I SA/Gl 793/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] , nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że jedyne źródło utrzymania jej rodziny, w skład której wchodzą oprócz niej jej małżonek i dwóch pełnoletnich synów, w tym jeden uczący się, stanowi dochód w postaci jej renty w wysokości [...] zł brutto. Podkreśliła nadto, iż jest osobą leczącą się onkologicznie. Referendarz sądowy – pismem doręczonym dnia 21 listopada 2007 r. – wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim "odcinek" renty skarżącej za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedstawienie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, odpisów orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, decyzji ZUS, dokumentacji medycznej itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię potwierdzającego, że syn skarżącej, B.M. uczy się w tej placówce (sprecyzowano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 27 listopada 2007 r. wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, uzasadniając to żądanie "faktem, że zgromadzenie wszystkich wskazanych dokumentów wymaga dłuższego czasu, jak również tym, że na chwile obecną [ma] utrudniony kontakt z Klientką z uwagi na jej stan zdrowia". Zarządzeniem z dnia 6 grudnia referendarz sądowy przedłużył skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o dalsze 7 dni. Zarządzenie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 17 grudnia 2007 r., jednak do chwili obecnej wspomniane wezwanie nie zostało wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi. Nie wykonała ona bowiem wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, chociaż w ciągu ponad dwóch miesięcy, jakie wskutek przedłużenia terminu w istocie pozostawały do jej dyspozycji na nadesłanie żądanych dokumentów, mogła przedstawić choćby ich część, zwłaszcza że ich uzyskanie nie powinno się wiązać z nadmiernymi trudnościami, szczególnie dla profesjonalnego pełnomocnika. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącego, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala zaś uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w omawianej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.