I SA/Gl 750/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej p o s t a n a w i a przyznać radcy prawnemu D. A. ze środków Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach - wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden 40/100 złotych), w tym podatek od towarów i usług w kwocie 41,40 zł (słownie: czterdzieści jeden 40/100 złotych). Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Orzeczenie kończące postępowanie przed sądem pierwszej instancji zyskało przymiot prawomocnego z dniem 18 lutego 2016 r. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r. referendarz sądowy orzekł między innymi o ustanowieniu dla skarżącego radcy prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnika w osobie r. pr. D.A., o czym poinformowano go pismem z dnia 24 marca 2016 r., którego odpis przesłano do wiadomości Sądu. W dniu 24 kwietnia 2016 r., zapoznawszy się uprzednio z aktami sprawy w dniu 12 kwietnia 2016 r., pełnomocnik skarżącej wniósł do Sądu pierwszej instancji opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wskazanego na wstępie wyroku wraz z jej odpisem. W piśmie przewodnim do tej opinii zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Oświadczył przy tym, że koszty nie zostały pokryte w całości ani w części. Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: W punkcie wyjścia należy zaznaczyć, że z uwagi na datę zainicjowania postępowania sądowego w tej sprawie przed Sądem pierwszej instancji, do rozpoznania wniosku nie mają zastosowania przepisy art. 177 § 3 i § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a.") w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. Z tych też powodów odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z przeznaczeniem dla skarżącego pozostaje w aktach tej sprawy. W myśl art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady przyznania tego wynagrodzenia reguluje w niniejszej sprawie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1805), które ma tutaj zastosowanie w myśl § 23 tego rozporządzenia. Zgodnie bowiem z jego brzmieniem: "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia [1 stycznia 2016 r. – uwaga własna] stosuje się przepisy dotychczasowe (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu – Dz. U. z 2013 r., poz. 490) do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Konstrukcja przepisów obu ww. rozporządzeń, w szczególności tych, które grupują czynności podejmowane w pierwszej instancji (§ 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2015 r. i § 14 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r.) oraz drugiej (odpowiednio - § 21 ust. 1 pkt 2 i § 14 ust. pkt 2), pozwala stwierdzić, że granicą wyznaczającą zakończenie postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji jest wydanie przez ten Sąd orzeczenia kończącego postępowanie. Przenosząc to na grunt przywołanego wyżej stanu faktycznego stwierdzono, że postępowanie w pierwszej instancji zakończyło się przed wejściem w życie rozporządzenia z 22 października 2015 r. Z kolei czynności procesowe w postępowaniu w drugiej instancji zainicjowano wniesieniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, co miało miejsce w dniu 25 kwietnia 2016 r., czyli już po wejściu w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Zgodnie więc z § 2 tego ostatniego rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 tego aktu, opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy radcy prawnego oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy radcy prawnego w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2). Stosownie do treści § 4 ust. 3 rozporządzenia, opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Stosownie zatem do § 21 ust. 1 rozporządzenia, opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji (pkt 1): w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8 (lit. a), za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego – 1200 zł (lit. b) oraz w innej sprawie – 480 zł (lit. c). Niniejsze postępowanie – w którym skarga została wniesiona na decyzję w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn, a następnie objęta wpisem stałym w kwocie 200 zł - należy do tej trzeciej kategorii spraw, o której mowa w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Z kolei opłata maksymalna w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia wynosi 75 % opłaty określonej w pkt 1 (w sytuacji, gdy nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji), nie mniej jednak niż 240 zł. Na gruncie ww. przepisów, mając na uwadze stan faktyczny tej sprawy, należy stwierdzić, że wynagrodzenie pełnomocnika z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej stanowi w tej sprawie kwotę 180 zł podwyższoną, w myśl § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia z 2015 r., o 23 % stawkę podatku od towarów i usług (41,40 zł). Stwierdzono przy tym, mając na uwadze przesłanki pozwalające na podniesienie wysokości opłaty, o których mowa w § 4 ust. 2, że nie zachodzi w tym przypadku sytuacja umożliwiająca ustalenie opłaty w kwocie wyższej niż ta, która wynika z § 4 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia działając na postawie art. 250 § 1 P.p.s.a.