I SA/Gl 764/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia NSA Przemysław Dumana (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Anna Florek, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenie zaległości podatkowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239, art. 216 § 1, art. 219, art. 165a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (t.j. w Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60), art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 roku w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. nr 198, poz. 1925), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta J. z dnia [...] roku, nr [...] , którym organ ten pozostawił bez rozpatrzenia wniosek A. B. o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło ustalony w sprawie stan faktyczny. Wynikało z niego zaś, że wnioskiem z dnia [...] 2004 roku A. B. (prowadzący działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej "A") zwrócił się do Prezydenta Miasta J. o umorzenie w całości bieżącego podatku i zaległości w podatku od nieruchomości, a także o całkowite umorzenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości i prolongatę terminu do zapłaty opłaty za wieczyste użytkowanie za 2004 rok. Wezwaniami z dnia [...] 2004 roku, nr [...] organ pierwszej instancji zwrócił się do współużytkowników wieczystych opodatkowanej nieruchomości o przedłożenie wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymali w ciągu trzech lat poprzedzających dzień złożenia przez podatnika wniosku o udzielenie pomocy. Wezwania te zawierały pouczenie, iż "niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia". Na powyższe wezwania jedynie A. B. przedłożył dokument zawierający oświadczenie o udzielonej mu pomocy publicznej w okresie trzech kolejnych lat poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz dokument nazwany "zestawieniem wyników firmy za miesiąc wrzesień". Wobec nie przedstawienia przez pozostałych współużytkowników wieczystych żądanych dokumentów organ pierwszej instancji, powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] roku pozostawił bez rozpatrzenia wniosek A. B. o umorzenie zaległości podatkowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatnik zarzucił organowi pierwszej instancji, iż nie rozpatrzył on jego wniosku pomimo przedstawienia przez niego żądanych dokumentów. Wniósł on także o ustalenie, iż spełnia warunki do udzielenia pomocy o jaką wnioskował oraz o merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku. Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych – jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem przypadków gdy wyodrębniono własność lokali. Następnie podniósł, że zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy, następuje z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. nr 123, poz. 1291). Artykuł 37 ust. 1 tej ustawy stanowi, że podmiot ubiegający się o pomoc do minimus jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy, wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w ciągu trzech ostatnich lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy. W konkluzji uzasadnienia postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ pierwszej instancji zasadnie zażądał od wszystkich współużytkowników wieczystych przedłożenia informacji o pomocy de minimis, a nie przedłożenie przez nich takiej informacji, w terminie siedmiu dni od doręczenia wezwania, nie pozwoliło na rozpatrzenie wniosku A. B. o umorzenie zaległości podatkowych. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. B.domagał się stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., bądź też jego uchylenia lub "zmiany z urzędu". W uzasadnieniu skargi podatnik zarzucił, organowi odwoławczemu brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego obejmującego przesłuchanie stron, a także "bezduszne, biurokratyczne, pozbawione grama humanizmu" działanie. Podtrzymał dotychczasowe argumenty odnoszące się do jego trudnej sytuacji i regularnego uiszczania podatków w latach ubiegłych, a także wskazał, że przed Sądem Rejonowym w J. toczy się postępowanie w sprawie zniesienia współużytkowania wieczystego opodatkowanej nieruchomości. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 6 marca 2006 roku skarżący podkreślił, iż nie ma żadnego wpływu na zachowanie się pozostałych współużytkowników wieczystych nieruchomości, ani też możliwości wyegzekwowania od nich wymaganych przez organ podatkowy zaświadczeń. Wskazał również, iż organ pierwszej instancji, rozpatrując jego wnioski o odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie jego na raty, rozpatrywał je bez uzyskania stanowiska pozostałych współużytkowników wieczystych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodu zarzutów w niej sformułowanych. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. nr 9, poz. 84 z późniejszymi zmianami), jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub współposiadanie dwóch lub więcej podmiotów, obowiązek podatkowy od tej nieruchomości ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub współposiadaczach. Mówiąc o solidarnym obowiązku podatkowym należy odnieść tę instytucję do odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe. Wierzyciel (organ podatkowy) może żądać całości lub części świadczenia (uiszczenia należnego podatku) od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych, przy czym aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. W praktyce współwłaściciele (współposiadacze) dzielą pomiędzy sobą kwotę podatku na podstawie przypadającego im udziału we współwłasności (współposiadaniu) i z reguły jeden z nich opłaca podatek od całej nieruchomości. Organy podatkowe wymierzają podatek osobom fizycznym w kwocie ogólnej w jednej decyzji adresowanej do wszystkich współwłaścicieli. Decyzja ta powinna być doręczona wszystkim współwłaścicielom lub współposiadaczom (por. L. Etel – Komentarz do art. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Dom Wydawniczy ABC 2003 rok). Zgodnie z art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w 2004 roku) – umarzanie zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej na wniosek podatnika będącego beneficjentem pomocy, następuje z uwzględnieniem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. nr 123, poz. 1291). Artykuł 37 powołanej wyżej ustawy stanowi, iż : " 1. Podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy, wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w ciągu 3 ostatnich lat poprzedzających dzień wystąpienia z wnioskiem o udzielenie pomocy. 2. Prezes Urzędu przedstawia Komisji, na jej wniosek, o którym mowa w art. 3 ust. 3 rozporządzenia o pomocy de minimis, informacje o pomocy de minimis. 3. Podmiot ubiegający się o pomoc inną, niż pomoc de minimis, jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o jej udzielenie, informacji o otrzymanej pomocy publicznej, zawierającej w szczególności dane o dacie jej udzielenia, podstawie prawnej, formie i przeznaczeniu. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wzory formularzy informacji o otrzymanej pomocy, o której mowa w ust. 3, biorąc pod uwagę przeznaczenie planowanej pomocy oraz konieczność zapewnienia nieprzekroczenia dopuszczalnej wielkości pomocy udzielonej w związku z realizacją danego przedsięwzięcia przez poszczególne podmioty ubiegające się o pomoc. 5. Do czasu przekazania przez beneficjenta pomocy zaświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1 albo 3, pomoc nie może być udzielona temu beneficjentowi". Cytowany wyżej przepis reguluje obowiązki informacyjne podmiotów ubiegających się o pomoc. Obejmują one zarówno pomoc de minimis, jak i pozostałe rodzaje pomocy publicznej. Zróżnicowanie w tym zakresie wynika z charakteru pomocy de minimis, której wartość podlega sumowaniu w okresie trzech lat oraz nałożenia na Prezesa UOKiK obowiązku przedstawiania Komisji szczegółowych informacji na temat udzielania pomocy de minimis. Szczegółowy zakres realizacji obowiązków informacyjnych podmiotów ubiegających s się o pomoc w przypadku pomocy de minimis uwzględnia fakt, iż dysponują one zaświadczeniami o uzyskaniu tego rodzaju pomocy (art. 5 ustawy). Realizacja obowiązków informacyjnych została zagwarantowania przez wprowadzenie w art. 37 ust. 5 zakazu udzielania pomocy publicznej do czasu pełnego ich wykonania przez beneficjentów pomocy. Zakaz ten ma charakter bezwzględny, tzn. nie jest dopuszczalne warunkowe udzielenie pomocy publicznej (tak S. Szuster – komentarz do art. 37 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. System Informacji prawnej "LEX" 38/2005). W rozpatrywanej sprawie zasadnie – w świetle powołanych wyżej przepisów – organ pierwszej instancji wezwał wszystkich współużytkowników wieczystych do przedłożenia zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymali oni w ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających dzień wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o udzielenie mu pomocy. Jednakże, zdaniem Sądu, powyższe wezwania mogły zostać odczytane przez ich adresatów tylko w ten sposób, iż zobowiązani oni zostali do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis tylko w takim przypadku, jeśli w okresie ostatnich trzech lat korzystali oni z tego rodzaju pomocy (obowiązek informacyjny). A contrario więc nie mogli oni przedstawić organowi pierwszej instancji żądanych zaświadczeń o otrzymanej pomocy de minimis w przypadku, gdy z takiej pomocy nie korzystali. Dlatego też organ pierwszej instancji powinien również w swoich wezwaniach poinformować wszystkich współuczestników wieczystych, iż w przypadku, gdy nie korzystali z pomocy de minimis winni oni złożyć pisemne oświadczenie o takiej treści. Dopiero niewypełnienie żadnego z powyższych warunków (przedstawienie zaświadczenia lub oświadczenia) w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania skutkować winno pozostawieniem podania skarżącego bez rozpatrzenia. Przypomnieć bowiem trzeba, iż postępowanie podatkowe prowadzone być powinno w sposób zgodny z wymaganiami określonymi w przepisach art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (postępowanie podatkowe prowadzone być powinno w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych) i art. 122 (w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy) wraz z art. 169 § 1 (jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania). Reasumując wskazać zatem należy, iż w rozpatrywanej sprawie organy podatkowe z naruszeniem art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nie wyjaśniły w sposób dostateczny istotnych okoliczności sprawy koniecznych do jej prawidłowego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.