I SA/Gl 751/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 8 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (oryginał wniosku zawierający własnoręczny podpis strony znajduje się w aktach sprawy o sygn. akt I SA/Gl 585/08). Uzasadniając wniosek, stwierdził, że utrzymuje się wraz z małżonką z otrzymywanej przez nią emerytury w wysokości [...] zł netto oraz zwrócił uwagę na problemy zdrowotne tej małżonki (schorzenie kręgosłupa wymagające częstego leczenia chirurgicznego i rehabilitacji oraz [...] i [...]; miesięczny koszt zakupu leków we wniosku określono na kwotę [...] zł). Podkreślił zarazem, iż wskutek administracyjnego postępowania egzekucyjnego nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej. W świetle wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza mieszkaniem i lasem o powierzchni 1,37 ha. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez złożenie szeregu wyjaśnień i dokumentów źródłowych, m. in. wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po dniu 13 kwietnia 2007 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku) oraz potwierdzenia wpłat lub stosownego zaświadczenia wystawionego przez organ podatkowy, wskazujących kwotę uiszczaną miesięcznie tytułem spłaty zaległości podatkowych (podkreślono, że z przedstawionych dokumentów powinna wynikać przy tym suma zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty). Wykonując to wezwanie, skarżący nadesłał odpisy: decyzji w sprawie waloryzacji emerytury jego małżonki i wyciągów z jej rachunku bankowego za okresy od maja do lipca 2008 r. (w ich świetle małżonka skarżącego otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł oraz spłaca ze swojego rachunku raty kredytu w kwocie [...] zł miesięcznie, saldo końcowe na rachunku w dniu 28 lipca 2008 r. wyniosło [....]), harmonogramów spłaty dwóch kredytów zaciągniętych przez tę małżonkę (datę spłaty ostatniej raty kredytu regulowanego z rachunku bankowego wyznaczono na dzień 1 sierpnia 2008 r.; rata kolejnego kredytu przypadająca do spłaty we wrześniu 2008 r. wyniosła [...] zł), dwóch zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych skarżącego, wystawionego przez organ egzekucyjny w dniu 17 kwietnia 2007 r. (wskazano w nim sumę do przekazania z rachunku bankowego w wysokości [...] zł) i przez bank w dniu 20 listopada 2000 r. (sumę do przekazania z rachunku określono na kwotę [...] zł), zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego i jego małżonkę za 2007 r. (skarżący wykazał przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] i koszty jego uzyskania w wysokości [...] zł, zaś jego małżonka wykazała przychody tylko z tytułu emerytury), deklaracji dla podatku do towarów i usług za okresy od stycznia do czerwca 2008 r. (najwyższa z wskazanych w nich podstaw opodatkowania, za marzec, wyniosła [...] zł, z kolei najniższa, za czerwiec – [...] zł), zaświadczenia dotyczącego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej skarżącego (wskazano w nim oprócz adresu zamieszkania skarżącego jeszcze jeden adres wykonywania działalności gospodarczej), podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od stycznia do czerwca 2008 r. (przedłożone kserokopie nie są najwyższej jakości, wykonano je też we fragmentach, które wymagają dopasowania dwóch kopii jednej strony, niemniej jednak, jak się wydaje, suma przychodów od początku roku wyniosła [...] zł, a suma kosztów – [...] zł. W każdym miesiącu odnotowywano wpływy w wysokości [...] zł tytułem czynszu uiszczanego przez jeden z banków spółdzielczych oraz znaczne wydatki zapisane pod pozycją "dowód wewnętrzny", łącznie na kwotę [...] zł), ewidencji środków trwałych (wyszczególniono w niej m. in. samochód ciężarowy oraz żuraw), korespondencji z organem podatkowym w sprawie egzekucji zaliczek na podatek dochodowy za 1999 i 2000 r. i rozliczeń przeprowadzonych w okresie od listopada 2005 r. do czerwca 2006 r., sporządzonych przez organ egzekucyjny zestawień rozliczenia kwot uzyskanych w dniach 18 i 23 listopada, 21 grudnia 2005 r. oraz 20 stycznia, 16 i 31 marca 2006 r., dwóch postanowień w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia 30 czerwca i 24 lipca 2006 r., czterech tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w podatku od towarów i usług (ostatni spośród nich został wystawiony dnia 19 lipca 2002 r., a najwyższa kwota należności głównej, na jaką te tytuły wystawiono, to [...] zł), rachunków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (skarżący wszystkie wydatki w tym zakresie, łącznie z kosztami kredytu, oszacował na kwotę [...] – [...] zł miesięcznie) oraz obszernej dokumentacji medycznej małżonki skarżącego. Ponadto skarżący wyjaśnił, że dochody z jego działalności gospodarczej wynoszą średnio [...] – [...] zł miesięcznie oraz że "mimo utraconej płynności finansowej" nadal tę działalność prowadzi. Podkreślił również, iż jego rachunek bankowy jest zajęty przez komornika. Poinformował wreszcie, że nie może udokumentować wysokości miesięcznych spłat ciążących na nim zaległości podatkowych, gdyż są one egzekwowane przez komornika, wyliczył jednak kwoty już przez niego wpłacone ([...] zł) oraz pozostające jeszcze do spłaty ([...] zł). Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy także w ramach postępowania w przywołanej wyżej sprawie o sygn. akt I SA/Gl 585/08, mimo uiszczenia wpisu w wysokości [...] zł – przelewem z należącego do niego rachunku bankowego dokonanym dnia 14 lipca 2008 r. (k. 19 akt tamtej sprawy). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Przyczynę takiego stanu rzeczy stanowi przede wszystkim niewykonanie wezwania dotyczącego rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy. Ograniczył się on bowiem do informacji o jego zajęciu, nie nadsyłając żądanego zaświadczenia, potwierdzającego fakt dokonania tego zajęcia i jego przebieg. Taka postawa skarżącego uniemożliwia poczynienie wolnych od wątpliwości ustaleń w analizowanym zakresie, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę, iż niedawno wykorzystał on ten rachunek do uiszczenia wpisu w innej sprawie, która toczy się obecnie przed sądem. Ten ostatni fakt może bowiem stanowić podstawę do wyciągnięcia tylko trzech alternatywnych wniosków, mianowicie, że albo skarżący posiada oprócz rachunków zajętych również rachunek nie objęty zajęciem i z niego uregulował wspomniany wpis, albo że również rachunek wykorzystany do dokonania tego przelewu jest zajęty, jednak skarżący dysponuje kwotą wolną od zajęć, albo że zajęcia, na które powołano się we wniosku, są już nieaktualne, w szczególności zostały już spłacone. Wobec braku stosownego zaświadczenia banku każda z przywołanych hipotez może wchodzić w grę, skoro dostarczone przez stronę dokumenty w przedmiocie omawianych zajęć pochodzą odpowiednio sprzed ponad roku i sprzed prawie ośmiu lat. Niewątpliwie jednak sposób, w jaki wnioskodawca ustosunkował się do wezwania referendarza sądowego, dowodzi, że miał on zamiar ukryć to, iż może on, choćby w niewielkim stopniu, używać swojego rachunku bankowego, co niejako samo przez się nie pozwala uwzględnić wniosku. Okoliczność ta uzasadnia też szczególnie wnikliwą i krytyczną ocenę pozostałych jego oświadczeń i nadesłanej przez niego dokumentacji. Jest tak tym bardziej dlatego, że skarżący także w odniesieniu do innych kwestii przejawiał tendencję do pomijania faktów mogących ukazywać jego sytuację w korzystniejszym świetle i eksponowania danych mogących przemawiać na rzecz jego wniosku, jak np. należycie wykazane problemy zdrowotne jego małżonki. Tytułem przykładu można wskazać jego oświadczenia dotyczące dochodu uzyskiwanego w ramach gospodarstwa domowego. We wniosku utrzymywał on wszak, że ograniczają się one do emerytury małżonki, i dopiero odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, przyznał, że osiąga dochody również z działalności gospodarczej. Nie wspomniał nadto o ujętych w księdze przychodów i rozchodów regularnych wpływach otrzymywanych z najmu, które skądinąd podają w wątpliwość wiarygodność jego oświadczeń na temat posiadanych nieruchomości (we wniosku wskazano jedynie na prawo do lasu oraz mieszkania, tymczasem skarżący zamieszkuje w nieruchomości budynkowej i wynajmuje nieruchomość bankowi. Co więcej, w zaświadczeniu o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej mowa jest o nieruchomości stanowiącej miejsce wykonywania tej działalności położonej pod innym adresem niż adres miejsca zamieszkania). Przedłożony odpis tej księgi jest zresztą mało czytelny, nie tylko jeśli chodzi o jakość jej kserokopii i przyjętą metodę jej wykonania, ale i o jej treść, np. ujęcie znacznej części wydatków pod niezrozumiałą pozycją zatytułowaną jako "dowód wewnętrzny". Skarżący nie nadesłał też zaświadczenia w sprawie egzekucji zaległości podatkowych, co z uwagi na fakt, iż większość dokumentów przedstawionych przez niego w tym zakresie dotyczy lat minionych, nie pozwala na sformułowanie konkluzji aktualnych i pewnych. Ostatnio podniesione mankamenty dowodowe, mimo iż istotne, nie mogą być jednak absolutyzowane. Nie można przecież tracić z pola widzenia m. in. problemów zdrowotnych małżonki skarżącego oraz niewielkich wartości wynikających z zeznań podatkowych, choć dane wynikające z zeznania w podatku dochodowym odnoszą się do roku ubiegłego, nie zaś bieżącego. W konsekwencji główną i przesądzającą okolicznością wykluczającą, w ocenie rozpoznającego wniosek, przyznanie prawa pomocy, pozostaje niemożność dokonania ustaleń w przedmiocie rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy, a ściślej co do wysokości środków zgromadzonych na tym rachunku, jakie mogą pozostawać do jego dyspozycji. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.