I SA/Gl 750/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. Prawomocnym postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r. referendarz sądowy WSA w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia podkreślono, że W. R. wykazał, iż nie może ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Rozpoznający wniosek zwrócił szczególnie uwagę na fakt, iż skarżący jest osobą samotną i uzyskuje niewielkie dochody z tytułu pomocy społecznej oraz umowy zlecenia. Kwoty te w całości przeznacza na pokrycie niezbędnych potrzeb życiowych, w szczególności na pokrycie kosztów pobytu w hotelu robotniczym. W piśmie procesowym z dnia 2 lutego 2016 r., będącym reakcją na uprzednio doręczony skarżącemu odpis wyroku Sądu pierwszej instancji, mocą którego oddalono jego skargę, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych oraz o ustanowienie dla niego radcy prawnego z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Do sądu wraz z rzeczonym pismem wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący powielił ww. zakres wniosku. W jego motywach wskazał na to, że jest osobą bezrobotną i samotną, korzystającą ze wsparcia pomocy społecznej. Odnotował, że wraz z utratą mieszkania w sierpniu 2012 r. jego sytuacja osobista uległa dalszemu pogorszeniu. W chwili obecnej nie ma stałego miejsca pobytu; skarżący jest umieszczany, na zasadzie skierowań 1-miesięcznych, w placówkach wsparcia dla osób bezdomnych funkcjonujących we współpracy w MOPS w K. Jego jedynym źródłem dochodu pozostaje zasiłek stały w kwocie 440 zł. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący w chwili obecnej nie posiada składników majątkowych. Do wniosku dołączono kopię decyzji Prezydenta Miasta K. przyznającej skarżącemu wspomniany zasiłek stały. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Tytułem wstępu należy podkreślić, że skarżącemu przyznano już prawo pomocy i to w zakresie, którego dotyczy jego obecny wniosek. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2015 r. zwolniono go bowiem od kosztów sądowych, a orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Podkreślić wypada, że zwolnienie wynikające z tego postanowienia odnosi się do całości kosztów sądowych, jakie związane są z postępowaniem w sprawie, w tym do tych, które łączą się z wniesieniem skargi kasacyjnej. Stosownie wszak do art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postanowieniu bez określenia zakresu tego zwolnienia oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym ponowienie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest w rozpatrywanej sprawie zbędne i takie też jest postępowanie w tym zakresie, co skutkuje jego umorzeniem na podstawie art. 249a P.p.s.a. Z tych powodów orzeczono w punkcie 1 sentencji. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosując przytoczony przepis w rozpatrywanej sprawie, należy mieć przy tym ponownie na względzie, że skarżącemu przyznano już prawo pomocy w zakresie częściowym, co wyżej akcentowano. Tym samym zadośćuczynienie jego obecnemu wnioskowi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika będzie w praktyce oznaczać przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wszak w dwóch etapach. To z kolei skłania do uwzględnienia podczas oceny wniosku także surowszych kryteriów wynikających z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Według niego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, który obejmuje oba wspomniane wyżej dobrodziejstwa procesowe, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do najogólniej pojmowanej sytuacji materialnej skarżącego, stwierdzić trzeba, że już na etapie poprzednio rozpoznanego wniosku wykazał on, iż omówione okoliczności zachodzą w jego przypadku (poprzedni wniosek został jednak rozpoznany zgodnie z jego zakresem, wskazanym przez skarżącego w druku PPF z dnia 11 czerwca 2015 r.) Nie ulega bowiem wątpliwości, że nie może on ponieść jakichkolwiek dodatkowych wydatków, w tym na pokrycie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie umknęło przy tym uwadze rozpoznającego wniosek, że sytuacja materialna skarżącego uległa dalszemu pogorszeniu, wszak w chwili obecnej nie uzyskuje dodatkowego wynagrodzenia. O uwzględnieniu pozostałej części wniosku orzeczono w pkt 2 sentencji. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. w oparciu o wskazane wyżej przepisy.