I SA/Gl 794/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 września 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z pełnoletnim, studiującym synem oraz z matką. Zaznaczyła, że jej miesięcznie dochody z tytułu pracy za granicą wynoszą 643 euro, dochody z gospodarstwa rolnego 416,67 zł, a dopłata do tego gospodarstwa 208,33 zł oraz że syn otrzymuje alimenty w kwocie 700 zł, zaś matka emeryturę w kwocie 1761,56 zł. Skarżąca podniosła także takie okoliczności jak konieczność remontu domu, którego cenę niedawno spłaciła, oraz wypadek, jakiemu uległ jej syn w październiku ubiegłego roku podczas dojazdu na zajęcia. W tym kontekście zaakcentowała, że postępowanie sądowe naraża ją na kolejne wydatki. We wniosku nie wskazano żadnego majątku poza gospodarstwem o powierzchni 3,125 ha i zlokalizowanymi na nim zabudowaniami. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni przedłożyła obszerną dokumentację źródłową, która generalnie potwierdza jej oświadczenia, tj. kserokopie: zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego, decyzji w sprawie dopłat, dokumentów wystawionych przez niemieckiego pracodawcę skarżącej przełożonych na język polski przez tłumacza przysięgłego (według nich skarżąca była zatrudniona w N. przez kilka miesięcy ubiegłego roku i otrzymała wynagrodzenie w kwocie 9.612,08 euro; w świetle umowy zawartej na okres od 1 kwietnia do 2 czerwca 2015 r. skarżąca miała otrzymać miesięczne wynagrodzenie w wysokości brutto 1441,60 euro z dodatkiem na pokrycie udokumentowanych kosztów dojazdów w maksymalnej wysokości 150 euro), wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczenia z uczelni w sprawie syna skarżącej, protokołu z posiedzenia, na którym zawarto ugodę w sprawie jego alimentów, dokumentów dotyczących świadczenia matki skarżącej oraz wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię, w tym m.in. faktury z dnia 18 kwietnia 2012 r. za zakup kotła za kwotę 5395,03 zł z odręczną adnotację potwierdzającą zapłatę kwoty netto – 4386,20 zł, faktury z dnia 9 października 2013 r. na zakup materiałów budowlanych za kwotę 4795,59 zł, faktury za naprawę samochodu z dnia 29 października 2014 r. za kwotę 197,11 zł, faktury z dnia 11 października 2013 r. za zakup komputera wraz z akcesoriami za kwotę 3224 zł, dowodów nabycia węgla w dniu 7 marca 2015 r. za kwotę 1950 zł i w dniu 17 lipca 2015 r. za kwotę 1980 zł, potwierdzenia naprawy komputera w dniu 14 lipca 2015 r. za kwotę 170 zł i pralki w dniu 26 marca 2015 r. za kwotę 280 zł, pokwitowania wpłaty w dniu 15 grudnia 2014 r. składki ubezpieczeniowej w wysokości 1547 zł oraz paragonów potwierdzających zakup leków i usług medycznych pod koniec ubiegłego roku Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. Skarżąca zobowiązana jest do poniesienia kosztów jeszcze w trzech innych sprawach, w których również złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy stanowiące przedmiot rozpoznania na dzisiejszym posiedzeniu. Suma tych wpisów od skarg we wszystkich tych sprawach wynosi 700 zł, lecz w jednej z nich nie wystosowano dotąd wezwania w sprawie wpisu i jego wysokość referendarz sądowy obliczył jedynie dla celów postępowania w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie podanej w tym wniosku wartości przedmiotu zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że dochodzenie praw przed sądem łączy się z koniecznością ponoszenia kosztów i że co do zasady kosztów tych nie można uniknąć ze względu na potrzebę opłacenia innych wydatków, w tym wysokich lub z jakiś przyczyn usprawiedliwionych czy wręcz niezbędnych. Zgodnie wszak z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) strony ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim unormowaniem szczególnym, przewidującym odstępstwo od tej reguły, są przepisy odnoszące się do prawa pomocy. Przepisy te, ze względu na swój wyjątkowy charakter, mogą jednak znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy spełnione zostaną określone w nich przesłanki, odwołujące się do trudnej sytuacji majątkowej strony, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje mianowicie, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wchodzi ono więc w rachubę, gdy opłacenie tych kosztów spowodowałoby taki właśnie skutek, a nie wtedy, gdy byłoby dla niej dolegliwe ze względu na konieczność ograniczenia wydatków, które do takiego utrzymania się nie zaliczają, lub uszczuplenia wolnych środków przeznaczonych na inne cele. Odnosząc te uwagi do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić wypada, że w sytuacji skarżącej nie zachodzą podstawy do uwzględnienia jej wniosku. Niewątpliwie w jej gospodarstwie domowym osiągane są dochody z kilku źródeł, tj. z jej pracy za granicą, z działalności rolniczej, a także tytułem emerytury jej matki i alimentów jej syna, które wystarczają na pokrycie wszystkich wydatków, zwłaszcza tych, które należą do sfery utrzymania koniecznego. Skarżąca nie podnosiła, by miała jakieś poważne trudności w tym zakresie i nie wykazała jakichkolwiek zaległości w regulowaniu swoich zobowiązań. Przedstawiła zaś bogaty materiał dowodowy na temat swoich wydatków. Nie wszystkie z tych dokumentów mogą być uznane za przydatne dla oceny jej wniosku. Znaczna część spośród odzwierciedlonych w nich wydatków poniesiona została jednorazowo lub okazjonalnie, i to kilka miesięcy, a czasami nawet lat temu, wobec czego nie obrazują one aktualnego stanu rzeczy, który jest miarodajny podczas badania możliwości płatniczych strony ubiegającej się o udzielenie prawa pomocy. Nie można w szczególności przyjąć, że skarżąca nie może obecnie opłacić bez uszczerbku utrzymania koniecznego kosztów sądowych dlatego, iż jej syna przed prawie rokiem uległ wypadkowi, co było przyczyną znacznych wydatków, skoro wydatki te, wedle nadesłanych dokumentów, ciążyły na skarżącej tylko w ubiegłym roku. Podobnie jest w przypadków udokumentowanych wydatków remontowych czy na zakup sprzętu komputerowego, które zresztą nie były pilne i niezbędne w stopniu pozwalającym uznać je za wydatki konieczne. Wydatki te dowodzą jednak, że wnioskodawczyni jest w stanie bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny wygospodarować środki, które kilkukrotnie przewyższają sumę wpisów od skarg we wszystkich jej rozpoznawanych dziś sprawach. To wyklucza zaś przyznanie prawa pomocy. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.