I SA/Gl 763/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. i T.A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego do osób fizycznych wskutek wniosku T.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 27 kwietnia 2009 r. T.A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie doradcy podatkowego. W motywach wniosku w pierwszej kolejności odniósł się do merytorycznych aspektów skargi, a w dalszej części odnotował, że jest rencistą z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, co wiąże się z dużymi wydatkami na leczenie i rehabilitację. Wnioskodawca zaakcentował dalej zastrzeżenia co do treści druku PPF. W tych ramach zauważył, że z jego nazwy wynika, że jest on przeznaczony dla wnioskodawcy, a nie dla osób zamieszkujących we wspólnym gospodarstwie domowym oraz, że formularz ogranicza się tylko do dochodów i majątku, a pomija np. bieżące wydatki, koszty nauki, leczenia i rehabilitacji, długotrwałą lub ciężka chorobę albo zdarzenie losowe. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (druk PPF) wynika, że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze własnościowe o pow. 62,5 m²) pozostaje wraz z żoną i córką. Do składników majątku wnioskodawcy lub członków jego gospodarstwa domowego, oprócz wspomnianego lokalu mieszkalnego, należy wskazać garaż "spółdzielczy własnościowy" o pow. ok. 15 m². Skarżący odnotował dalej, że jego córka posiada zasoby pieniężne w kwocie [...] zł. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawcy oznaczono w kwocie [...] zł netto. T.A. zeznał nadto, że jego żona jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Córka również jest chora i często przebywa na zwolnieniu lekarskim, wymaga przy tym leczenia. Skarżący odnotował dalej, że w maju bieżącego roku czeka go zabieg kardiologiczny. Wnioskodawca i jego żona mają przyznane dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego, który musza wykorzystać w okresie letnim z uwagi na małoletnią córkę i zabrać ją ze sobą. Wcześniej mieli już przyznane dofinansowanie do podobnego turnusu, lecz musieli z niego zrezygnować ze względów rodzinnych i finansowych. Odpowiadając na wezwanie referendarza do nadesłania wyjaśnień i dodatkowych dokumentów źródłowych, skarżący nadesłał pismo procesowe z dnia 4 czerwca 2009 r. wraz z plikiem załączników. W ramach wspomnianego pisma skarżący podniósł szereg wątpliwości dotyczących okoliczności związanych z doręczeniem odpisu wyroku z uzasadnieniem, jednocześnie rozpoznawanego prawa pomocy oraz opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem. Wśród dokumentów źródłowych nadesłano: informację właściwej spółdzielni mieszkaniowej o wysokości opłat czynszowych (czynsz wraz z opłatami niezależnymi od spółdzielni wynosi [...] zł), dowód wpłaty tytułem kursu języka angielskiego dla córki skarżących ([...] zł), pokwitowania wpłat tytułem: zużycia gazu ([...] zł), energii elektrycznej ([...] zł), zapłaty za usługi telekomunikacyjne ([...] zł), ubezpieczenia na życie (łącznie [...] zł), fakturę dokumentującą zapłatę za usługi sanatoryjne świadczone na przełomie stycznia i lutego 2009 r. ([...] zł), faktury dokumentujące zakup lekarstw w kwietniu i maju 2009 r. (średnie miesięczne wydatki na ten cel wynoszą około [...] zł), paragony fiskalne dokumentujące zakup pomocy szkolnych dla córki w okresie od lipca 2008 r. do maja 2009 r. na łączną kwotę [...] zł. Przy piśmie z dnia 4 czerwca 2009 r. nadesłano nadto: orzeczenia o niepełnosprawności, zgłoszenia na turnus usprawniająco-rekreacyjny dla wszystkich członków ww. gospodarstwa domowego wskazujący na łączną kwotę do zapłaty z tego tytułu ([...] zł; w tych ramach skarżący był zobowiązany do przekazania zaliczki w łącznej kwocie [...] zł do dnia 26 maja 2009 r.), wyciąg z rachunku bankowego J.A. za kwiecień 2009 r. (wynika z niego między innymi wysokość łącznego dochodu skarżącego i jego żony), wyciąg z taryfy prowizji i opłat bankowych w PKO BP S.A. (opłata za wydruk historii rachunku za okres poprzedzający bieżący miesiąc wynosi [...]zł). Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu PIT-37 wynika, że skarżący i jego małżonka osiągnęli w 2008 r. dochód brutto w kwocie [...] zł. Z pisma z dnia 24 marca 2009 r. wynika, że nadpłata podatku za rok 2008 w kwocie [...] zł ma zostać zaliczona na poczet kwoty do zapłaty z PIT-38 za rok 2008. Wziąwszy pod uwagę wymienione wyżej dokumenty źródłowe ustalono, co następuje. Miesięczny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi co najmniej [...] zł netto, w tym [...] zł tytułem świadczenia opiekuńczego. Stałe udokumentowane miesięczne wydatki stanowią kwotę około [...] zł, w tym koszty lekarstw oraz pomocy szkolnych dla córki. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przenosząc ostatnią z cytowanych regulacji na grunt niniejszej sprawy przyszło stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż w jego przypadku spełniona została przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). W tych ramach należało odnotować, że T.A. oraz jego żona posiadają stałe źródła utrzymania i w chwili obecnej dochód brutto tego gospodarstwa domowego przekracza trzykrotność minimalnego wynagrodzenia za pracę wskazanego w obwieszczeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (Dz. U. Nr 55, poz. 499). Rozpoznający wniosek nie stracił w tej sprawie z pola widzenia okoliczności podnoszonych przez skarżącego o jego stanie zdrowiu, wszak na tym gruncie zauważono, że pomimo wykazanych ograniczeń (zatrudnienie w warunkach chronionych (patrz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności), skarżący w dalszym ciągu wykonuje pracę. Świadczy o tym jedna z pozycji zeznania PIT-37 "działalność wykonywana osobiście" – tutaj dochód brutto wyniósł [...] zł. Z tych względów, w toku poczynionych wyżej ustaleń faktycznych przyjęto, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącego wynosi co najmniej [...] zł netto. W toku rozpoznania wniosku zrodziły się nadto pewne wątpliwości co do złożonego w tej sprawie oświadczenia majątkowego skarżącego. Należy wskazać, że skarżący nie nadesłał w tej sprawie zeznania podatkowego PIT-38, który to druk został nadmieniony w innym dokumencie źródłowym. Ze szczątkowych informacji w tym zakresie można jedynie wyciągnąć wniosek, iż w wyniku rozliczenia roku 2008 r. na skarżącym ciążył obowiązek zapłaty podatku z tego tytułu w wysokości [...] zł. Oznacza to ni mniej ni więcej, że w poprzednim roku podatkowym skarżący uzyskał przychód bądź to z odpłatnego zbycia (papierów wartościowych; pożyczonych papierów wartościowych ; pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających; udziałów w spółkach mających osobowość prawną), bądź z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część. Brak stosownego zeznania nie pozwala określić skali tego przychodu, a tym samym kompleksowego oszacowania możliwości płatniczych wnioskodawcy. W tej części rozważań należy także zwrócić uwagę skarżącego, że inicjując postępowanie sądowe, w którym wartość przedmiotu sporu wynosi [...]zł, mógł liczyć się z tym, że suma wszystkich niezbędnych kosztów sądowych, w tym przede wszystkim opłat sądowych, może znacznie przekroczyć wartość dochodzonych praw. Z wymienionych wyżej powodów postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., w oparciu o przytoczone wyżej przepisy.