I SA/Gl 787/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi I.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 100 (słownie: sto) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek, zaakcentował okoliczności mające przemawiać na rzecz jego skargi, po czym oświadczył w szczególności, że jego dochody ograniczają się do emerytury w wysokości 1400,4 zł i że ma on na utrzymaniu pełnoletniego, bezrobotnego syna. Wyliczył zarazem swoje wydatki na sumę 1705 zł, uwzględniając koszty związane z mieszkaniem (450 zł), z wyżywieniem (700 zł), z prowadzoną wobec niego egzekucją (25 zł), ze spłatą zadłużenia (180 zł) oraz z leczeniem (300-400 zł). W tym ostatnim kontekście zwrócił uwagę na niedobry stan swojego zdrowia, m.in. na chorobę nowotworową. Według wniosku, skarżący poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez m.in. wyjaśnienie, z jakiego źródła finansowana jest różnica pomiędzy wskazanymi w nim wydatkami i dochodami (zastrzeżono, że wyjaśnienia te powinny być wsparte stosowną dokumentacją) oraz nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych należących do skarżącego i jego syna, dotyczących okresu ostatnich 6 miesięcy i zaświadczenia potwierdzającego, iż wspomniany syn jest osobą bezrobotną. Ustosunkowując się do wezwania, skarżący zaznaczył najpierw, że nie jest w stanie udokumentować niektórych wydatków, tj. dojazdów taksówką do lekarza (około 100-120 zł za pierwsze półrocze bieżącego roku), zakupu węgla (około 400-500 zł) oraz drobnych napraw, niezbędnych z uwagi na stan techniczny jego domu. Wskazał także numer swojego rachunku bankowego, wyjaśniając, iż za jego pośrednictwem dokonywane są tylko "wpłaty z ZUS emerytury i wypłaty, nie więcej". Dodał zarazem, że syn nie posiada rachunku i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, lecz zaświadczeniem nie dysponuje. Jako źródło pokrycia różnicy pomiędzy dochodami a wydatkami skarżący wskazał pożyczki od sąsiadów i znajomych w wysokości 250-300 zł miesięcznie, zwracane po otrzymaniu emerytury. Na wezwanie nadesłano, w większości w formie kserokopii, następujące dokumenty: umowę pożyczki z dnia 21 lipca 2011 r. (skarżący przyjął w niej na siebie zobowiązanie do spłaty kwoty 935 zł w 55 tygodniowych ratach po 17 zł), harmonogram spłaty innej pożyczki (miesięczna rata tej pożyczki wynosi obecnie 188,14 zł, a kwota do spłaty w dniu 25 lipca 2012 r. – 3.438,86 zł), zeznanie podatkowe za ubiegły rok i decyzję o waloryzacji emerytury, a także liczne rachunki, dokumentujące m.in. wspomniane wydatki remontowe (np. fakturę wystawioną dnia 19 lipca 2011 r. na kwotę 130,56 zł czy paragon z dnia 10 października 2010 r. na kwotę 866,40 zł) oraz zakup leków (przedstawiono kilka faktur, niektóre w więcej niż jednym egzemplarzu, w których kwoty do zapłaty wynosiły od 5,10 zł do 117,99 zł). Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Z punktu widzenia przesłanek prawa pomocy istotne są więc wyłącznie okoliczności związane z sytuacją materialną strony, nie ma natomiast znaczenia to, czy żądanie skargi jest uzasadnione – te kwestie i łącząca się z nimi argumentacja mogą podlegać ocenie dopiero w wyroku kończącym postępowanie. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia jego żądania w całości, nie wykonując w wystarczającym stopniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Nie nadesłał w szczególności wyciągu z rachunku bankowego, o który był wyraźnie wzywany, poprzestając na oświadczeniu. Oświadczenie to jednak nie może być zweryfikowane, poprzez jego skonfrontowanie z żądanym wyciągiem, nie pozwala też wyciągnąć jakichkolwiek wniosków co do stanu rachunku bankowego i dokonywanych za jego pośrednictwem operacji, a tym samym ustalić możliwości płatniczych jego posiadacza. Dalej wnioskodawca nie przedłożył zaświadczenia potwierdzającego, iż jego syn jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Okoliczność ta, czy – szerzej – cała sytuacja majątkowa wspomnianego syna, pozostaje nieudowodniona, co musi mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku, także ze względu na fakt, że również z dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego nie wynika, by ów syn był zarejestrowany (zob. odpowiedź na skargę, s. 4). Wreszcie za niespójne i nielogiczne należy uznać wyjaśnienia skarżącego na temat źródeł dochodu mających stanowić pokrycie wydatków w części przekraczającej zadeklarowane przez niego dochody, tj. wysokość emerytury; skądinąd wyjaśnienia te, wbrew wezwaniu, też nie zostały udokumentowane. Nie wchodzi bowiem w rachubę comiesięczne uzupełnianie tego świadczenia pożyczkami, które mają być każdorazowo zwracane z kolejnego świadczenia. Oczywistym przecież jest, że w wyniku takich operacji spłacane jest tylko chwilowe zadłużenie, a deficyt, który miał być pokrywany zwracaną pożyczką, pozostaje. Część każdej emerytury przeznaczana na tę spłatę nie może wszak służyć do sfinansowania pozostałych wydatków, które w efekcie nadal przewyższają wpływy. Kwestia dochodów uzyskiwanych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy rysuje się więc niejasno, co wyklucza uwzględnienie rozpoznawanego wniosku w całości, zwłaszcza jeżeli zważyć, iż w świetle dostarczonych dokumentów reguluje on swoje wydatki na bieżąco. To, że skarżący nie wykazał, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, nie oznacza jednak, że nie wykazał on zarazem, iż nie może ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym, według art. 245 § 3 P.p.s.a., m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części. Do wniosku, że w stosunku do wnioskującego taka przesłanka została spełniona, prowadzi wzgląd przede wszystkim na wysokość jego świadczenia oraz na stan zdrowia, wymagający stałych nakładów na leczenie, stanowiących dla niego z pewnością istotne obciążenie finansowe. Z tych powodów i z uwagi na stopień wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku można zatem przyjąć, iż skarżący bez uszczerbku utrzymania koniecznego może uiścić jedynie ułamek kosztów, o którym mowa w punkcie pierwszym sentencji. Ułamek ten określono na poziomie najmniejszego wpisu znanego procedurze sądowoadministracyjnej, który jest niższy od wielu wydatków wykazanych przez stronę, w tym tych związanych z remontem. W ocenie rozpoznającego wniosek na obecnym etapie postępowania wybór takiej postaci częściowego prawa pomocy w sposób pełniejszy niż ustanowienie doradcy podatkowego przyczynia się przy tym do realizacji przysługującego skarżącemu prawa do sądu. Stoi on wszak przez koniecznością uiszczenia wpisu od skargi, stanowiącego element kosztów sądowych, od których go częściowo zwolniono, natomiast udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego, a więc także reprezentowanym przez doradcę podatkowego, potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy nie pozbawia skarżącego możliwości złożenia na dalszym etapie postępowania kolejnego wniosku w tej materii, który wszelako powinien być lepiej udokumentowany. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.