I SA/Gl 78/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia z dnia 22 listopada 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 23 lipca 2007 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zaakcentowano wówczas, że sytuacja majątkowa skarżącego i jego rzeczywiste możliwości płatnicze budzą uzasadnione wątpliwości, których skarżący nie rozwiał, nadsyłając jedynie część wymaganych dokumentów źródłowych. W konsekwencji w wyniku wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący uiścił należną opłatę sądową w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 19 października 2009 r. sąd administracyjny I instancji odmówił skarżącemu sporządzenia uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, który zapadł na posiedzeniu jawnym przeprowadzonym w dniu 23 stycznia 2008 r. Pismem procesowym z dnia 22 listopada 2009 r. M.G. oprotestował to postanowienie Sądu, wnosząc jednocześnie o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. W wyniku wezwania referendarza sądowego, w dniu 28 grudnia 2009 r., skarżący nadesłał wymagany przepisami urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku odnotował, że nie posiada jakichkolwiek źródeł dochodu. Zaakcentował, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i synem. W treści wniosku oświadczył nadto, że posiada nieruchomość rolną o pow. 1,52 ha oraz dom w stanie surowym zamkniętym. Z kolei samochód dostawczy marki Renault Master nie posiada okresowego przeglądu technicznego ani ważnej umowy z tytułu ubezpieczenia. Analiza obecnie złożonego wniosku, w zestawieniu z okolicznościami podnoszonymi w ramach uprzednio rozpoznanego, skutkowała wezwaniem skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych. Jednocześnie zobowiązano skarżącego do jednoznacznego oznaczenia zakresu wniosku. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z dnia 5 stycznia 2010 r. skarżący oświadczył, że zwraca się do Sądu o zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł (vide pismo procesowe z dnia 2 lutego 2010 r.). W tych ramach wyjaśnił nadto, że posiadany przez niego samochód nie jest eksploatowany, na dowód czego nadesłał kopię dowodu rejestracyjnego, z którego wynika, że pojazd ten nie ma aktualnych badań technicznych. Jednocześnie z pisma PZU Oddziału w K. Wydział Windykacji z dnia 15 stycznia 2010 r. wynika, że skarżący nie uiścił drugiej raty ubezpieczenia OC za rok 2009 w kwocie 324 zł wraz z odsetkami. M.G. stwierdził nadto, że nie posiada żadnych rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych. Nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie świadczy pracy zarobkowej. W chwili obecnej oczekuje na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w sprawie przywrócenia uprawnień do świadczenia rentowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W punkcie wyjścia trzeba wyraźnie podkreślić, że zakres obecnie rozpoznanego wniosku został doprecyzowany w piśmie procesowym skarżącego z dnia 2 lutego 2010 r. i jest nim przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od zażalenia w kwocie 100 zł. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze przytoczony wyżej stan prawny i faktyczny uznano, że M.G. nie wykazał, iż w jego przypadku może być zastosowany wyjątek od powszechnej reguły odpłatności wymiaru sprawiedliwości jakim niewątpliwie jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych. Analiza oświadczeń skarżącego oraz nadesłanych przez niego dokumentów skutkowały przyjęciem, że stan rodzinny, majątkowy i dochody skarżącego oraz jego rodziny, ujawnione na potrzebę rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, mogą odbiegać od rzeczywistości w sposób istotny. Na rzecz takiej konkluzji wpłynęła przede wszystkim postawa skarżącego wobec wezwania referendarza sądowego sprowadzająca się do niedostarczenia wszystkich wymaganych dokumentów. Przyszło więc odnotować, że wezwanie to nie zostało wykonane w części dotyczącej wykazania niezbędnych wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że taki stan rzeczy miał miejsce już w toku rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie sposób przyjąć, że wydatki takie w ogóle nie są przez skarżącego ponoszone. W ramach poprzedniego wpadkowego postępowania skarżący jedynie oświadczył, iż w jego mieszkaniu brak jest energii elektrycznej i "wodociągu". Trzeba zatem zwrócić uwagę, że w wezwaniu z dnia 5 stycznia 2010 r. pouczono skarżącego, że w przypadku występowania zaległości z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego należy nadesłać aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność. Zdaniem rozpoznającego wniosek nie powinno nastręczać trudności nadesłanie zaświadczeń o tym, że odbiorca usług posiada zaległości z tytułu dostawy mediów. Brak dokumentów w tym zakresie nie pozwala jednoznacznie uznać, że skarżący nie ponosi wydatków związanych z codziennym utrzymaniem gospodarstwa domowego, co w dużej mierze mogłoby świadczyć o braku jakichkolwiek dochodów w tym gospodarstwie. Do wspomnianych wydatków można w tej sprawie zaliczyć np. opłaty z tytułu usług telekomunikacyjnych z tytułu posiadania telefonów komórkowych, których numery zostały wskazane w zeznaniach podatkowych PIT-28/A za 2005 r. i PIT-28 za 2006 r. (załączniki do poprzednio rozpoznanego wniosku). Trzeba w tym miejscu ponownie podkreślić, że już w oświadczeniu z dnia 19 maja 2007 r. skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnych faktur ani rachunków z tytułu stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, co pozostawało w sprzeczności z ujawnionymi telefonami. Podkreślić natomiast trzeba, iż w rozpatrywanym stanie faktycznym dokładne wyjaśnienie wszelkich, nawet drugorzędnych okoliczności ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia ze względu na stosunkowo niewielką wysokość opłaty sądowej, jaką skarżący zobowiązany jest uiścić. W konsekwencji nader doniosłym jest wykluczenie ewentualności, iż w gospodarstwie domowym skarżącego osiągane są dochody ze źródeł nie wskazanych w druku PPF. Wypada w tym miejscu zaakcentować, że skarżący pomimo deklarowanego ubóstwa nie naprowadził na jakiekolwiek okoliczności, które świadczyłyby o korzystaniu przez niego bądź pozostałych członków rodziny z pomocy społecznej. Pisząc jeszcze o mankamentach dowodowych wniosku należy zauważyć, że w ramach poprzednio rozstrzygniętego postępowania w przedmiocie prawa pomocy skarżący deklarował, że "przez okres dwóch lat nie było i nie ma żadnych operacji bankowych potwierdzających fakt wpływów kwot finansowych". Okoliczność ta nie neguje faktu posiadania rachunku bankowego. W ramach wezwania z dnia 5 stycznia 2010 r. pouczono zatem skarżącego, że w "przypadku gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku." W tych ramach skarżący ograniczył się tylko do stwierdzenia, że "nie posiada żadnych książeczek rozliczeniowo-oszczędnościowych operacji bankowych." Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że skarżący nie wykazał w tej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości, że spełniona została w jego przypadku przesłanka, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Godzi się odnotować, że art. 255 P.p.s.a., który miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń uznano, że brak jest podstaw do zmiany stanowiska przyjętego w poprzednim postanowieniu w przedmiocie prawa pomocy. Z tych też względów, działając wszak przede wszystkim na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., mając nadto na uwadze art. 165 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.