I SA/Gl 790/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędzia NSA Anna Wiciak (spr.), Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złote [...] groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. orzeka, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na posiedzeniu w dniu [...] po rozpatrzeniu odwołania C. S. zam. W., ul. [...] reprezentowanego przez J. P. od decyzji Burmistrza Miasta W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] za rok 2002 działając na podstawie art. 1, 2, 17, 18, 21 ust. 1 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 póz. 856) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz.84 z 2002 r.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia po przybliżeniu treści decyzji organu I instancji wskazano, że pełnomocnik strony oraz sama strona zakwestionowali w odwołaniu od tej decyzji zaliczenie budynku gospodarczego do kategorii podatkowej "budynki pozostałe". Stwierdził, że decyzja jest wadliwa gdyż powołuje się na okoliczności sprzed 12 miesięcy, a kwoty podatku zostały już wyegzekwowane. Wyraził pogląd, że organ I instancji, przed wydaniem zaskarżonej decyzji powinien najpierw uchylić swoją poprzednią decyzję. Zarzucił brak czynnego udziału strony w postępowaniu. Wystąpił z wnioskiem o zwrot od 1997 r. niesłusznie pobranych podatków za budynki pozostałe zamiast gospodarcze. Odnosząc się do zarzutów odwołania i uznając je za niezasadne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło na wstępie swych wywodów, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy prawne do opodatkowania gruntu pod budynkiem i budynku strony podatkiem od nieruchomości w ustalonej wysokości, a nie podatkiem rolnym. Kontynuując wywód, stwierdzono, że kwestią wstępną przy objęciu gruntów opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości jest ustalenie czy grunty te w myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (numeracja i brzmienie obowiązujące przed 01.01.2003 r.) nie są objęte przepisami o podatku rolnym, biorąc pod uwagę fakt, że strona jest podatnikiem podatku rolnego co do gruntów nie objętych niniejszym postępowaniem. Podatek rolny, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15.11.1984 roku o podatku rolnym(numeracja artykułów i brzmienie obowiązujące przed 01.01.2003 r.) ciąży na osobach fizycznych, które sam. in. właścicielami gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych .Natomiast, za gospodarstwo rolne (art. l ust. 2 ustawy) dla celów podatku rolnego uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej. Jak z powyższego wynika, aby grunty pod zabudowaniami były objęte podatkiem rolnym muszą być sklasyfikowane jako użytek rolny i zabudowania na tym gruncie muszą być związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Dalej podkreślono, że w prowadzonym dotychczas postępowaniu ustalono, że grunty zabudowane nie spełniają drugiego ustawowego warunku, a więc nie będą opodatkowane podatkiem rolnym i argumenty odwołania w tym zakresie nie mogą odnieść skutku. W związku z powyższym grunty pod zabudowaniami i budynek (nieruchomość [...]) będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Podatek od nieruchomości, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 (numeracja i brzmienie artykułów obowiązujące przed 01.01.2003) ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, póz. 84 z 2002 r.) ciąży m.in. na osobach fizycznych będących właścicielami nieruchomości. Przedmiotem opodatkowania są grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części. Wysokość podatku ustalanego każdemu podatnikowi zależy od podstawy opodatkowania - tzn. powierzchni przedmiotu opodatkowania (gruntu, budynku) oraz od stawki podatkowej. Wysokość stawki podatkowej uzależniona jest natomiast od przeznaczenia danej nieruchomości. Ustawodawca w art. 5 ustawy wskazał zasadnicze kategorie opodatkowanych nieruchomości i ustalił maksymalne stawki podatku. Jednocześnie upoważnił rady gmin do ustalania, w drodze uchwały, stawek podatku na swoich terenach, z zastrzeżeniem, że stawki te nie mogą być wyższe niż wskazane w ustawie. Granice stawek na każdy rok podatkowy określa Minister Finansów w drodze rozporządzenia. Organ podatkowy ustalił stronie podatek od gruntów i budynku wg powierzchni i jego obecnego wykorzystywania oraz w oparciu o wysokość stawek podatkowych zawartych w uchwale Rady Miasta W. nr [...] z dnia [...] w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości, od budynków, budowli i gruntów na rok 2002 oraz zwolnień w podatku. Odpowiadając na zarzuty strony dotyczące zaliczenia budynku gospodarczego należącego do gospodarstwa rolnego do kategorii "pozostałe budynki" Kolegium wskazało, że przepis art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawiera katalog zwolnień od podatku od nieruchomości gdzie zgodnie z ust. 1 pkt 7 tego przepisu zwalnia się od podatku od nieruchomości w gospodarstwach rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, budynki gospodarcze lub ich części związane z działalnością rolniczą. Jak z powyższego wynika zwolnienie ustawowe obejmuje tylko te budynki gospodarcze lub ich części, które są związane z działalnością rolniczą. Sam fakt posiadania budynku gospodarczego w gospodarstwie rolnym, ale nie wykorzystywanego do działalności rolniczej nie daje podstaw do objęcia budynku gospodarczego ulgą wynikającą z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, czyli zwolnieniem od podatku od nieruchomości. Odpowiadając na pozostałe zarzuty Strony Kolegium stwierdziło, że są one bezzasadne. Strona brała udział w wizji lokalnej, podpisywała protokoły, a więc miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Na marginesie, Kolegium wyjaśniło, że do postępowań podatkowych mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej, a nie k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami organem właściwym do uchylenia decyzji podatkowej Burmistrza Miasta W. jest Kolegium Natomiast o zwrot zdaniem strony niesłusznie zapłaconych podatków należy wystąpić do organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik wniósł o uchylenie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwą interpretację .W uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację zbliżoną do tej, która wcześniej była podstawą odwołania .Jej istota sprowadza się do negowania zasadności zaliczenia obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości przy ul. [...] w W. do kategorii budynków "pozostałych" a tym samym wielokrotnie wyżej opodatkowanych. Skarżący twierdzi, że w gruncie rzeczy taka kategoria budynków nie występuje ani w polskim ani w europejskim systemie prawnym. Końcowo, skarżący zauważa, że przesłanka związania budynków z prowadzeniem przez niego gospodarstwa rolnego została "bezdyskusyjnie " spełniona. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie w szczególności zaś w kwestii zakwalifikowania budynków do kategorii "pozostałe". Stwierdzono w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że w toku prowadzonego postępowania ustalono, że grunty zabudowane przy ul. [...] i [...] w W. nie spełniają ustawowego warunku zwolnienia gdyż nie są związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, jako że są to budynki byłych domów wczasowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : skarga okazała się zasadna również z powodów w niej niewywiedzionych. Na samym wstępie należy zauważyć, że po śmierci w toku postępowania sądowego skarżącego C. S. stroną postępowania sądowego w niniejszej sprawie stała się spadkobierczyni skarżącego - wdowa po nim – H. S.. Nawiązując zaś do zarzutów podniesionych jeszcze na etapie postępowania podatkowego w fazie odwoławczej, to zauważyć trzeba, że z akt sprawy wynika że za rok podatkowy 2002 zostały wydane wcześniej decyzje wymiarowe. Nie wiadomo natomiast ,gdyż akta podatkowe są niekompletne, jakie rozstrzygnięcia te decyzje zawierały i co najważniejsze – z punktu widzenia normy art. 247 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, czy przed wydaniem zaskarżonej decyzji zostały w prawem przewidzianym trybie wyeliminowane z obrotu prawnego. Stwierdzenie że tak się nie stało, a zatem, że innymi słowy -zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inna decyzją ostateczną stanowiłoby podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Istotna niekompletność akt pozbawiła Sąd możliwości dokonania takiej kontroli. Brak ustaleń w tym przedmiocie organu odwoławczego mimo zarzutu podniesionego w odwołaniu, czyni ,że decyzja tego organu jest dotknięta istotnym uchybieniem polegającym na niewyjaśnieniu stanu faktycznego. Nie wyjaśniono stanu faktycznego- z naruszeniem art.122 Ordynacji podatkowej – również w innymi istotnym zakresie. Otóż, jak trafnie zauważa organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, kwestią wstępną przy objęciu gruntów opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości jest ustalenie czy grunty te w myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych nie są objęte przepisami o podatku rolnym. Opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają określone w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94 poz. 431 ze zm.) grunty gospodarstw rolnych. Z kolei za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz, sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha (art. 1 ust. 2 powołanej ustawy) Aby zatem grunt pod zabudowaniami podlegał opodatkowaniu podatkiem rolnym ,spełnione muszą zostać łącznie dwie przesłanki. Organ wymienia je w decyzji, stwierdzając zarazem ,że nie została spełniona jedna z nich, a mianowicie, zabudowania na gruncie przy ul. [...] nie są związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy zobowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W tym miejscu należy przywołać zapisy zawarte w protokole w sprawie wyjaśnienia podstaw przyjętych do ustalenia wysokości podatku od nieruchomości posiadanych przez Pana C. S. spisanego w dniu 11 lipca 2002 r. z J. P. pełnomocnikiem podatnika (k. 3 akt podatkowych). Otóż, w trakcie protokołowanej czynności pełnomocnik zakwestionował potraktowanie gruntów wykorzystywanych na cele rolnicze twierdząc, że budynek dawnej wilii [...] znajduje się rękach rolnika, który traktuje go jako budynek gospodarczy. Pełnomocnik przedłożył też wykazy nieruchomości położonych w W. przy ul. [...] i [...] wykazujące budynki poprzednio wykazywane jako "pozostałe" zaś obecnie jako "gospodarcze". Akta sprawy nie wskazują na to, by organy prowadzące postępowanie podjęły próbę weryfikacji twierdzeń pełnomocnika podatnika, nie doszło też do przesłuchania w charakterze świadka podatnika celem wyjaśnienia "u źródła" tej istotnej okoliczności. Skoro zatem twierdzenie podatnika wypowiedziane przez pełnomocnika o rolniczym charakterze posiadanych gruntów nie zostało należycie zweryfikowane, to konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w celu wyjaśnienia tej a także poprzednio omówionej okoliczności. Z tych zatem powodów, działając w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1272 ze zm.) oraz art. 152 i art. 200 tej samej ustawy, orzeczono jak w sentencji wyroku.