I SA/Gl 791/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenie na raty zaległości podatkowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 lipca 2012 r. J.G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku odnotował, że jego dochód wynika z posiadania 2,5 ha gospodarstwa rolnego, co w przeliczeniu daje kwotę poniżej 500 zł miesięcznie. Podkreślił przy tym, że na jego utrzymaniu pozostaje niepracująca żona oraz studiująca córka. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał nadto, że posiada dom o powierzchni 200 m2. W wyniku analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt administracyjnych tej sprawy, pismem z dnia 6 września 2012 r., wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia – w terminie 7 dni - wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu ubezpieczenia, itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wskazać, kto i w jakim zakresie partycypuje w ponoszeniu ww. opłat; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich w roku 2012 – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 4) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011 (ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób zameldowanych/zamieszkałych w domu w R. ); 5) nadesłanie zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzające status żony skarżącego jako osoby bezrobotnej; 6) oszacowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem "studiującej córki"; 7) wskazanie źródła dochodu, z którego skarżący zamierzał dokonywać spłaty zaległości podatkowych w ratach po 1500 zł miesięcznie; 8) złożenie oświadczenia, co do aktualnego miejsca zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej przez D. G.. W wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 12 września 2012 r., pouczono wnioskodawcę, że niezastosowanie się do treści wezwania, bądź do wyznaczonego terminu, może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia 17 września 2012 r. wnioskodawca wyjaśnił, że jego córka otrzymuje stypendium, a przez okres wakacyjny "dorabia u okolicznych rolników". Zeznał dalej, że w jego gospodarstwie domowym mieszka również jego syn, który prowadzi działalność gospodarczą i wydatnie pomaga mu w spłacie zadłużenia oraz partycypuje w kosztach utrzymania domu. Z kolei skarżący wraz z małżonką pomagają w prowadzeniu wspomnianej działalności. J. G. wyjaśnił nadto, że posiadane przez niego "budynki pozostałe" o pow. 800 m2 stanowią "pustostany". Do przywołanego wyżej pisma skarżący dołączył dokumenty źródłowe, a wśród nich: informację o wysokości składek na KRUS (należność za trzeci kwartał 2012 r. wynosi łącznie 732 zł); decyzję w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2012 r. w kwocie 7.961,00 zł; załącznik do faktury dokumentujący zakup dostępu do internetu na kwotę 52,46 zł; potwierdzenie wpłaty z tytułu abonamentu telewizyjnego [...] na kwotę 19 zł; potwierdzenie wpłaty z tytułu usług telekomunikacyjnych w kwocie 64,53 zł; potwierdzenia wpłat gotówkowych z tytułu zapłaty częściowej za zobowiązania podatkowe na łączną kwotę 12.000,00 zł. Dodatkowo skarżący nadesłał zeznanie PIT-36L, z którego wynika, że jego syn osiągnął dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2011 r. w kwocie 37.258,93 zł. Z kolei z zestawienia przychodów i kosztów firmy D. G. za okres od stycznia do sierpnia 2012 r. wynika, że z tytułu prowadzonej działalności syn skarżącego osiągnął dochód w kwocie 68.901,40 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przedmiotem posiedzenia jest wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Przesłanka warunkująca przyznanie wspomnianego dobrodziejstwa procesowego została określona w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: P.p.s.a.) I tak przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w omawianym zakresie następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem rozpoznającego wniosek takiej pewności w tym przypadku mieć nie można, wszak czynności podjęte przez skarżącego zmierzają do przedstawienia tylko tych okoliczności, które zmierzają do korzystnego dlań rozstrzygnięcia wniosku. Należy bowiem zwrócić uwagę skarżącego, że już na etapie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, składanego przecież ze świadomością odpowiedzialności karnej za zatajenie prawdy, pominął osobę, o której – jak później pisze – "wydatnie pomaga przy spłatach zadłużenia oraz przy utrzymaniu domu". Dochody D. G. zostały zaś ujawnione i wykazane dopiero w następstwie wezwania referendarza sądowego, a i przy tej okoliczności można zgłosić zastrzeżenia co do sposobu wykazania tychże dochodów. Wyraźnie przecież wezwano skarżącego do przedłożenia pełnej wersji księgi przychodów i rozchodów działalności gospodarczej, a tymczasem nadesłano jedynie jej zbiorcze zestawienie. Nie nadesłano natomiast w ogóle ewidencji środków trwałych, ani wyciągów z rachunków bankowych, w szczególności tych, które obsługują rzeczoną działalność. Trudno przecież założyć, że firma, w której suma przychodów i wydatków za okres ośmiu miesięcy br. wyniosła blisko 300.000,00 zł, ogranicza się tylko i wyłącznie do obrotu gotówkowego. Wypada wyjaśnić w tym miejscu, że czynności podjęte w tym przypadku na postawie art. 255 P.p.s.a. zmierzały do uzyskania szczegółowych informacji dotyczących dochodów osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, jako że cała rodzina współpracuje ze sobą w kwestiach finansowych, co zresztą skarżący potwierdził w piśmie z dnia 17 września 2012 r. akcentując, że pomaga wraz z żoną w prowadzeniu firmy syna. Wypada w tym miejscu odnotować stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż w sytuacji, w której strona twierdzi, że nie może samodzielnie ponieść kosztów postępowania, to konieczne jest zbadanie, czy również przy pomocy bliskich nie jest w stanie tego uczynić (por. postanowienie z dnia 26 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 262/09; LEX nr 552223). Nie bez znaczenia dla podjętego tutaj rozstrzygnięcia stanowi stan posiadania J. G. Należy tu wspomnieć o domu o pow. 200 m2, "budynkach pozostałych" o pow. 800 m2 i nieruchomościach gruntowych o pow. 2,5 ha. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest już stanowisko, iż posiadanie majątku co do zasady wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, jednak reguła ta nie odnosi się do sytuacji, w których osoby wnioskujące o przyznanie tego prawa nie mają realnej, obiektywnej możliwości uzyskania z posiadanego majątku jakiegokolwiek dochodu (patrz np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r.: LEX nr 1104149). Z taką sytuacją mamy do czynienia w tej sprawie, wszak skarżący nie naprowadził na jakąkolwiek przyczynę, która uniemożliwia mu wykorzystanie deklarowanych "pustostanów" do celów zarobkowych. Stwierdzono zatem, że nawet w oparciu o szczątkowe dokumenty źródłowe, zgromadzone na potrzebę rozpoznania niniejszego wniosku, można przyjąć, iż w przypadku J. G. nie została spełniona przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.