I SA/Gl 761/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 lutego 2009 r. Wyrokiem z dnia 4 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę wniesioną przez L. S. na decyzję oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia. W dniu 4 lutego 2009 r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącej z dnia 31 stycznia 2009 r., nadane w dniu 2 lutego 2009 r., w którym oświadczyła ona, że z uwagi na stan zdrowia nie może uczestniczyć w rozprawie. W dalszej części pisma ustosunkowała się do merytorycznej treści sprawy. Następnie w dniu 19 marca 2009 r. (data nadania) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 lutego 2009 r. W treści uzasadnienia wniosku wyjaśniła, że w dniach od 7 stycznia 2009 r. do 29 stycznia 2009 r. przebywała w dwóch szpitalach, a stan jej zdrowia był bardzo ciężki. Poinformowała, że po wyjściu ze szpitala nie była zdolna samodzielnie się poruszać, a każda infekcja mogłaby się "źle [dla niej] skończyć". Oświadczyła przy tym, że przez miesiąc nie wychodziła z domu. Jej zdaniem choroba oraz brak znajomości przepisów sądowych spowodowały "to zaniedbanie". Do wniosku skarżąca załączyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 4 lutego 2009 r. oraz karty informacyjne leczenia szpitalnego, zgodnie z którymi skarżąca przebywała w szpitalu w dniach od 7 stycznia 2009 r. do 14 stycznia 2009 r. oraz w dniach od 20 stycznia 2009 r. do 29 stycznia 2009 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 marca 2009 r., pismem z dnia 31 marca 2009 r., wezwano skarżącą do wskazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Jednocześnie skarżąca została pouczona, że niewykonanie wezwania może skutkować odrzuceniem wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wezwanie zostało doręczone w dniu 6 kwietnia 2009 r. W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia 10 kwietnia 2009 r., w którym wyjaśniła, że "stan [jej] zdrowia do chwili obecnej nie pozwala [jej] na samodzielne poruszanie". W związku z tym po upływie 6 tygodni od rozprawy zatelefonowała ona do Sądu i w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu została poinformowana, że uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Skarżąca oświadczyła również, że pracownik Sądu pouczył ją o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nadto wskazać trzeba, że w Wydziale Informacji Sądowej ustalono, że rozmowa ta miała miejsce w dniu 19 marca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 ppsa pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. Przyjmując bowiem najbardziej korzystną dla strony skarżącej interpretację, trzeba stwierdzić, iż wskazana przez skarżącą przyczyna uchybienia terminu – jej niewiedza o ogłoszeniu wyroku związana z chorobą – ustała z dniem uzyskania telefonicznej informacji o ogłoszeniu wyroku, czyli w dniu 19 marca 2009 r. W tym też dniu skarżąca nadała wniosek, a więc zachowany został termin, o którym mowa w art. 87 ppsa. Zaistniała sytuacja daje zatem możliwość dokonania merytorycznej oceny wniosku w świetle istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00 niepubl., wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej zaprezentowane stanowiska wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak jej winy. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca wskazała na swój stan zdrowia i związany z nim brak możliwości poruszania się. Tymczasem nie ulega wątpliwości, że w dniu 2 lutego 2009 r. zostało nadane na adres tutejszego Sądu jej pismo. Pozwala ta wysnuć wniosek, że skarżąca nie będąc w stanie opuścić mieszkania, miała jednak możliwość przezwyciężenia tej przeszkody, choćby np. posługując się inną osobą. Nadanie bowiem pism zarówno w dniu 2 lutego 2009 r., jak i w dniu 19 marca 2009 r., czy w dniu 10 kwietnia 2009 r., a więc w okresie, w którym skarżąca nie mogła i jak wskazuje w ostatnim z wymienionych pism wciąż nie może sama się poruszać, pozwala przyjąć, że posłużyła się w tym zakresie osobą trzecią, bądź że jednak jej schorzenie nie jest aż tak poważne jak wynika to z jej oświadczeń. Pomimo więc podnoszonych przez skarżącą okoliczności, nic nie stało na przeszkodzie, aby np. telefonicznie dowiedziała się ona o wyniku rozprawy, a następnie w terminie nadała wniosek o sporządzenie uzasadnienia, posługując się przy nadaniu osobą trzecią. Przyjdzie też zauważyć, że skarżąca została poinformowana, że w dniu 4 lutego 2009 r. odbędzie się rozprawa. W ocenie Sądu nie było przeszkód, aby wówczas zatelefonowała do Sądu i wniosek złożyła w terminie. Tymczasem skarżąca uczyniła to dopiero po upływnie 6 tygodni. Za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy nie może być także uznane powołanie się przez skarżącą na nieznajomość prawa. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że taka okoliczność nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 153/97, publ. Lex nr 37127). Okoliczność ta jest tym bardziej nieusprawiedliwiona, biorąc pod uwagę fakt, że zawiadomienie o rozprawie zawierało pouczenie, iż "uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną". Tym samym należy stwierdzić, że skarżąca powinna mieć wiedzę co do tego, jakie czynności należy podjąć na danym etapie postępowania. Niezłożenie zatem wniosku w terminie jest, w ocenie Sądu, wynikiem niezachowania należytej staranności procesowej przez skarżącą, która, jak już wyżej wskazano, mogła przecież przypuszczać, że w dniu 4 lutego 2009 r. może zostać ogłoszony wyrok i dlatego powinna poczynić odpowiednie kroki celem uniknięcia negatywnych skutków w tym zakresie. W ocenie Sądu skarżąca nie dochowała staranności, jakiej można wymagać od przeciętnego uczestnika postępowania znajdującego się w jego sytuacji procesowej. Tym samym można jej przypisać winę w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 ppsa orzeczono jak w sentencji.