I SA/Gl 777/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia 1) zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę [...] (słownie [...]) złotych, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić; W dniu 24 grudnia 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) – w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...] zł – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynął druk urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym L.K. zwrócił się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia rzeczonego wpisu sądowego. Argumentując wniosek oświadczył, że w postępowaniu karnym, prowadzonym równolegle do postępowania administracyjnego, dokonano zabezpieczenia jego całego majątku, opiewającego na kwotę ok. [...] zł. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jego dochód oszacowano na kwotę ok. [...] zł. L.K. wielokrotnie uczestniczył w postępowaniach sądowych prowadzonych przed WSA w Gliwicach w charakterze strony skarżącej i jednocześnie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Tak też było i w tej sprawie, gdzie na mocy postanowienia Sądu z dnia 17 sierpnia 2006 r. zwolniono skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę [...] zł (jednocześnie odmówiono przyznania prawa pomocy >zwolnienia od kosztów sądowych< w pozostałym zakresie). Orzeczenie to pozostało prawomocne. Z kolei postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 stycznia 2007 r. ustanowiono L.K. doradcę podatkowego z urzędu. Tożsame rozstrzygnięcie zapadło również w sprawie o sygn. akt III 1119/06 w dniu 10 grudnia 2007 r. Mając na uwadze fakt, że od wydania tego ostatniego orzeczenia upłynął niespełna miesiąc, obecnie rozpoznający wniosek wykorzystał materiał źródłowy zgromadzony w tamtej sprawie. W tych ramach należało odnotować, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód miesięczny w kwocie ok. [...] zł brutto (średnia z dziesięciu miesięcy 2007 r. od początku roku na podstawie księgi przychodów i rozchodów). Z historii rachunku bankowego w Banku A wynika, że na dzień 20 listopada 2007 r. skarżący posiadał środki pieniężne w kwocie [...] zł. Z deklaracji PIT-36 za 2005 r. wynika, że skarżący poniósł wówczas stratę w kwocie [...] zł. Zaś w 2006 r. osiągnął dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł brutto (PIT-36L). Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w całości (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego Sąd uznał, iż skarżący jest w stanie partycypować w jego kosztach do kwoty [...] zł, oraz że postanowienie podjęte w tym przedmiocie do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Zgodnie bowiem z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstępowania od oceny powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie kosztów sądowych, mimo iż najogólniej rozumiana sytuacja materialna skarżącego uległa poprawie. Widać to w przypadku dochodów skarżącego, jako że we wspomnianym postanowieniu z dnia 17 sierpnia 2007 r. przyjęto, iż oscylują one wokół kwoty [...] zł miesięcznie, czyli niższej, niż ta, która wynika z księgi przychodów i rozchodów skarżącego za okres od maja do października 2007 r. Ze względu jednak na ciążące na skarżącym wydatki stałe (alimenty, czynsz) oraz liczbę postępowań sądowych prowadzonych równolegle w jego sprawach ponownie poziom jego możliwej partycypacji w kosztach postępowania należy ustalić na kwotę [...] zł. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.