I SA/Gl 779/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie WSA Teresa Randak (spr.),, Krzysztof Winiarski, Protokolant Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. w Dz. U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...], Nr [...], którym organ ten nie uznał zarzutów J. O. na prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i [...] wystawionych w dniu [...] przez wierzyciela Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B.. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w K. przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną : Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., działając jako organ egzekucyjny nie uznał zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 17 marca 2008 r. przez J. O. na tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] wystawione przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B. wydając w dniu [...] postanowienie Nr [...]. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B. działając jako wierzyciel wystawiła w dniu [...] tytuły wykonawcze na rzecz J. O. o Nr [...] i [...] w związku zaległościami zobowiązanego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za miesiące kwiecień 2005 r., marzec i kwiecień 2006 r. oraz za miesiące od stycznia do marca 2007 r. Wystawienie tytułów wykonawczych zostało poprzedzone doręczeniem upomnień przedegzekucyjnych w dniu 13 września 2007 r. Wnioskiem z dnia 2 października 2007 r. wierzyciel przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w/w tytuły wykonawcze celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Klauzula o skierowaniu tytułów wykonawczych do egzekucji zastała nadana przez organ egzekucyjny w dniu 10 października 2007 r. Zawiadomieniem z dnia [...] Nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem tj. w A S.A. Centrala z siedzibą w K.. Zajęcie to bank otrzymał w dniu 4 marca 2008 r., natomiast zobowiązany wraz z odpisem tytułów wykonawczych w dniu 11 marca 2008 r. Realizując zawiadomienie o zajęciu wierzytelności Bank A S.A. poinformował organ egzekucyjny, że rachunek zobowiązanego został zamknięty w dniu 10 lipca 2006 r. W ustawowym terminie zobowiązany pismem z dnia 17 marca 2008 r. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc brak jakichkolwiek zobowiązań wobec Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Wyjaśnił, że na dzień wystawienia przez wierzyciela tytułów wykonawczych posiadał w KRUS – e nadpłatę w wysokości [...] zł. z tytułu rozłożonej na raty spłaty składek z tytułu podwójnego opłacania składek KRUS i ZUS, jak również nieuzasadnionego pobrania składek za I półrocze 2005 r. w czasie trwania niezdolności do pracy ( 180 dni zwolnienia chorobowego ). Pismem z dnia 25 marca 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. wezwał zobowiązanego do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz do przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt nieistnienia obowiązku określonego w tytułach wykonawczych. W dniu 2 kwietnia 2008 r. sporządzono notatkę służbową, z której wynika, że zobowiązany zgłosił się do organu egzekucyjnego składając kopię pisma z dnia 2 kwietnia 2008 r. z wyjaśnieniami skierowanego do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, stanowiącego polemikę w kwestii istnienia zobowiązania wynikającego z tytułów egzekucyjnych. Oświadczył ponadto, że innych dokumentów w przedmiotowej sprawie nie posiada. Pismem z dnia 3 kwietnia 2008 r. organ egzekucyjny przesłał zarzuty do wierzyciela, celem zajęcia stanowiska na podstawie art. 34 ustawy egzekucyjnej. Wierzyciel tj. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B. postanowieniem z dnia [...] odrzucił zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że zarówno na dzień wystawienia tytułów wykonawczych, jak i wydania postanowienia konto zobowiązanego wykazuje zadłużenie. Nadpłata powstała z tytułu wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. wynosiła [...] zł. i mogła być zwrócona tylko na wniosek zobowiązanego. W związku z brakiem takiego wniosku została zarachowana na poczet składek przyszłych tj. za 2, 3 i 4 kwartał 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. – działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej – uznał zarzuty wniesione przez zobowiązanego za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny podkreślił przy tym, że na mocy w/w przepisu związany jest stanowiskiem wierzyciela. Postanowienie to zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 29 maja 2008 r. W zażaleniu na postanowienie, zobowiązany podtrzymał stanowisko wyrażone w zarzutach tj. nie istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi przez Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B.. Organ nadzoru utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, w pierwszej kolejności odwołał się do treści art. 33 ustawy egzekucyjnej, podnosząc, że dłużnikowi przysługuje prawo złożenia zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne, których podstawą może być jedna z przesłanek enumeratywnie wymienionych w tym przepisie. Zgodnie natomiast z art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska przez wierzyciela, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5 ustawy, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W niniejszej sprawie wierzyciel Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B. ostatecznym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] odrzucił zarzuty wniesione przez zobowiązanego. W tym stanie rzeczy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. uznając zarzuty za nieuzasadnione nie naruszył prawa, gdyż będąc związany stanowiskiem wierzyciela w kwestii nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nie mógł dokonać samodzielnej oceny i rozstrzygnąć wbrew temu stanowisku. Jak podkreślił Dyrektor Izby Skarbowej także organ nadzoru nie posiada kompetencji do wzruszania postanowienia wierzyciela, gdyż jego rola została ograniczona jedynie do kontroli przestrzegania przepisów zawartych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze na postanowienie organu nadzoru zobowiązany podtrzymał stanowisko zawarte w zarzucie i w zażaleniu, podkreślając, że nie jest dłużnikiem KRUS- u. Skarżący wskazał, że nadpłata która mu przysługuje od KRUS – u na dzień wnoszenia skargi wyniosła kwotę [...] zł. Nadpłata ta wynika z niewypłaconych zasiłków rodzinnych na trójkę dzieci uczących się w okresie objętym składkami ubezpieczenia rolniczego. Zdaniem skarżącego, składki zostały opłacone do 2015 r., a skoro tak, to zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne winny zostać uwzględnione. Wskazał także, że kwestia niewypłaconych zasiłków rodzinnych jest obecnie wyjaśniana w centrali KRUS – u i Oddziale Regionalnym. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie, którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji, odmawiające uznania za zasadne zarzutów wniesionych przez skarżącego na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzone było w oparciu o tytuły wykonawcze Nr [...] i [...] wystawione w dniu [...] przez wierzyciela Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówkę Terenową w B.. Podstawą zgłoszenia przez skarżącego zarzutu było nieistnienie obowiązku podatkowego. W ocenie skarżącego, nie posiadał on wobec wierzyciela żadnych zaległości. Skarżący podkreślił także, że de facto posiadał w KRUS – e nadpłatę, jednakże kwestia ta jak to nazwał jest obecnie – w zakresie niewypłacania zasiłków rodzinnych – wyjaśniana w centrali KRUS – u i Oddziale Regionalnym. Rozstrzygnięcie tak zaistniałego sporu, wymaga wskazania, że art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia, a zmierzające do załatwienia sprawy zgłoszonych zarzutów. Jest to po pierwsze, postanowienie w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 cytowanej ustawy zarzutów (§ 4), które wydaje organ egzekucyjny oraz postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów (§ 1). W badanej sprawie tylko na pierwsze z tych postanowień przysługuje zażalenie. Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Analiza art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi m. in. że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w zestawieniu z brzmieniem art. 33 § 1 i § 2 oraz art. 34 § 1 cytowanej ustawy prowadzi do wniosku, że możliwe jest oparcie zarzutu na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, jednakże zarzut ten wywoła zamierzony skutek wówczas, gdy fakt ten zostanie przyznany przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej. Jego postanowienie w tej materii wiąże bowiem organ egzekucyjny rozpatrujący zgłoszone zarzuty - art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 r., III SA 2571/99). W sytuacji więc, gdy w toku postępowania egzekucyjnego zostanie zgłoszony zarzut oparty na art. 33 § 1 lub § 2 cytowanej ustawy, to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ma natomiast obowiązek wystąpienia do wierzyciela o wyrażenie stanowiska co do kwestii istnienia lub wymagalności zobowiązania. Dopiero po uzyskaniu od niego takiego stanowiska w formie ostatecznego postanowienia wydaje swoje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów o treści uwarunkowanej uprzednio wyrażonym stanowiskiem wierzyciela. Odnosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że organ egzekucyjny właściwie zastosował art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęte przez wierzyciela w ostatecznym postanowieniu stanowisko w sprawie istnienia obowiązku poddanego egzekucji wiązało organ egzekucyjny, a to przesądza o tym, że w ramach kontroli zgłoszonych zarzutów organ ten nie był uprawniony do merytorycznego badania istnienia bądź nie istnienia tego obowiązku. (por. postanowienie NSA z dnia 24 maja 2004 r., FW 4/2004 LEX nr 160593). W badanej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. – działając jako organ egzekucyjny – pismem z dnia 3 kwietnia 2008 r. przesłał bowiem zarzuty do wierzyciela, celem zajęcia stanowiska na podstawie art. 34 ustawy egzekucyjnej. Wierzyciel tj. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. Placówka Terenowa w B. postanowieniem z dnia [...]. odrzucił zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że zarówno na dzień wystawienia tytułów wykonawczych, jak i wydania postanowienia konto zobowiązanego wykazuje zadłużenie. Nadpłata powstała z tytułu wyłączenia z ubezpieczenia społecznego rolników za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2002 r. wynosiła [...] zł. i mogła być zwrócona tylko na wniosek zobowiązanego. W związku z brakiem takiego wniosku została zarachowana na poczet składek przyszłych tj. za 2, 3 i 4 kwartał 2004 r. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. – działając na podstawie art. 34 § 4 ustawy egzekucyjnej – uznał zarzuty wniesione przez zobowiązanego za nieuzasadnione. Organ egzekucyjny podkreślił przy tym, że na mocy w/w przepisu związany jest stanowiskiem wierzyciela. Stanowisko zarówno organu egzekucyjnego, jak i organu nadzoru w tej materii uznać należy za zasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Jak już podkreślono, przedmiotem zarzutu w niniejszej sprawie było nieistnienie obowiązku podatkowego, a ta przesłanka została określona w art. 33 pkt 1 ustawy, a zatem redakcja przepisu art. 34 ustawy przesądza o tym, że organ egzekucyjny będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie może uznać zarzutu nieistnienia obowiązku podatkowego, w sytuacji, gdy wierzyciel wyraził w tym względzie stanowisko zgoła odmienne. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a to przesądza o tym – że organy nie naruszyły prawa nie uznając zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. Na marginesie należałoby wskazać, że stwierdzenie istnienia czy też nie istnienia nadpłaty należałoby dochodzić przed KRUS – m, w postępowaniu wszczętym z wniosku skarżącego, a nie w postępowaniu egzekucyjnym, w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze wystawione zostały i doręczone zobowiązanemu, w których wskazano podstawę egzekwowanego obowiązku, po uprzednim doręczeniu zobowiązanemu upomnień, Jak wskazał skarżący na rozprawie kwestia nie wypłacenia mu zasiłków rodzinnych jest "nadal otwarta" gdyż KRUS, wbrew posiadanej przez niego dokumentacji uznał, że nie dokonał on tzw. zgłoszenia rejestracyjnego dzieci. Skarżący przyznał też, że za wskazane w tytułach wykonawczych okresy nie regulował składek, jednakże jak wyjaśnił, w tym czasie był chory i miał prawo do świadczeń, a skoro tak, to nie rozumie, dlaczego w okresie choroby miałby płacić składki. Argumenty podnoszone przez skarżącego – jakkolwiek istotne z jego punktu widzenia – nie mogły skutecznie wzruszyć zaskarżonego aktu, a to z tej przyczyny, że nie narusza on prawa, a tylko takie naruszenie i to uzasadnione w sposób nie budzący wątpliwości może spowodować uwzględnienie skargi. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje bowiem okoliczność, że zarzut dotyczył nieistnienia obowiązku podatkowego, a skoro tak, to organ egzekucyjny zobowiązany był uzyskania stanowiska wierzyciela, które to stanowisko było dla organu wiążące. Za ugruntowany można uznać pogląd orzecznictwa sądowo – administracyjnego, co do kwestii związania organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela, w sprawach określonych w art. 33 pkt 1 – 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wynika, że "Organ egzekucyjny jest całkowicie związany stanowiskiem wierzyciela. Wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny nie może wnikać w merytoryczną zasadność stwierdzenia obowiązku, będącego przedmiotem egzekucji, skoro w tym zakresie sprawa może być przedmiotem analizy w odrębnym postępowaniu" ( porów. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 1762/06 – publik. System Informacji Prawnej LEX Nr 486044 ). W sumie zatem należało skargę uznać za bezzasadną, co skutkować musiało jej oddaleniem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).