I SA/Gl 776/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 3 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 24 maja 2012 r.) skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Podkreślił, że jest pod stałą kontrolą lekarską, a miesięczny koszt leków wynosi około 250 zł. Dodatkowo jest zobowiązany do świadczenia alimentacyjnego w kwocie 300 zł miesięcznie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący pozostaje z żoną. J. W. nie posiada jakiegokolwiek majątku. Łączny dochód gospodarstwa domowego oszacował na kwotę około 2.530,00 zł brutto. Analiza przywołanego wyżej oświadczenia oraz akt administracyjnych tej sprawy skłoniła referendarza sądowego do wezwania skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (pismo z dnia 7 sierpnia 2012 r.) poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; dokumenty potwierdzające wysokość wydatków z tytułu np. ubezpieczenia, opłat czynszowych, kredytów konsumpcyjnych, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 3) nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2011 na potrzebę podatku dochodowego od osób fizycznych (dot. skarżącego i jego małżonki); 4) udokumentowanie wysokości środków pieniężnych przeznaczanych na lekarstwa (250 zł). W tych ramach należało nadesłać kopie stosownych rachunków, faktur bądź dokumentację medyczną, która zawierałaby wskazania do przyjmowania medykamentów; 5) udokumentowanie wysokości środków pieniężnych wydatkowych na świadczenia alimentacyjne w kwocie 300 zł; 6) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; w przypadku dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych należało nadesłać kopie stosownych decyzji ZUS bądź "odcinki" potwierdzające otrzymanie tych świadczeń w wymaganym okresie. W wezwaniu, doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 17 sierpnia 2012 r., zawarto nadto pouczenie zgodnie, z którym niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Przy piśmie procesowym z dnia 22 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał plik dokumentów na podstawie, których ustalono, co następuje. Stałe miesięczne wydatki w gospodarstwie domowym skarżącego stanowią kwotę około 520 zł, w tym z tytułu mediów, ubezpieczenia oraz zakupu lekarstw. Mocą wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 sierpnia 2008 r. zasądzono od skarżącego alimenty na rzecz żony w kwocie 300 zł miesięcznie. Dochód brutto J. W. wyniósł w 2011 r. 18.006,86 zł. Małżonka skarżącego otrzymuje rentę w kwocie 542,18 zł miesięcznie. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym (zgodnie z wyznaczonym przez skarżącego zakresem wniosku, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podzielić należy pogląd, że użycie w przytoczonym przepisie określenia: "gdy wykaże" oznacza, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Strona powinna, zatem podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Należy mieć również na uwadze, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości, co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. I tak działając na podstawie art. 255 P.p.s.a. sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 P.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009 r., I FZ 180/09, LEX nr 552208). Uprawienia w tym zakresie posiada także referendarz sądowy, który działa w takich przypadkach na podstawie art. 258 § 2 pkt 3 i 5 P.p.s.a. Szerokie spektrum informacji wymaganych od skarżącego, przy wykorzystaniu uprawienia płynącego z art. 255 P.p.s.a., było w tej sprawie determinowane tym, iż jedyną opłatą sądową na tym etapie postępowania jest wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł, tj. w najniższej wysokości przewidzianej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na gruncie przywołanych wyżej przepisów, mając na uwadze dokumentację źródłową nadesłaną przy piśmie pełnomocnika z dnia 22 sierpnia 2012 r. stwierdzono, że wniosek J. W. jest obarczony mankamentami dowodowymi, które uniemożliwiają wolną od wątpliwości ocenę jego rzeczywistej sytuacji materialnej. W tych ramach wytknąć trzeba skarżącemu, że nie przedstawił zeznania podatkowego swojej żony, ani nie przedłożył zaświadczenia obrazującego wysokość jego dochodów. Skarżący nie ustosunkował się do wezwania w części dotyczącej posiadanych rachunków bankowych. W tym zakresie nie przedstawiono nawet jakiegokolwiek oświadczenia. Wykazane mankamenty muszą rzutować na zapadłe obecnie rozstrzygnięcie. W judykaturze przyjmuje się, że skoro do wyłącznej oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o prawo pomocy wykazała, iż spełnia stosowne przesłanki, to uchylenie się przez stronę od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji, powoduje, że powinna się ona liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie z dnia 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt I FZ 56/11; LEX 783645). Niemniej analiza treści tych materiałów, które udało się zgromadzić, nie pozwala uwzględnić wniosku. Zdaniem rozpoznającego, skarżący dysponuje budżetem domowym, który pozwoli mu na partycypację w kosztach sądowych sprowadzających się obecnie do wpisu sądowego w kwocie 100 zł. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.