I SA/Gl 761/08

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 17 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślając m. in., że jest osobą samotną, inwalidką pierwszej grupy, wymagającą ciągłego, kosztownego leczenia i pomocy osób trzecich. Według wniosku nie posiada ona żadnego majątku i nie osiąga dochodów. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku w szczególności poprzez udokumentowanie wszelkich otrzymywanych dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym na leczenie. Odpowiadając na to wezwanie, doręczone w dniu 22 sierpnia 2008 r., strona w piśmie z dnia 1 września 2008 r., nadanym dnia 5 września 2008 r., cofnęła wniosek, podnosząc, że "nie zmieściła się" w terminie wyznaczonym w wezwaniu z uwagi na problemy zdrowotne oraz związane z tym obowiązki. Poinformowała również o zbliżającym się planowanym pobycie w sanatorium. Odnosząc się do tego oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że jego kategoryczna, jednoznaczna wymowa nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż skarżąca cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy. Brak bowiem jakichkolwiek podstaw do odmiennej interpretacji jej pisma z dnia 1 września 2008 r., zwłaszcza poprzez dopatrywanie się w nim innych wniosków, np. o przedłużenie terminu czy raczej w rozpatrywanej sytuacji procesowej, w której termin do wykonania wezwania upłynął bezskutecznie, o jego przywrócenie. Okoliczności, które miały utrudnić skarżącej wykonanie wezwania, zostały przecież przez nią wskazane wprost jako przyczyna rezygnacji z prawa pomocy, a nie próba usprawiedliwienia uchybienia terminu. Nie można zaś niejako w oderwaniu od wyraźnych wypowiedzi strony przypisywać jej żądań, które nie zostały przez nią – choćby nieprecyzyjnie i w sposób dorozumiany – wyrażone, nawet wówczas, gdyby były one dla niej bardziej korzystne i racjonalne. Stanowiłoby to naruszenie zasady skargowości, na której opiera się postępowanie sądowoadministracyjne, w tym postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy, znajdującej odzwierciedlenie normatywne m. in. w art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanego przepisu prawo pomocy może być wszak przyznane stronie na jej wniosek. Taki wniosek został w rozpatrywanej sprawie złożony w przewidzianej prawem formie, co uruchomiło – w ramach postępowania głównego, zainicjowanego skargą – postępowanie zmierzające do jego rozpoznania. Strona pozostała jednak wyłącznym dysponentem wniosku, co oznacza, że organ prowadzący postępowanie nie nabył uprawnienia do rozstrzygania z urzędu, tj. bez lub wbrew woli strony, wyrażonej w dostatecznie jasny sposób. Skoro zatem skarżąca cofnęła wniosek, to wykluczone jest zarówno merytoryczne zakończenie postępowania wszczętego tym wnioskiem, tj. oddalenie wniosku lub jego uwzględnienie, jak i kontynuowanie postępowania. Jedyną możliwością pozostaje więc jego umorzenie na podstawie stosowanego w drodze analogii art. 161 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nakazującego podjęcie takiego postanowienia w razie skutecznego cofnięcia skargi. Skądinąd cofnięcie wniosku powoduje, że wspomniane postępowanie traci swój przedmiot i staje się tym samym bezprzedmiotowe, co również – stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – stanowi przesłankę umorzenia postępowania. Na marginesie odnotować wypada, że przyjęty sposób zakończenia rozpatrywanego postępowania nie musi pociągnąć za sobą negatywnych konsekwencji dla strony, w szczególności zamknąć jej drogę do sądu, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę, iż nie była ona jeszcze wzywana do uiszczenia wpisu. Nie wyłącza on bowiem uprawnienia strony do ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie przywołanych przepisów, stosowanych na zasadzie analogii oraz w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.