I SA/Gl 762/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości na 2018 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy K. z [...] r. nr [...] w sprawie zmiany podatku od nieruchomości na rok 2018 i umorzyło postępowanie w sprawie. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, że zapadłe rozstrzygnięcie jest konsekwencją tego, iż organ pierwszej instancji, wydając decyzję, naruszył art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej w skrócie "O.p."), wszak zastosował dyspozycję tego przepisu do decyzji, która nie była ostateczna w toku instancji. Zarówno w decyzji z [...] r., jak w decyzji organu pierwszej instancji, która została zmieniona, tj. decyzji z [...] r. nr [...], wskazano, iż należące do podatniczki/skarżącej "grunty pozostałe" podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na 2018 r. stanowią powierzchnię 507 m2. Trzeba w tym miejscu jeszcze dodać, że w odwołaniu od ww. decyzji organu pierwszej instancji z [...] r. (patrz pismo z [...]r.; akta administracyjne k. 21) podatniczka/skarżąca podkreśliła, że powierzchnia jej działki wynosi 600 m2. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (patrz pismo z 27 lipca 2018 r.). W dalszej kolejności, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, do Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżąca ponowiła ww. zakres wniosku. W jego motywach oświadczyła, że ma 80 lat i jest bezrobotną emerytką oraz wdową. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżąca jest osobą samotną, oraz że jest właścicielką gruntu o pow. 600 m2, na którym trwa proces odbudowy domu. Dochód jej gospodarstwa oznaczyła w kwocie 1.093,56 zł z tytułu świadczenia emerytalnego. Oświadczyła przy tym, że do stałych kosztów utrzymania należy zaliczyć należności z tytułu: podatków (204 zł), zużycia energii elektrycznej (77,75 zł), zużycia wody (24 zł) i gospodarki odpadami (10 zł). Dodatkowo wskazała na konieczność odbudowy domu. Ustalono z urzędu, że skarżąca wielokrotnie zwracała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargami na decyzje organów podatkowych w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za poszczególne lata podatkowe. Stało się tak m.in. w 2015 r., gdy przedmiotem jej skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 649/15 była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2015 r. Kolegium przyjęło wówczas do opodatkowania: dom o pow. 33,60 m², pozostały budynek o pow. 19 m² oraz powierzchnię działki, tj. 507 m². Organ odwoławczy wyraźnie podkreślił, co zresztą było przedmiotem badania przez Sąd w toku rozpoznania sprawy, że kwalifikacji podatkowej dokonano w oparciu o aktualne dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Identyczny stan faktyczny przedstawia się w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 649/14, w której przedmiotem zaskarżenia J. D. objęła decyzję ww. Kolegium z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2014 r. Kwalifikacja podatkowa przedstawiała się identycznie również w 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 1739/13) i w 2012 r. (I SA/Gl 685/12). We wszystkich tych sprawach skargi J. D. oddalono. Z uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie I SA/Gl 649/15 wynika, że "podatniczka podnosząc, że jej grunt ma 600 m², a budynek mieszkalny 60 m², nie wskazała wymaganych prawem dowodów na stwierdzenie tych okoliczności, zaś subiektywne przekonanie podatniczki co do rozmiaru przedmiotu opodatkowania nie jest wystarczające dla wskazania takiego faktu." Podobnie w niniejszej sprawie skarżąca nie dołączyła do skargi żadnego dokumentu, który potwierdzałby przyjętą przez nią powierzchnię składników majątkowych. J. D. zwracała się również w ww. sprawach o przyznanie prawa pomocy, a jej wnioski w większości przypadków uwzględniano. W sprawie I SA/Gl 685/12 ustanowiono dla niej nawet adwokata, którego skarga kasacyjna nie została uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który dokonawszy oceny wyroku tut. Sądu, podkreślił w wyroku z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 3172/13, że "skarżąca nie zdołała zakwestionować oceny Sądu pierwszej instancji, że organy podatkowe w zaskarżonych decyzjach, prawidłowo oparły się na danych znajdujących się w ewidencji gruntów i budynków, ustalając podatniczce wymiar podatku od nieruchomości za 2012 r." Odnotowania wymaga również, że w sprawie ze skargi J. D., dotyczącej podatku od nieruchomości na 2016 r. (sygn. akt I SA/Gl 743/16) Sąd postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy, akcentując, że skarga w tejże sprawie jest oczywiście bezzasadna. Sąd w uzasadnieniu rozstrzygnięcia zaznaczył, iż skarga nie wnosi żadnych nowych argumentów prawnych lub faktycznych dotyczących zagadnienia tożsamego dla wszystkich spraw skarżącej, zakończonych prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Argumentacja skarżącej sprowadza się bowiem do wyrażania przez nią niezadowolenia z decyzji organów podatkowych i kwestionowania przy tym powierzchni opodatkowanych składników majątku, nie powołując na poparcie powyższej argumentacji żadnych dokumentów źródłowych. Już przy pobieżnej analizie wstępnej skargi można zdaniem Sądu skonstatować, że nie będzie ona możliwa do uwzględnienia, gdyż tak samo jak we wcześniejszych sprawach skarżąca nie przyjmuje do wiadomości treści prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 194 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Zaznaczyć jednocześnie należy, że powyższe postanowienie Sądu z dnia 1 sierpnia 2016 r. zyskało aprobatę Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II FZ 655/16 oddalił zażalenie na to postanowienie. Z kolei postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 18 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 707/17, w której przedmiotem skargi była decyzja organu podatkowego dotycząca podatku od nieruchomości na 2017 r., odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy, wskazując na argumentację przyjętą w ww. postanowieniu z 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 743/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Na wstępie Sąd wskazuje, że odwoła się do poglądów i argumentacji zawartych w postanowieniu tut. Sądu z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 743/16, powielonych następnie w postanowieniu z 18 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 707/17, podzielając w całości stanowisko w nim wyrażone. Co do zasady, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej w skrócie "P.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei w myśl art. 247 P.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Przyjmuje się w judykaturze, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi (por. postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 788/09; z dnia 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 35/09 oraz z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 561/08; orzeczenie sądów administracyjnych dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, sytuacja taka zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarga całkowicie powiela argumentację ocenioną jako chybiona w ww. sprawach sądowoadministracyjnych i nie wnosi ona żadnych nowych argumentów prawnych lub faktycznych dotyczących zagadnienia tożsamego dla wszystkich spraw ze skarg J. D. zakończonych prawomocnymi wyrokami tutejszego Sądu. Kolejna skarga J. D. wyraża jedynie jej ciągłe niezadowolenie z decyzji organów podatkowych, kwestionując przy tym powierzchnie opodatkowanych składników majątku, nie powołując na poparcie swojej argumentacji żadnych dokumentów źródłowych. Już przy pobieżnej analizie wstępnej skargi można skonstatować, że nie będzie ona możliwa do uwzględniania, bowiem tak samo jak we wcześniejszych sprawach skarżąca nie przyjmuje do wiadomość treści prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2101 ze zm.) oraz art. 194 O.p. Reasumując, "pełne powielenie przez stronę w skardze zarzutów i argumentacji prawnej oraz twierdzeń dotyczących stanu faktycznego, przedstawionych już we wcześniejszych skargach wniesionych w sprawach o tożsamym przedmiocie (m.in. tym samym zobowiązaniu podatkowym za kolejne lata), a oddalonych prawomocnie przez sądy administracyjne, pozwala na stwierdzenie, że kolejna skarga jest oczywiście bezzasadna, co uzasadnia – na podstawie art. 247 P.p.s.a. – odmowę przyznania prawa pomocy. Tym sposobem realizowane jest ratio legis tego przepisu prawa, tj. racjonalne i gospodarne decydowanie przez wojewódzkie sądy administracyjne o przeniesieniu kosztów postępowania ze strony na ogół społeczeństwa (Skarb Państwa)." Cytowany wywód pochodzi z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2015 r. w sprawie II FZ 684/15, którym oddalono zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przyznania prawa pomocy z tych samych, co obecnie, powodów. W uznaniu Sądu, ilość i charakter spraw J. D. podlegających kontroli sądowoadministracyjnej jednoznacznie dowodzi, że celem skarżącej nie jest faktyczna obrona swoich praw w postępowaniu sądowym, lecz inicjowanie postępowań, które stanowią cel sam w sobie. O ile sąd zobligowany jest wszcząć postępowanie na skutek wniesienia każdej skargi, to już przyznanie uprawnienia procesowego, które wiąże się z przejęciem przez Skarb Państwa kosztów udziału strony w tym postępowaniu, musi być racjonalnie uzasadnione. Sąd, jako gospodarz postępowania, będący jednocześnie dysponentem środków publicznych w tym zakresie, nie może akceptować sytuacji, w której koszty wszczętych przez skarżącą, licznych i merytorycznie wątpliwych postępowań sądowych, zostałyby sfinansowane przez Skarb Państwa. W ocenie Sądu działania procesowe skarżącej stanowią przykład nadużycia prawa do sądu powstałego w wyniku ignorowania wskazówek, których Sąd udzielał w toku rozpoznania spraw obejmujących poprzednie lata podatkowe. W tej sytuacji uznać należało, że wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Bez wpływu na przyjętą w tej sprawie konstatację jest to, iż przedmiotem zaskarżenia w tym postępowaniu nie jest, jak w poprzednich latach podatkowych, decyzja o charakterze wymiarowym lecz decyzja kasacyjna organu odwoławczego. Istotę sporu nakreśla jednakże w głównej mierze treść odwołania skarżącej od decyzji organu pierwszej instancji, w której przede wszystkim kwestionuje powierzchnię jej działki, podkreślając, że jest to 600 m2, a nie 507 m2, jak podnoszą organy podatkowe. Jedynie na marginesie wspomnieć wypada, że w sytuacji, gdy zamiarem skarżącej nie jest – jak się wydaje – kwestionowanie decyzji organów podatkowych dotyczących podatku od nieruchomości, a tak naprawdę zmierza do doprowadzenia do zgodności stanu wynikającego z ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym, pożądanym w jej przypadku winno być skorzystanie z instrumentów przewidzianych w ustawie z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 2030 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy, nieodpłatna pomoc prawna obejmuje: 1) poinformowanie osoby uprawnionej o obowiązującym stanie prawnym, o przysługujących jej uprawnieniach lub o spoczywających na niej obowiązkach lub 2) wskazanie osobie uprawnionej sposobu rozwiązania jej problemu prawnego, lub 3) udzielenie pomocy w sporządzeniu projektu pisma w sprawach, o których mowa w pkt 1 i 2, z wyłączeniem pism procesowych w toczącym się postępowaniu przygotowawczym lub sądowym i pism w toczącym się postępowaniu sądowo-administracyjnym. Uprawnioną do otrzymania takiej pomocy jest J. D., a to po myśli art. 4 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, zgodnie z którym nieodpłatna pomoc prawna przysługuje osobie fizycznej, która ukończyła 65 lat. Mając na względzie wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 258 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 247 tej ustawy, orzeczono jak w sentencji.