wysokie kwalifikacje, wyrażając zarazem zainteresowanie jego ofertą w razie poprawy koniunktury), zeznania podatkowego skarżącego za ubiegły rok (nie wykazano w nim żadnych dochodów do opodatkowania), karty płac jego małżonki (w maju 2014 r. jej wynagrodzenie do wypłaty wyniosło 2.402,63 zł), wyciągów z rachunków bankowych małżonki i matki skarżącego, orzeczenia w sprawie niepełnosprawności matki skarżącego i decyzji o waloryzacji jej emerytury oraz dokumentacji dotyczącej postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, kosztów utrzymania, w tym związanego ze spłatą kredytów, z leczeniem i z opłatami za telefony "firmowe". Wpis od skargi, wyliczony na podstawie wskazanej w niej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 25.173 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy istotne są więc wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną strony, nie ma natomiast znaczenia to, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż to może podlegać ocenie dopiero w wyroku kończącym postępowanie. Okoliczności te muszą być przy tym wykazane przez stronę, która powinna przedłożyć dokumentację źródłową, pozwalającą na ich ustalenie w sposób wolny od wątpliwości. Dokumentacja zgromadzona w niniejszej sprawie nie rozwiewa tych wątpliwości w całości. Nieznane są bowiem powody, dla których skarżący nie jest od dłuższego czasu zarejestrowany jako osoba bezrobotna, chociaż wciąż ma pozostawać bez zatrudnienia, i to mimo swoich wysokich kwalifikacji zawodowych. Ponadto przedstawił on w tym zakresie odpisy dokumentów sprzed kilku miesięcy, które znajdują się już w aktach m.in. sprawy o sygn. akt I SA/Gl 284/12, jak pismo z dnia 25 marca 2014 r. informujące o odrzuceniu jego oferty. Jest to ostatni dowód potwierdzający jego oświadczenia w tym zakresie. Jednocześnie jednak żaden z dowodów nie pozostaje z tymi oświadczeniami w sprzeczności, co mogłoby prowadzić do zakwestionowania ich wiarygodności. Niemniej z materiału dowodowego wynika także, że pomimo braku zatrudnienia wszystkie wydatki gospodarstwa domowego skarżącego są regulowane na bieżąco bez żadnych zaległości. Opłacone zostały jednocześnie koszty sądowe we wszystkich sprawach, w których zwolniono go od nich częściowo, w tym w tych, w jakich jest on stroną samodzielnie, więc nie jest zobowiązany do poniesienia tych kosztów solidarnie z małżonką. Uniemożliwia to zwolnienie wnioskującego w całości także od kosztów sądowych w rozpatrywanej sprawie, skoro okoliczności przywołane w złożonym w niej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uległy istotnej zmianie w stosunku do stanu faktycznego ustalonego we wskazanych wyżej sprawach, zwłaszcza w sprawach o sygn. akt I SA/Gl 284/12 i I SA/Gl 285/12. To podobieństwo uzasadnia nawiązanie tak do tych ustaleń, jak i do motywów postanowień wydanych w tych sprawach dnia 24 kwietnia 2014 r. Powtórzyć można w szczególności, że sytuacja materialna skarżącego powinna być badania z uwzględnieniem stanu majątkowego jego żony, chociaż oświadczył on, iż z nią nie zamieszkuje. Małżeństwo wszak trwa, toteż małżonkowie nie mogą czuć się zwolnieni ze związanych z tym powinności, polegających m.in. na wspólnym ponoszeniu ciężarów finansowych i wzajemnej pomocy materialnej. Skądinąd nadal łączą ich realne więzi majątkowe. Dowodzi tego m.in. to, że pełnomocnik skarżącego przedstawił dokumenty, które dotyczą wyłącznie jego żony (wyciąg z jej rachunku bankowego, potwierdzenia wypłaty jej wynagrodzenia). Małżonkowie, jak ustalono w postępowaniach we wspomnianych sprawach, dokonują wspólnie niektórych czynności, tj. darowizny nieruchomości na rzecz dzieci, są też zobowiązani solidarnie do spłaty kredytów, a także do uiszczenia niektórych kosztów sądowych. Podtrzymać wypada pogląd, że dzieci skarżącego są w szczególny sposób zobowiązane do finansowego wspierania rodziców jako obdarowani, na co trafnie zwrócił uwagę referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 125/14. Te wszystkie spostrzeżenia przemawiają na rzecz konkluzji, że limit kosztów sądowych, jakie mogą być poniesione bez uszczerbku utrzymania koniecznego skarżącego i jego rodziny, powinien być określony na takim samym poziomie jak w pozostałych jego sprawach, odpowiadającym 20% wynagrodzenia wypłacanego jego małżonce. Nie uległy przecież istotnej zmianie czynniki, które tę granicę wyznaczają, zwłaszcza poziom dochodów i wydatków, bezsprzecznie zaś te same okoliczności faktyczne powinny być w różnych sprawach tej samej strony oceniane jednakowo. Okoliczności te mogą wszelako w najbliższym czasie ulec zmianie. Jest to prawdopodobne, ponieważ skarżący nie jest już zarejestrowany jako osoba bezrobotna i intensywnie poszukuje pracy, co przy jego wysokich kwalifikacjach zawodowych może przynieść pozytywny skutek. Dlatego zwolnienie od kosztów sądowych ograniczono do tej opłaty, którą jest on zobowiązany uiścić na obecnym etapie postępowania, pozostawiając otwartą kwestię zwolnienia od ewentualnych dalszych opłat sądowych, o co strona może wnosić, jeżeli zaktualizuje się obowiązek ich poniesienia. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.