I SA/Gl 758/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2016 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych – odmowy umorzenia zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W ramach urzędowego formularza nadanego do Sądu dnia 16 czerwca 2016 r. oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, a jako jedyny dochód tego gospodarstwa wskazała swoje wynagrodzenie otrzymane tytułem umowy zlecenia w lutym bieżącego roku w kwocie 855 zł. Wyliczyła też wydatki, wszystkie związane z utrzymaniem wynajmowanego mieszkania. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Pismem doręczonym dnia 4 lipca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in.: udokumentowanie wszystkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez jej matkę od kwietnia bieżącego roku, dostarczenie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą, zwłaszcza tego, na który zgodnie z umową zlecenia z dnia 20 października 2015 r. miało być przelewane wynagrodzenie z tego tytułu, i przez jej matkę, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić poświadczające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć i sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, w tym o środkach, którymi posiadacz rachunku może dysponować, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku) oraz przedłożenie dokumentu wskazującego obecną sytuację zarobkową skarżącej, w szczególności kopii umowy zlecenia zawartej po 1 kwietnia 2016 r. lub decyzji uznającej ją za osobę bezrobotną albo zaświadczenia, które by to potwierdzało, odpowiadając zarazem na pytanie, czy otrzymuje ona zasiłek dla bezrobotnych. Skarżąca ustosunkowała się do wezwania pismem z dnia 6 lipca 2016 r., sporządzonym wspólnie z matką, do którego dołączyła kserokopie decyzji z dnia 10 maja 2016 r. i z dnia 19 maja 2016 r. o przyznaniu matce odpowiednio emerytury w wysokości do wypłaty 1330,25 zł oraz odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy w kwocie 4680 zł, potwierdzeń wypłaty tych świadczeń oraz dokumentów obrazujących koszty utrzymania mieszkania. Postanowieniem z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 413/16 przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym matce wnioskodawczyni, występującej w tamtej spawie w charakterze skarżącej. Osoba ta miała się wówczas utrzymywać z zasiłku chorobowego, natomiast odnośnie do wnioskującej nadesłano zaświadczenie jej zleceniodawcy, zgodnie z którym w marcu bieżącego roku nie wypłacono jej wynagrodzenia w wysokości 772,46 zł ze względu na potrącenie "sądowe" tytułem zobowiązania alimentacyjnego. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Musi ona zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna się ona wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania referendarza sądowego. Tymczasem skarżąca w ogóle nie ustosunkowała się do wezwania w części, która dotyczyła bezpośrednio jej osoby. Nie nadesłała wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów mających wskazywać, czy dalej wykonuje prace w ramach umowy zlecenia, czy też jest obecnie bezrobotna, a także tych odnoszących się do rachunku bankowego, na który wedle znajdującej się w aktach administracyjnych umowy z dnia 20 października 2015 r. (k. 151) miało być wypłacane wynagrodzenie z tego tytułu, chociaż wezwanie precyzowało sposób wykazania takich faktów jak likwidacja czy zajęcie tego rachunku. Środki te miały zaś według wniosku stanowić jedyne źródło dochodu gospodarstwa domowego skarżącej, co zresztą wypada jej wytknąć, skoro w momencie sporządzenia tego pisma musiała mieć świadomość, że jej matce przyznano emeryturę oraz odszkodowania za wypadek przy pracy i mimo tego te okoliczności przemilczała. Z pewnością poprawiają one jednak położenie skarżącej i jej matki w porównaniu do stanu ustalonego w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 413/16. Powtórzyć przy tym trzeba, że wskutek niewykonania wezwania nie można ustalić dokładnie sytuacji dochodowej wnioskodawczyni w okresie ostatnich trzech miesięcy, podczas gdy bezsprzecznie dla stwierdzenia przesłanek przyznania prawa pomocy miarodajne są dane aktualne. Z powyższych powodów rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie w całości. To, że skarżąca nie dowiodła, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazała ona jednocześnie, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, bądź zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Wydaje się bowiem mało prawdopodobne, aby jej osobiste dochody uległy znaczącemu podwyższeniu w ostatnim czasie, aczkolwiek nie można tego wykluczyć. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, skarżąca przez dłuższy czas nie wykonywała zajęcia zarobkowego, które takie dochody mogłoby przynieść, poprawiając niezmiennie niekorzystną sytuację jej i jej matki. Ponadto w świetle zaświadczenia znajdującego się w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 413/16 poza zobowiązaniem będącym przedmiotem niniejszej sprawy ciąży na niej również zadłużenie alimentacyjne. Nie można też tracić z pola widzenia, że dochód uzyskiwany obecnie przez jej matkę nie może być uznany za znaczący, zwłaszcza jeżeli miałby stanowić źródło utrzymania dwóch osób wynajmujących mieszkanie. Realna jest zatem obawa, iż poniesienie kosztów sądowych przez skarżącą może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla niej i jej matki, co – pomimo podniesionych wątpliwości – przemawia na rzecz zwolnienia jej od tych kosztów celem realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Zaznaczyć wypada, że wybór powyższej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania przyczynia się do realizacji tego celu w sposób pełniejszy niż ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Otóż skarżąca stoi przed koniecznością uiszczenia wpisu sądowego od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których ją zwolniono, natomiast udział takiego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie z art. 175 § 1 i § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. sąd powinien udzielać stronom występującym bez tego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić też trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącej możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.