I SA/Gl 802/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 17 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku z dnia 26 czerwca 2015 r. skarżąca Spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotowano, że Spółka znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej z uwagi na kryzys gospodarczy, a przede wszystkim za sprawą blokady środków finansowych dokonanej przez Urząd Skarbowy w T. Co za tym idzie, dochody Spółki systematycznie maleją i w okresie ostatnich trzech lat wynik finansowy zamyka się stratą. Skarżąca zaznaczyła, że pomimo wielu zarzutów w stosunku do decyzji objętej obecnie skargą do Sądu, organy podatkowe nadały decyzjom rygor natychmiastowej wykonalności, co - w ocenie Spółki – sparaliżowało prowadzenie działalności gospodarczej. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego na druku PPPr, wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 550.000,00 zł; wartość środków trwałych stanowi kwota 155.977,71 zł. Z kolei wynik finansowy jej działalności za poprzedni rok obrotowy zakończył się stratą w kwocie 496.191,17 zł. Skarżąca posiada dwa rachunki bankowe, na których – w świetle jej oświadczeń – nie ma środków finansowych. W końcowej części wniosku Spółka odnotowała, że uzyskuje dochód z tytułu wynajmu powierzchni biurowych w kwocie 3.000,00 zł. Przy formularzu nadesłano odpisy: RZiS za stanem na koniec maja 2015 r. i na koniec 2014 r.; bilansu za te same okresy; stanu rozrachunków z kontrahentami (zobowiązania i należności) na dzień 26 czerwca 2015 r.; wykazu zobowiązań Spółki (zaliczki i wymagane) w latach 2013-2015; zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2013-2014; wydruków z obu rachunków bankowych Spółki; zawiadomień o zajęciu rachunków bankowych i środków transportu; postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Pismem dnia 19 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał Spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dokumentów źródłowych, w tym raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące. W korespondencji z dnia 2 września 2015 r. Spółka nadesłała do Sądu odpisy: sprawozdania finansowego za 2014 r.; deklaracji VAT-7 z ostatnich sześciu miesięcy; raportów kasowych za trzy ostatnie miesiące; zaświadczenia z Banku A o wysokości zajęcia egzekucyjnego. W oparciu o zgromadzone w tej sprawie dokumenty źródłowe ustalono, co następuje. Wynik finansowy Spółki do 31 maja 2015 r. zamknął się stratą w kwocie 219.415,26 zł. W tym okresie skarżąca osiągnęła zysk brutto ze sprzedaży w kwocie 418.825,78 zł i zysk z działalności operacyjnej w kwocie 275.794,91 zł, ponosząc przy tym relatywnie wysokie koszty, które w dużej mierze wygenerowała aktualizacja wartości inwestycji (495.226,55 zł). Z bilansu wynika, że na dzień 31 maja 2015 r. Spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 490.579,38 zł. Na dzień 26 czerwca 2015 r. Spółka posiadała nierozliczone zobowiązania z kontrahentami w kwocie 83.786,54 zł i jednocześnie nierozliczone należności o wartości 334.378,06 zł. Z wykazów zobowiązań za lata 2013-2015 wynika, że Spółka regularnie spłacała w latach 2013-2014 należności względem B Banku i C; w obu przypadkach z tytułu kredytu (łącznie około 17.600,00 zł miesięcznie). Z wykazu za 2015 r. (okres od stycznia do maja) wynika, że Spółka nie odprowadziła zaliczek na rzecz ZUS, PIT-4, CIT-2, VAT-7 i należności na rzecz Urzędu Miasta w T.. Do kwietnia 2015 r. spłacany był natomiast kredyt na rzecz C w kwocie około 12.300,00 zł miesięcznie. Spółka – na dzień 26 czerwca 2015 r. - posiadała blokadę konta w B Banku do kwoty 271.015,41 zł. Obciążenia tytułami egzekucyjnymi rachunku w A wyniosły na dzień 1 września 2015 r. 1.192.021,29 zł. Kapitał podstawowy Spółki – na dzień 31 maja 2015 r. – wyniósł 550.000,00 (5500 udziałów wspólników), zaś kapitał rezerwowy wyniósł 173.158,97 zł. Podstawa opodatkowania podatkiem VAT z tytułu dostawy towarów bądź świadczenia usług w okresie od lutego do lipca 2015 r. wyniosła 445.075,00 zł. Stan kasy na dzień 31 lipca 2015 r. wyniósł 55.906,10 zł, zaś w dniu 30 czerwca 2015 r. była to kwota 10.904,81 zł. Wpis sądowy od skargi stanowi w tej sprawie kwotę 3.292,00 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Należy w tym miejscu podkreślić, że przywołane wyżej unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art.199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba więc przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Na gruncie bogatego orzecznictwa w przedmiocie prawa pomocy trzeba odnotować, iż koszty postępowania sądowego zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Kolejno, skarżąca Spółka jako osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Mając na uwadze przywołane wyżej przepisy oraz wywiedzione z nich zasady, rozpoznający wniosek nie uznał na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia przede wszystkim fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej na wynikającą z przedłożonych dokumentów skalę. Skoro strona postępowania sądowoadministracyjnego wnioskująca o przyznanie prawa pomocy wykazała dokonywanie dostaw towarów i świadczenie usług, za które otrzymała w okresie od lutego do lipca 2015 r. kwotę 445.075,00 zł i dysponowała środkami pieniężnymi w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 490.579,38 zł (stan na dzień 31 maja 2015 r., a więc w okresie, w którym toczyło się postępowanie podatkowe, w tym również wydano zaskarżoną decyzję) oraz w kwocie 55.906,10 zł (stan na 31 lipca 2015 r.) i to mimo prowadzonych w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, tzn. że była i nadal jest w posiadaniu kwoty pieniężnej lub w stanie wygospodarować kwotę pieniężną w celu uiszczenia aktualnie wymaganych od niej kosztów sądowych, i wykluczona zostaje realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., tj. braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dane wynikające z ww. dokumentów wnioskującej Spółki świadczą bowiem o tym, że dysponuje ona w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej takimi środkami lub możliwością ich wygospodarowania. Za przyjętą konkluzją przemawia również fakt, że Spółka preferencyjnie traktuje zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym. Taki stan rzeczy jednoznacznie wynika z przedłożonego na potrzebę niniejszego wpadkowego postępowania wykazu zobowiązań w latach 2013-2015, które wyżej zobrazowano. Wyraźnie korzystnie w rozliczeniach ze Spółką wypadają B Bank i C. Postawa Spółki w tym zakresie, w świetle utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na aprobatę (przykładowo postanowienie z dnia 7 września 2015 r., sygn. akt I OZ 1215/15 i powołane w nim orzeczenia; dostępne na stornie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na niekorzyść Spółki w omawianym kontekście świadczy nadto posiadany przez nią kapitał podstawowy, na który składają się udziały wspólników o łącznej wartości 550.000,00 zł. Przyjmuje się w judykaturze, że Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez zażądanie dopłat od wspólników (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11, z dnia 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14 oraz z dnia 27 lutego 2014 r., II FZ 1346/13; wszystkie dostępne na ww. stronie internetowej). Za odmową uwzględnienia wniosku przemawia nadto wysokość kapitału rezerwowego skarżącej, który na dzień 31 maja 2015 r. oszacowano na kwotę 173.158,97 zł. Z zasady kapitał ten z tworzony jest przez podmiot z wygospodarowanego zysku z przeznaczeniem na rozwój Spółki albo pokrycie poszczególnych strat lub innych wydatków. W ocenie rozpoznającego wniosek, niespełna 2% tej sumy może być przeznaczone na pokrycie należnego w tej sprawie wpisu sądowego od skargi. Co znamienne, kapitał rezerwowy na koniec poprzedniego roku obrotowego stanowił kwotę 669.350,14 zł. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca Spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. Z tych względów, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.