I SA/Gl 78/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Sędzia WSA Teresa Randak,, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej - umorzenie zaległości podatkowej oddala skargę Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy – na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. z późn. zm. ) – decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia A. M. I i II raty podatku od nieruchomości za 2007 r. w kwocie [...] zł. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 10 sierpnia 2007 r. A. M. wystąpił do organu pierwszej instancji o umorzenie należności podatkowych za I i II raty podatku od nieruchomości za 2007 r. z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną rodziny. Organ podatkowy – po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – decyzją z dnia [...] odmówił A. M. umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej, stanowiącej I i II ratę podatku od nieruchomości za 2007 r. w wysokości [...] zł. Od decyzji Wójta Gminy N. podatnik wniósł odwołanie, uzupełnione następnie pismem z dnia 24 października 2007 r. W dalszej kolejności, Kolegium odwołało się do treści art. 67 a Ordynacji podatkowej, podnosząc, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak zaznaczyło Kolegium decyzje wydawane w oparciu o art. 67 a Ordynacji podatkowej mają charakter decyzji uznaniowych, a to oznacza, że ocena czy w indywidualnie rozpatrywanym przypadku zachodzą wymienione w przepisie okoliczności, pozostawione zostało uznaniu organów podatkowych. Kontynuując Kolegium wskazało, że Wójt Gminy N. dokonał szczegółowej analizy całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, przyjmując, iż wyliczenia dochodu oraz szczegółowo przeprowadzona analiza sytuacji materialnej i życiowej podatnika – uzasadniają odmowę umorzenia zaległości podatkowych z tytułu I i II raty podatku od nieruchomości za 2007 r. Z uzasadnienia organu I instancji wynikało w tym zakresie, iż: - dochód podatnika z otrzymywanego świadczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych za okres od marca do sierpnia 2007 r. wyniósł [...] zł, - w okresie tym (marzec-sierpień 2007) rodzina nie korzystała z pomocy finansowej Ośrodka Pomocy Społecznej w N., - podatnikowi wypłacane jest również świadczenie rodzinne na córkę B. M. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz dodatek do zasiłku rodzinnego w kwocie [...] zł miesięcznie, - córka podatnika – B. M. otrzymała również pomoc materialną o charakterze socjalnym, tj. stypendium szkolne w wysokości [...] zł, - żona podatnika – A. M. jak i starsza córka – E. M., nie są zarejestrowane w Urzędzie Pracy jako bezrobotne. Ponadto, z ustaleń Wójta gminy N. wynikało, że A. M. jest właścicielem samochodu ciężarowego marki AVIA, posiada grunty o areale [...] ha (przy czym część z nich może być wykorzystana do uprawy sezonowych warzyw), jest właścicielem budynku mieszkalnego (o pow. [...] m2) oraz budynku gospodarczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd zaprezentowany przez Wójta Gminy N., iż uprawnienia wynikające z art. 67a Ordynacji podatkowej nie obliguje organ do zastosowania ulgi, gdyż samo jej udzielenie uzależnione jest od całokształtu okoliczności. W rozpatrywanej sprawie – jak podniosło Kolegium – organ podatkowy biorąc pod uwagę "ważny interes podatnika" wskazał także na częściowe udzielanie ulg podatnikowi w 2006 r., co nie oznacza obowiązku udzielania takiej pomocy zobowiązanemu w kolejnych latach podatkowych. W ocenie Kolegium postępowanie podatkowe prowadzone było w sposób prawidłowy, a organ dokonał szczegółowej analizy sytuacji rodzinnej i materialnej podatnika. Przed wydaniem decyzji podatnik miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, dlatego też Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, przyjmując, że decyzja ta nie narusza prawa. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący zarzucił organom podatkowym nierzetelne wyliczenie dochodu i przekroczenie terminu wydania decyzji uznaniowej. Dodatkowo skarżący wskazał na wydaną w jego sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętej skargą decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi o korzystnym rozstrzygnięciu zapadłym w 2004 r., organ podatkowy zaznaczył, iż sytuacja podatnika była każdorazowo wnikliwie badana i nie można w 2007 r. powoływać się na sytuację materialną sprzed 4 lat. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2009 r. A. M. dodatkowo wyjaśnił, iż oboje z żoną są schorowani (żona jednakże nie jest inwalidką), a starsza córka E. wyjechała zagranicę i nie pozostaje już we wspólnym gospodarstwie domowym. Młodsza córka B. nadal się uczy, studiując w [...]. Oświadczył, iż nie zamierza korzystać ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej, gdyż "nie chce zadłużać się u Państwa". Wskazał też, iż przedmiotowa zaległość została już potrącona przez organ egzekucyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późniejszymi zmianami) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami). W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o przepis art. 67a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (t. j. w Dz. U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami). Stosownie do tego przepisu organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może na wniosek podatnika umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Słuszną jest zatem teza wynikająca z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, iż decyzje dotyczące umorzenia zaległości podatkowych podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego. W przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej, dopuszczono możliwość umorzenia zaległości podatkowej w wypadku zaistnienia ściśle określonych przesłanek, tj.: ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Każdy z tych warunków samodzielnie, albo też oba łącznie mogą stanowić podstawę umorzenia zobowiązania podatkowego. Z faktu, iż decyzje podejmowane na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej mają charakter rozstrzygnięć uznaniowych wynika, iż Sąd nie ma uprawnień do merytorycznej kontroli takich decyzji. Kontrola Sądu obejmuje zatem wyłącznie badanie prawidłowości postępowania prowadzonego przez organy podatkowe oraz badanie formalnej prawidłowości decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2005 roku, sygn. akt: III SA/Wa 1264/05, Mon. Podatkowy 2005/12/4). Skarżący, zarzucił organowi podatkowemu pierwszej instancji, iż wadliwie ustalił jego dochody, a przez to nie uwzględnił jego trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej wniosek o umorzenie przedmiotowych zaległości podatkowych. Tymczasem sytuacja materialna skarżącego została szczegółowo przedstawiona i poddana analizie przez organ pierwszej instancji. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż skarżący osiąga dochody z renty inwalidzkiej (w kwocie [...] zł, którą to kwotę sam wskazał we wniosku kierowanym do Sądu przyznanie prawa pomocy), natomiast jego żona (brak dowodów, aby nie była zdolna do pracy zarobkowej), nie podejmuje żadnych starań w celu przyczynienia się do poprawy sytuacji materialnej małżonków. Zauważyć nadto należy, iż córka skarżącego studiuje na niepaństwowej, a więc płatnej uczelni (na co wskazuje nazwa szkoły). Powyższe oznacza, iż skarżący zamiast kierować starania o pomoc do wyspecjalizowanych ośrodków takich jak Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., domaga się zwolnienia go z obowiązku uiszczania podatku od nieruchomości, gdyż w przeszłości uzyskał taką ulgę. Rola organów podatkowych nie sprowadza się tylko do udzielania ulg podatkowych osobom znajdującym się w trudnej sytuacji, ale ich generalnym obowiązkiem jest egzekwowanie poszanowania prawa, a w tym zasady powszechności opodatkowania. Słusznie twierdzi Wójt Gminy N., iż sytuacja finansowa A. M. nie różni się od problemów finansowych, z jakimi borykają się pozostali mieszkańcy Gminy N.. Odwrotnie, okazuje się bowiem, że odmowa uiszczenia podatków przez podatników dysponujących składnikami majątkowymi podlegającymi opodatkowaniu może spowodować, iż organy gmin nie będą w stanie udzielić jakichkolwiek świadczeń osobom najbardziej potrzebującym, żyjącym w skrajnej nędzy i pozbawionym nie tylko podstawowego źródła utrzymania – takiego jak np. renta inwalidzka, ale również lokalu mieszkalnego. Wbrew stanowisku skarżącego Sąd uznał, iż organy dokonały prawidłowego ustalenia jego sytuacji materialnej, na podstawie zebranego materiału dowodowego, a przyjęte w oparciu o ten materiał rozstrzygnięcie o odmowie umorzenia dwóch rat zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości - nie narusza prawa. Organy dokonały analizy przedstawionych przez stronę argumentów, w tym także jej warunków materialno - finansowych W skardze do sądu administracyjnego strona zwraca uwagę na swoją bardzo trudną sytuację materialną. Należy podkreślić, że zarówno organ podatkowy pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy nie polemizują z twierdzeniami dotyczącymi trudnej sytuacji materialnej skarżącego. Co więcej w uzasadnieniach decyzji wyraźnie zwraca się uwagę na wysokość dochodów osiąganych przez podatnika i jego rodzinę, wskazując jednocześnie, iż w rozpatrywanym przypadku nie uzasadniają one udzielenia kolejnej ulgi podatkowej. Stąd też bezzasadny jest zarzut błędnego ustalenie sytuacji materialnej rodziny skarżącego, skoro ustalenia te miały służyć wyłącznie wykazaniu istnienia (bądź nie) przesłanki ważnego interesu podatnika. Na marginesie trzeba jednak podnieść, iż w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada współdziałania strony i organu podatkowego. Oznacza to, iż organ jest wprawdzie obowiązany do wyjaśnienia całokształtu okoliczności sprawy ( w tym wypadku sytuacji materialnej podatnika ), ale sama strona nie może zachowywać się w postępowaniu biernie, jeżeli podnosi okoliczności, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki podatkowe, a które to okoliczności wymagają weryfikacji przez organ, w ramach obowiązku wynikającego z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa. Strona w postępowaniu administracyjnym nie przedstawiła organowi podatkowemu żadnych dodatkowych argumentów i dowodów, potwierdzających słuszność jej żądania, a organ w takim wypadku obowiązany byłby je rozpatrzyć. W tych warunkach działania organu pierwszej instancji, polegające na zabieganiu o informacje dotyczące sytuacji materialnej podatnika i jego rodziny, w takich instytucjach, jak: Powiatowy Urząd Pracy w R., Starostwo Powiatowe Wydział Komunikacji, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w N., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, należy uznać za prawidłowe. W zaistniałej sytuacji organ podatkowy był uprawniony do podjęcia decyzji, w oparciu o zebrany przez siebie materiał dowodowy i nie można podnosić zarzutu, iż nie zostały podjęte wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122 Ordynacji podatkowej). Trzeba też mieć na uwadze, że w rozpatrywanym przypadku omawiane zaległości podatkowe – jak twierdzi skarżący – zostały już całkowicie uregulowane, w drodze potrąceń egzekucyjnych. Nie bez znaczenia dla oceny trafności zapadłego rozstrzygnięcia pozostaje fakt, że decyzja o umorzeniu zaległego podatku ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organowi przysługuje prawo – w przypadku stwierdzenia istnienia przesłanki – do wydania rozstrzygnięcia od odmowy udzielenia pomocy, po decyzję udzielającą całkowitej ulgi. Prawo wyboru – biorąc pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy – przysługuje organowi orzekającemu. W rozpatrywanej sprawie, organ pierwszej instancji wskazał, że odmawiając skarżącemu umorzenia kwoty [...] zł. wziął pod uwagę jego sytuację materialną i okoliczność, że w poprzednich latach skarżącemu wielokrotnie były udzielane ulgi. Organ wskazał także, na posiadane przez skarżącego mienie, a także na osiągany dochód i możliwość korzystania z pomocy społecznej. Nie można zgodzić się z tezą, jaką wydaje się forsuje skarżący, iż trudna sytuacja materialna i brak dochodów, a więc wystąpienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" obliguje organ do zastosowania ulgi we wnioskowanej wysokości. Powyższa okoliczność stanowić może wyłącznie podstawę oceny, czy spełnione są ustawowe przesłanki zastosowania ulgi określone w art. 67a cyt. ustawy. Natomiast nawet w razie ustalenia, iż warunki takie nie występują, organ może podjąć decyzję odmowną, podając w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosowne motywy takiej decyzji. Jak już wcześniej zaznaczono organ podatkowy, dokonując odmowy umorzenia zaległości podatkowej, wskazał, iż podatnik znajduje się w sytuacji umożliwiającej mu wywiązanie się z obowiązków podatkowych, co oznaczało brak przesłanej uzasadniających udzielenie pomocy publicznej, przewidzianej art. 67 a Ordynacji podatkowej. Z dotychczasowych spostrzeżeń wynika, że brak podstaw do tego, by kwestionować ocenę dokonaną w rozpatrywanej sprawie przez organy podatkowe i dopatrywać się naruszeń prawa, których stwierdzenie skutkować musiałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wyrażone w decyzji stanowisko organu zostało dostatecznie pod względem formalnym uzasadnione. Decyzja ta nie uchybia także przepisom prawa materialnego, gdyż poczynione rozważania należy podzielić. W istocie bowiem trafnych ustaleń organ wysnuł zasadne wnioski. W sumie zatem należało skargę uznać za bezzasadną, co skutkować musiało jej oddaleniem na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).