I SA/Gl 793/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Randak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A S.S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie tutejszego Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w kwocie [...]zł strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podniosła, iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest finansowana przez sponsorów oraz, że nie posiada majątku. Wskazała również na bezskuteczność prowadzonych przeciwko niej egzekucji oraz na fakt zajęcia w toku postępowania karnego "wszelkiej" dokumentacji, w tym księgowej. Ta ostatnia okoliczność oraz brak wiedzy o numerach rachunków bankowych Spółki, a także o nazwach banków, w których rachunki te są prowadzone, została nadto wskazana jako przyczyna niewypełnienia rubryk nr 7-9 urzędowego formularza oraz niemożliwości sporządzenia sprawozdania rachunkowego za ostatni rok obrotowy. Według wniosku "Spółka nie uzyskała żadnego dochodu", zaś jej kapitał zakładowy wynosi [...]zł. Pismami z dnia 2 i 24 października 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: dokumentu, w oparciu o który nastąpiło zabezpieczenie dokumentacji księgowej w ramach postępowania karnego, kompletnego sprawozdania finansowego za 2006 r., wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez stronę skarżącą (zwłaszcza w oddziałach [...]: A S.A., B Banku S.A., C S.A., Banku D, E Banku S.A. i Banku F), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), odpisów raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące, zeznania podatkowego za rok 2007 złożonego przez stronę skarżącą dla potrzeb podatku dochodowego od osób prawnych (wskazano, że w razie, gdyby zeznanie to nie zostało złożone, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego, które dodatkowo powinno wskazywać wszystkie kwoty wpłacone w bieżącym roku tytułem zobowiązań podatkowych ciążących na stronie skarżącej), deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez stronę skarżącą w okresie ostatnich sześciu miesięcy lub zaświadczenia organu podatkowego potwierdzającego, że nie złożyła ona takich deklaracji, a nadto dokumentów wskazujących tytuł prawny do nieruchomości, z których strona skarżąca, według informacji znajdujących się w aktach administracyjnych, korzysta, np. odpisów ksiąg wieczystych lub umów najmu (podkreślono, że dokumentacja ta powinna również potwierdzać ewentualną utratę tytułu prawnego do którejkolwiek z tych nieruchomości). W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona skarżąca przedstawiła otrzymany od Prokuratury odpis protokołu zatrzymania rzeczy z dnia [...], potwierdzającego zatrzymanie dla potrzeb postępowania karnego obszernej dokumentacji księgowej, m. in. umów o pracę, umów transferowych oraz wyciągów z rachunków bankowych (w protokole: "rachunków bankowych"). Wyjaśniono nadto, iż pozostałe materiały, o które wyzwano, nie mogły być nadesłane. Powtórzono bowiem, iż nieznane są numery rachunków bankowych, do których zresztą skarżąca "nie ma dostępu", nie dokonując za ich pomocą żadnych transakcji. Podobnie, tj. niewiedzą o numerach ksiąg wieczystych, usprawiedliwiono brak odpisów tych ksiąg. Wskazano również, że Spółka nie sporządza raportów kasowych i nie złożyła żądanych zeznań i deklaracji podatkowych oraz, że stosowne informacje dostępne są w Prokuraturze. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Zachowując ustawowy termin strona skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie, w którym podniosła, iż w jej przekonaniu wykazała ona należycie okoliczności dające podstawę do uznania, że nie posiada ona środków na opłacenie wpisu od skargi. Wskazała, iż zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. zawiera uzasadnienie, w którym okoliczność niewypłacalności Spółki, a także kwestia bezskuteczności egzekucji z jej majątku została omówiona w sposób wyczerpujący. Nadto strona skarżąca podniosła, iż od 2006 r. nie ma możliwości wglądu do jakichkolwiek dokumentów Spółki, a wiedza na temat rachunków bankowych, numerów ksiąg wieczystych i wszelkich informacji o Spółce jest ograniczona, w związku z zajęciem dokumentów przez Prokuraturę. Podkreśliła także, iż w chwili obecnej spółka jest w stanie całkowitego rozpadu, nie posiada żadnych środków, nie prowadzi żadnej dokumentacji oraz zaniechała wszelkiej działalności. Jednocześnie wskazała, iż podstawowa wiedza z zakresu ustawy o rachunkowości wystarcza, by uznać za oczywiste, iż Spółka nie może sporządzać dokumentacji księgowej, nie jest również w stanie generować raportów kasowych, o jakich przedstawienie wnosił Sąd. Dodała, iż od kilku lat nie sporządza sprawozdań finansowych i nie otrzymuje żadnych środków. Strona skarżąca wyjaśniła także, iż nie posiada wiedzy na temat posiadanych przez siebie rachunków bankowych, a jedynie może się domyślać, iż większość z nich została zamknięta z uwagi na brak obrotów i ujemne salda. Powołując się na prowadzone w stosunku do niej od wielu lat postępowania egzekucyjne wskazała na brak środków majątkowych. W związku z powyższym strona skarżąca podniosła, iż nieudzielenie pomocy przez Sąd pozbawi ją prawa do skorzystania z możliwości wniesienia odwołania. Zważywszy zaś na cel instytucji prawa pomocy, tj. konstytucyjne prawo do weryfikacji decyzji organów podatkowych przez niezawisły Sąd, brak środków i niemożność przedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów nie może stanowić okoliczności uzasadniającej pozbawienie tego prawa, jeśli fakt niewypłacalności Spółki jest bezsprzeczny. Na zakończenie wskazała na okoliczność, iż brak majątku Spółki został wykazany dostatecznie przez organ podatkowy, a co za tym idzie wniosek o przyznanie pomocy, pomimo iż nie zostały przedłożone wszystkie wymagane przez Sąd dokumenty, zasługuje na uwzględnienie. Jednocześnie w dniu 8 grudnia 2008 r. strona skarżąca uiściła na rachunek bankowy tutejszego Sądu wpis od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w kwocie [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Przechodząc do rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 246 § 2 P.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 592). W tym też kontekście przyjąć należy, że rozstrzygnięcie wniosku zależało od tego, co zostało udowodnione przez stronę. Warto przy tym wskazać na pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, iż strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, natomiast jeśli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.) Strona zobowiązana jest więc do przedstawienia w sposób rzetelny i jednoznaczny wszelkich danych niezbędnych do dokonania oceny oraz udokumentowania tych okoliczności, które wskazują, iż bez otrzymania prawa pomocy pozbawiona zostałaby możliwości skorzystania z konstytucyjnego prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie uczyniła zadość opisanemu wyżej wymogowi. Nie wykonała ona bowiem w sposób należyty wezwań do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przedłożyła jedynie odpis protokołu zatrzymania jej dokumentacji księgowej pochodzący z roku 2006 r. Wątpliwości budzą twierdzenia strony skarżącej o braku znajomości numerów kont bankowych, a co za tym idzie braku możliwości uzyskania informacji o ich stanie salda. Zdaniem Sądu, brak znajomości numeru rachunku bankowego nie uniemożliwia jego właścicielowi uzyskania od banku żądanych przez niego zaświadczeń, tym bardziej, iż w wezwaniu Sądu wskazano banki i ich oddziały, do których należało się zwrócić w celu uzyskania stosownych zaświadczeń. W ocenie Sądu bezzasadne są również twierdzenia strony skarżącej, iż brak wiedzy o numerze księgi wieczystej ogranicza jej dostęp do tej księgi i otrzymanie z niej odpisu. Wskazać jednocześnie należy, iż strona skarżąca pominęła milczeniem wezwanie o nadesłanie dokumentów wskazujących tytuł prawny, bądź jego brak do nieruchomości, z których korzysta. W tym zakresie strona skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek oświadczenia, nie mówiąc już o dowodach potwierdzających to oświadczenie. Nadto, Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącej Spółki o braku możliwości przedstawienia zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. oraz deklaracji dla podatku od towarów i usług z uwagi na to, iż dokumenty te "nie były sporządzane". Warto zauważyć, iż w wezwaniu wskazano jakie zaświadczenia alternatywnie należało złożyć, w przypadku jeśli istotnie zeznania takie nie zostały złożone przez stronę skarżącą. Ponadto należy wskazać, iż strona skarżąca miała możliwość zgromadzenia wymaganej dokumentacji do momentu wniesienia sprzeciwu na postanowienia z dnia 17 listopada 2008 r., zatem do dnia 8 grudnia 2008 r. (data nadania pisma będącego sprzeciwem) oraz przedłożenia jej wraz ze złożeniem sprzeciwu, czego jednak nie uczyniła. Powyższe rozważania potwierdza również uiszczenie przez stronę skarżącą kwoty [...]zł tytułem wpisu sądowego od wniesionej skargi, co oznacza, iż wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych oświadczeniach, znaleziono środki na pokrycie wpisu sądowego. Podkreślenia wymaga jednocześnie fakt, iż to na stronie skarżącej spoczywa ciężar udowodnienia braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a zatem Sąd nie ma obowiązku zwracania się o przedstawienie odpowiednich dokumentów do innych organów czy instytucji. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż strona skarżąca nie wykazała, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz w oparciu o art. 260 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.