I SA/Gl 801/07

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając w terminie na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, pełnomocnik skarżącej, będąca radcą prawnym, przedstawiła jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, strona podniosła, że jedyne źródło utrzymania jej rodziny – w skład której wchodzą oprócz niej jej małżonek i dwóch pełnoletnich synów, w tym jeden uczący się – stanowi dochód w postaci jej renty w wysokości [...] zł. Podkreśliła nadto, iż jest osobą leczącą się onkologicznie, a przysługujące jej prawo do świadczenia rentowego wygasa w styczniu 2008 r. Referendarz sądowy – pismem doręczonym dnia 19 lutego 2008 r. – wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (wskazano, że należy w tym celu nadesłać przede wszystkim "odcinek" renty skarżącej za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont, nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok 2006 złożonych przez skarżącą oraz jej małżonka i synów (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego), przedstawienie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącej (zaświadczeń, odpisów orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, decyzji ZUS, dokumentacji medycznej itp.) oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp., nadesłanie zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poświadczającego, że skarżąca utraciła prawo do renty w styczniu 2008 r. oraz że obecnie nie przysługuje jej już prawo do jakiegokolwiek innego świadczenia z ubezpieczenia społecznego, przedłożenie stosownego zaświadczenia wydanego przez właściwy urząd pracy, potwierdzającego, że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nadesłanie zaświadczenia wystawionego przez szkołę lub uczelnię potwierdzającego, że syn skarżącej, B.M. uczy się w tej placówce (sprecyzowano, że zaświadczenie to powinno odpowiadać na pytanie, czy otrzymuje on jakąkolwiek pomoc finansową, a także czy nauka jest odpłatna, a jeśli tak, to winno wskazywać tryb i formę płatności) oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 26 lutego 2008 r. wniosła o przedłużenie terminu do wykonania wezwania, uzasadniając to żądanie "ograniczonym kontaktem z Klientką, która jest w trakcie leczenia onkologicznego, jak również okolicznością, że uzyskanie wymaganych przez Sąd dokumentów wymaga dłuższego niż siedmiodniowego okresu". Do wniosku dołączono dokumenty potwierdzające problemy zdrowotne skarżącej. Zarządzeniem z dnia 5 marca 2008 r. referendarz sądowy przedłużył stronie skarżącej termin do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy o dalsze 7 dni. Zarządzenie to doręczono pełnomocnik skarżącej dnia 13 marca 2008 r., która pismem z dnia 5 marca 2008 r. poinformowała, że dnia 4 marca 2008 r. wypowiedziała udzielone jej pełnomocnictwo oraz że dopełni obowiązków w zakresie reprezentacji jeszcze przez okres dwóch tygodni. W ramach postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 793/07 zwrócono się dwukrotnie do skarżącej o wskazanie daty, w której otrzymała to wypowiedzenie, jednak nie uzyskano w tym zakresie odpowiedzi. W związku z tym zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2008 r. uznano, że skarżąca została skutecznie poinformowana o fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa w dniu 19 maja 2008 r., tj. w dniu doręczenia jej wspomniane wezwanie Sądu. Do chwili obecnej wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku nie zostało wykonane. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 tego Prawa obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, iż powyższa przesłanka zachodzi. Pomimo przedłużenia terminu nie wykonała ona bowiem wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, nie nadsyłając jakiegokolwiek z żądanych dokumentów, poza dokumentacją zdrowotną, chociaż mogła ona przedstawić choćby ich część, zwłaszcza że ich uzyskanie, wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o przedłużenie terminu, nie powinno się wiązać z nadmiernymi trudnościami, szczególnie dla profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślić przy tym wypada, że nie tylko to wezwanie, ale i zarządzenie o przedłużeniu terminu doręczono temu pełnomocnikowi w czasie, gdy był on jeszcze zobowiązany reprezentować interesy skarżącej. Ponadto okres, jaki upłynął od chwili, od której strona powinna wiedzieć o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez jej przedstawiciela, był wystarczający, aby przejawiając minimalną staranność procesową, pomimo swojego stanu zdrowia, zainteresowała się ona postępowaniem toczącym się z jej udziałem, bądź podejmując stosowne działania osobiście, choćby w nieznacznym zakresie, bądź ustanawiając kolejnego pełnomocnika. Podnieść zatem należy, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń skarżącej poprzez ich konfrontację z niezbędnym materiałem dowodowym, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Taki stan rzeczy nie pozwala więc uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w omawianej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.