I SA/Gl 757/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Wiciak Sędziowie: NSA Ewa Karpińska (spr.) Asesor WSA Mirosław Kupiec Protokolant: Anna Charchuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2005 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w K. A.P. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego - uchyla zaskarżoną decyzję, - zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: v złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, - stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w K.zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia [...]. W uzasadnieniu podał, że strona złożyła stosowną deklarację dotyczącą nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...], jak również dokonała zapłaty podatku akcyzowego w kwocie [...] zł, po czym w dniu [...] 2004 r. odebrała dokument potwierdzający przedmiotową okoliczność. W wyniku analizy danych stwierdzono rozbieżności dotyczące roku produkcji pojazdu, bowiem dokument pojazdu określał rok produkcji jako [...], natomiast z umowy kupna, opinii z dnia [...] 2004 r. oraz deklaracji uproszczonej wynikało, że samochód został wyprodukowany w [...] r. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ celny pierwszej instancji wydał decyzję z dnia [...] r. nr [...] , w której uznał, iż samochód osobowy marki [...] o numerze nadwozia [...] został wyprodukowany w [...] r., w związku z czym dokonał określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł. W odwołaniu J. P. wniósł o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C., dowodząc, iż wskazane w odwołaniu dokumenty potwierdzają, że sporny pojazd został wyprodukowany w 2003 r.. Zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone w dniu [...] 2005 r., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru. Dyrektor Izby Celnej nie uznał argumentów odwołania i dniu [...] 2005 r. wydał zaskarżoną decyzję, mocą której utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu celnego pierwszej instancji. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu [...] 2005 r., co wynika z pocztowego potwierdzenia odbioru. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz obszerne uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze z dnia [...] 2005 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby celnej, uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C., jak również o zarządzenie zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł oraz naliczenie ustawowych odsetek od dnia [...] 2005 r. do chwili zwrotu. W uzasadnieniu argumentował, iż sporna różnica roku produkcji pojazdu wynika z cyklu produkcyjnego. Następnie wskazał, iż na etapie postępowania odwoławczego został pozbawiony prawa wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, ponieważ zawiadomienie o takiej możliwości w terminie 7 dni, zostało mu doręczone w dniu [...] 2005 r., a zatem wyznaczony termin upływał z dniem [...] 2005 r.. Jednak w tym właśnie dniu została mu już doręczona decyzja Dyrektora Izby Celnej. Fakt ten ocenił jako rażące naruszenie obowiązującej procedury. Dodał też, iż pismem z dnia [...] 2005 r. złożył stosowne wyjaśnienia Dyrektorowi Izby Celnej, który bezpodstawnie potraktował to pismo jako wniosek o wznowienie postępowania. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu skargi, przyznał, iż decyzja została wydana przed upływem wyznaczonego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, jednak – w jego ocenie – nie doszło do naruszenia zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, ponieważ Dyrektor Izby Celnej nie gromadził żadnych nowych dowodów w sprawie. Wydając decyzję oparł się na dowodach zebranych przez organ celny pierwszej instancji, z którymi skarżący został zapoznany w dniu [...] 2004 r. i nie wniósł uwag. Dalej odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zawarto pogląd, iż w przypadku gdy organ odwoławczy nie prowadzi postępowania dowodowego, to nie ciążą na nim obowiązki określone w art. 200 Ordynacji podatkowej. Wyjaśnił też, iż pismo strony z dnia [...] 2005 r. zostało potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania, jednak końcowo wznowione postępowanie zostało umorzone z uwagi na treść skargi, wskazującą na nieprawidłową klasyfikację przedmiotowego wniosku. W piśmie procesowym z dnia [...] 2005 r. skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Na rozprawie skarżący nie był obecny, a pełnomocnik organu odwoławczego wnosił o oddalenie skargi, powołując się na argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej podtrzymał wniosek pełnomocnika organu odwoławczego, wskazując, że naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej nie miało wpływu na wynik sprawy. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W ocenie Sądu okolicznością uzasadniającą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jest przede wszystkim naruszenie przepisów proceduralnych dające podstawę do wznowienia postępowania. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż postępowanie prowadzone przez organy celne winno było być prowadzone zgodnie z przepisami działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), bowiem Dyrektor Izby Celnej ma status organu podatkowego co wynika z art. 13 § pkt 2a tej ustawy. Należy zatem wskazać na ogólną zasadę określoną w art. 123 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którą organy prowadzące postępowanie są zobowiązane do zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepis ten gwarantuje stronie, która w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji ma zdecydowanie słabszą pozycję, równoprawność w dostępie do wszystkich podejmowanych czynności. Tak więc prawo czynnego udziału winno obejmować całokształt postępowania, a szczególnym elementem tego prawa jest umożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji. Konkretyzacja prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów następuje w trybie określonym w art. 200 § 1 tej ustawy, który nakłada obowiązek wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu. Jest to termin ustawowy i nie może być ani wydłużony, ani skrócony. Przenosząc powyższe spostrzeżenia na stan faktyczny rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż bezsporny jest fakt, iż Dyrektor Izby Celnej zawiadomieniem z dnia [...] 2005 r. nr [...] wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone w dniu [...] 2005 r., o czym świadczy pocztowe potwierdzenie odbioru. Natomiast już dniu [...] 2005 r. wydał zaskarżoną decyzję, mocą której utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu celnego pierwszej instancji. Decyzja ta została skutecznie doręczona w dniu [...] 2005 r., a więc nawet przed upływem zakreślonego terminu z art. 200 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy uznać trzeba, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy – Ordynacja podatkowa. Nie można przy tym zaaprobować argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę, ponieważ powołane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy sytuacji, gdy organ odwoławczy orzekając wyłącznie na podstawie materiału dowodowego zebranego przez organ pierwszej instancji w ogóle nie wyznaczył stronie terminu z art. 200 Ordynacji podatkowej, natomiast w rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Celnej wyznaczył ten termin, jednak przed jego upływem doręczył wydaną decyzję w sprawie. Okoliczność ta świadczy, iż sprawa była już przesądzona bez względu na ewentualne uwagi skarżącego. Zaznaczyć też trzeba, iż omawiane uchybienie stanowi kwalifikowaną wadę postępowania, a zatem w tym przypadku nie jest istotna kwestia czy wada ta miała wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż Sąd nie jest władny merytorycznie rozpoznać wniosku skarżącego w przedmiocie zarządzenia zwrotu nadpłaconego podatku akcyzowego w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł oraz naliczenia ustawowych odsetek od dnia [...] 2005 r. do chwili zwrotu, ponieważ zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kognicja sądów administracyjnych ograniczona jest do kontroli legalności decyzji czyli ich zgodności z prawem, a to wyklucza możliwość podejmowania władczych rozstrzygnięć. Reasumując powyższe spostrzeżenia stwierdzić należy, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku postępowania dotkniętego wadą ograniczenia prawa strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Uwzględniając zatem całokształt okoliczności sprawy Sąd – działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił, orzekając zarazem, że decyzja ta nie może być wykonana, jak i obciążył Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania w sprawie.