I SA/Gl 793/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, , , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podniosła, że jedyne źródło utrzymania jej rodziny, w skład której wchodzą oprócz niej jej małżonek i dwóch pełnoletnich synów, w tym jeden uczący się, stanowi dochód w postaci jej renty w wysokości [...] zł brutto. Podkreśliła nadto, iż jest osobą leczącą się onkologicznie. Referendarz sądowy – pismem doręczonym dnia 21 listopada 2007 r. – wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim "odcinek" renty skarżącej za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedstawienie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, odpisów orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, decyzji ZUS, dokumentacji medycznej itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię potwierdzającego, że syn skarżącej, B.M. uczy się w tej placówce (sprecyzowano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 27 listopada 2007 r. wniósł o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, uzasadniając to żądanie "faktem, że zgromadzenie wszystkich wskazanych dokumentów wymaga dłuższego czasu, jak również tym, że na chwile obecną [ma] utrudniony kontakt z Klientką z uwagi na jej stan zdrowia". Zarządzeniem z dnia 6 grudnia referendarz sądowy przedłużył skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o dalsze 7 dni. Zarządzenie to doręczono pełnomocnikowi skarżącej dnia 17 grudnia 2007 r., jednakże nie zostało ono wykonane. W dalszej kolejności postanowieniem z dnia 21 stycznia 2008 r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W terminowo złożonym sprzeciwie od tego orzeczenia, pełnomocnik skarżącej wskazał na utrudniony kontakt z klientką z uwagi na stan jej zdrowia. Podał, iż referendarz sądowy nie wziął tej okoliczności pod uwagę pomimo, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż skarżąca leczy się onkologicznie i nie jest w stanie przewidzieć ewentualnych nawrotów choroby i komplikacji z tym związanych. Dalej powołano postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005r. w sprawie OZ 1075/05, zgodnie z treścią którego Sąd powinien uwzględnić także inne dane wynikające z akt sprawy, które mają znaczenie dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie tylko dodatkowe oświadczenie strony lub dokumenty jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konkludując uznano, iż stan zdrowia A.M. został całkowicie pominięty przy rozpoznawaniu wniosku. Do sprzeciwu dołączono orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 1 lutego 2008r. ustalające, iż A.M. jest częściowo niezdolna do pracy do 28 lutego 2010r. oraz kartę wypisową leczenia szpitalnego w dniach od 5 stycznia do 13 stycznia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że poniesienie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny (art.246 § 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę (por. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s.319). Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie reprezentujący skarżącą pełnomocnik nie uczynił zadość opisanemu wyżej wymogowi, nie dokonał tego również po otrzymaniu uzasadnienia postanowienia referendarza z dnia 21 stycznia 2008 r. Podniósł z kolei, iż rozpoznając wniosek o prawo pomocy nie wzięto pod uwagę stanu zdrowia wnioskodawczyni i co za tym idzie utrudnionego jej kontaktu z pełnomocnikiem. Powyższy zarzut okazuje się być jednakże bezpodstawny, a to wobec faktu, iż na skutek wniosku pełnomocnika, zarządzeniem z dnia 6 grudnia 2007r. przedłużono skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawczyni oraz bezsprzeczną ocenę jej sytuacji finansowej, a co za tym idzie nie pozwala na uwzględnienie wniosku. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. działając oparciu o art. 260 tej ustawy odmówiono przyznania skarżącej prawa pomocy.