I SA/Gl 773/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Winiarski,, Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek,, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A S. A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; Przedsiębiorstwo A S.A. w K. wniosło skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...], którym – po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych w dniu 27 kwietnia 2007 r. zarzutów na prowadzone przez Dyrektora Izby Celnej w K. postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jako podstawę prawną swego orzeczenia Dyrektor Izby Celnej powołał art. 124 § 1 i 2, art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt1, art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity; D. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 17 § 1 i § 1a, art. 18, art. 33 pkt 1 i 4 oraz art. 34 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. Z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Orzeczenie wydano w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 4 lipca 1994 r. Dyrektor Urzędu Celnego w K. wymierzył Przedsiębiorstwu A S.A. Należności celne od towaru (kawy) sprowadzonego z zagranicy za karnetem [...] w wysokości [...] zł (po denominacji) oraz obliczył wysokość należnego podatku obrotowego na kwotę [...] zł. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...]. W jej uzasadnieniu wyraźnie podkreślono, iż "rozstrzygnięcie dotyczy wyłącznie dokonanego zaskarżoną decyzją wymiaru należności celnych". W dniu 16 marca 2007 r. Dyrektor Izby Celnej w K., działając jako wierzyciel, skierował do skarżącej spółki upomnienie celem uregulowania należności z tytułu cła w kwocie [...] zł i podatku obrotowego w kwocie [...] zł, z odsetkami liczonymi od dnia 23 lutego 2007 r., zaś w dniu [...] – wystawił tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący należność z tytułu podatku obrotowego w kwocie [...] zł. W podstawie prawnej należności (pole 30 tytułu wykonawczego) podał orzeczenie z dnia 4 lipca 1994 r. Spółka wniosła zarzuty na postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia (art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W uzasadnieniu wskazała, że postępowanie egzekucyjne wszczęto w oparciu o decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w K. z dnia 4 lipca 1994 r., podczas gdy organ ten w ówczesnym stanie prawnym nie miał kompetencji organu podatkowego. Właściwy organ podatkowy nie wszczął postępowania w zakresie podatku obrotowego i nie wydał decyzji w tym przedmiocie. W konkluzji wskazano, że skoro "wobec skarżącego dotąd nie zostało wszczęte postępowanie podatkowe w zakresie wymiaru podatku obrotowego, a od końca roku, w którym rzekomo powstał obowiązek podatkowy upłynęło dwanaście lat, zatem roszczenie to uległo przedawnieniu biorąc pod uwagę ustawowe terminy przedawnienia roszczeń". Dodatkowo A S.A. podniósł zarzut błędu co do osoby zobowiązanego wskazując, że nie zgodził się z decyzją celną i wniósł na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K. przedstawił swe stanowisko jako wierzyciela i uznał zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego za nieuzasadniony. Powołał się na regulację z art. 30 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, zgodnie z którą zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku, co w niniejszej sprawie miało miejsce w 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 ustawy o podatku obrotowym, podatek ten należy wpłacić w terminie określonym dla uiszczenia cła. W myśl art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo celne podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą jest obowiązany wykonać decyzję o wymiarze należności celnych przez uiszczenie tych należności w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu 12 lutego 2007 r. (data decyzji odwoławczej, utrzymującej w mocy decyzję z dnia 4 lipca 1994 r.). Niezależnie od powyższego wywodu wierzyciel wskazał w końcowej części swego stanowiska, że postępowanie egzekucyjne w tej sprawie powinno zostać umorzone, a to ze względu na fakt, że odnośnie podatku obrotowego nie została wydana żadna decyzja podatkowa, a tylko taka decyzja może stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w zakresie obowiązku podatkowego. W tym samym dniu (4 czerwca 2007 r.) Dyrektor Izby Celnej w K. - działając jako organ egzekucyjny – wydał postanowienie, w oparciu o art. 124 § 1 i § 2 K.p.a. i art. 59 § 1 pkt 10, § 3 i § 5 oraz art. 64c § 3 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, którym umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] i zarządził zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. Powodem umorzenia było stwierdzenie, że obliczenie przez Dyrektora Urzędu Celnego wysokości podatku obrotowego stanowiło jedynie realizację jego funkcji płatnika, natomiast nie wydano dotychczas żadnej decyzji podatkowej, zatem wszczęcie i prowadzenie egzekucji w niniejszej sprawie uznano za niezgodne z prawem. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone, natomiast na postanowienie w przedmiocie stanowiska wierzyciela skarżąca spółka wniosła zażalenie, ponawiając zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w K., jako wierzyciel, rozpoznał powyższe zażalenie i utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...]. w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację odnośnie zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego (zarzut oparty na art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) i powtórzył wywody, które uzasadniały umorzenie postępowania egzekucyjnego, a ponadto – odniósł się merytorycznie do zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, uznając go za "bezprzedmiotowy". Należy ponadto nadmienić, że w dniu [...] Dyrektor Izby Celnej w K., działając jako organ egzekucyjny, wydał postanowienie o uznaniu zarzutów opartych na art. 33 pkt 1 i pkt 4 ustawy egzekucyjnej za nieuzasadnione. W zażaleniu na to postanowienie strona skarżąca zarzuciła, że powyższe orzeczenie wydano już po prawomocnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W aktach prawy brak jest rozstrzygnięcia tego zażalenia. W skardze do sądu administracyjnego Przedsiębiorstwo A zarzuciło, że postanowienie utrzymujące w mocy stanowisko wierzyciela zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a to art. 7 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, polegające na nieuwzględnieniu przedawnienia w dochodzeniu kwoty [...] zł z tytułu podatku obrotowego, oraz w wyniku błędnej wykładni nieobowiązującego przepisu art. 11 ust. 2 ustawy o podatku obrotowym. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia [...] i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał swe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, choć z innych – niż podniesione przez stronę skarżącą – powodów. Zasadnicze znaczenie dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia ma okoliczność, że z dniem uprawomocnienia się (ostateczności) postanowienia organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, wszczętego względem Przedsiębiorstwa A S.A. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...], niedopuszczalne było podejmowanie jakichkolwiek dalszych czynności proceduralnych w tym postępowaniu i to zarówno przez organ egzekucyjny, jak i Dyrektora Izby Celnej, działającego jako wierzyciel. Postępowanie egzekucyjne przestało się toczyć, przy czym dla organu egzekucyjnego postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego było wiążące już z chwilą doręczenia postanowienia zobowiązanemu czyli z dniem 8 czerwca 2007 r. (karta 32 akt administracyjnych), a to zgodnie z art. 110 K.p.a. W stosunku do wierzyciela i zobowiązanego postępowanie zakończyło się z chwilą ostateczności tego postanowienia, a więc po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zażalenia, co nastąpiło 15 czerwca 2007 r. W tej sytuacji kontynuowanie merytorycznego rozpoznawania zarzutów na postępowanie egzekucyjne, które nie jest już prowadzone, uznać należy za bezprzedmiotowe i niedopuszczalne. Jedyną formą zakończenia rozpoznawania zarzutów, w tym także zajmowania stanowiska przez wierzyciela na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mogło być umorzenie tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. w związku z art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ten rodzaj rozstrzygnięcia uznać należy za jedyny, bez względu na etap postępowania. Z tych względów wydanie w dniu [...] zaskarżonego postanowienia w postępowaniu zażaleniowym naruszało powyższy przepis procedury, co musi skutkować uchyleniem tego aktu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na podstawie art. 200 powyższej ustawy Sąd orzekł o zasądzeniu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, a to – kwoty uiszczonego wpisu od skargi.