I SA/Gl 772/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] [...] w przedmiocie odmowy zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, utrzymując się z dochodów z własnej działalności w wysokości około 2300-2500 zł miesięcznie. Pośród swoich wydatków wyliczyła ratę kredytu w wysokości około 1800-1900 zł i opłaty za tzw. media w wysokości 300 zł. Według wniosku strona nie posiada żadnego majątku poza domem oraz samochodem osobowym. Pismem doręczonym dnia 13 września 2017 r. do rąk pełnoletniego domownika skarżącej referendarz sądowy wezwał ją do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zwartych we wniosku poprzez nadesłanie: zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej, dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez skarżącą oraz inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym za rok 2016, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych oraz prowadzonych przez spółdzielcze kasy oszczędności, posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyszczególniających ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentów obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą oraz stan jej przedsiębiorstwa, w szczególności odpisów: raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące oraz deklaracji na podatek od towarów i usług i podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), a także ewidencji środków trwałych, zaświadczenia banku wskazującego wysokość miesięcznej raty kredytu spłacanego przez skarżącą w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz sumę zaległości już spłaconych i tych, które pozostają jeszcze do zapłaty, lub harmonogramu spłaty należności kredytowych oraz potwierdzeń zapłaty rat za ostatnie trzy miesiące, dokumentu pozwalającego ustalić tytuł prawny, na podstawie którego skarżąca korzysta z lokalu, który w świetle dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych (zob. np. wniosek o zaliczenie nadpłaty z dnia 10 lutego 2017 r., k. 1), stanowił adres prowadzonej przez nią kancelarii, w szczególności odpisów z ksiąg wieczystych, odpisów umowy najmu wraz z potwierdzeniami uiszczenia czynszu za trzy ostatnie miesiące itp., a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie nie zostało dotąd wykonane. Wpis od skargi, czyli najwyższa opłata sądowa w postępowaniu, wynosi w sprawie 100 zł. Postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r. skarżącej odmówiono już prawa pomocy w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 362/17 ze względu na fakt, że nie wykonała ona wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych, w większości tych samych, o które wzywano ją obecnie; po czym wpis od skargi w kwocie 200 zł został uiszczony. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli wedle art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Musi ona więc tę przesłankę udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Z dokumentacji tej powinno wynikać, że sytuacja skarżącej jest aż tak zła, iż nie pozwala jej uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie są przecież nieznaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Minimum staranności procesowej, jaką skarżąca winna przejawić, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Według art. 255 P.p.s.a. wezwanie takie wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Weryfikacja ta jest konieczna jeżeli zważyć, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 362/17 oddalono wniosek skarżącej o przyznanie prawo pomocy z powodu niewykonania niemal identycznego wezwania, po czym uiściła ona wpis od skargi, który był dwukrotnie wyższy niż wpis należny w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wykonała wszak wezwania po raz kolejny. Powtórzyć zatem wypada, że brak dokumentów źródłowych wyłącza poczynienie ustaleń faktycznych dotyczących któregokolwiek aspektów sytuacji wnioskodawczyni, w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, w tym rat kredytu, które mają być niemal równe tym dochodom, i jej majątku. Nie można zresztą rozwiać wątpliwości odnoszących się do składu osobowego tego gospodarstwa, łączących się m.in. z tym, że poprzednie wezwanie referendarza sądowego zostało doręczone do rąk jej dorosłego domownika, mimo iż we wniosku nie wskazano żadnych osób w rozpatrywanym zakresie. Taki stan rzeczy uniemożliwia uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.