I SA/Gl 805/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym postanawia 1) zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w części przekraczającej kwotę 700,00 (słownie siedemset 00/100) złotych, 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić; W dniu 2 czerwca 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga kasacyjna S.M. od wyroku tego Sądu z dnia 22 marca 2010 r., mocą którego oddalono skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. Do kasacji dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 30 maja 2010 r., w którym skarżący podniósł, że jego trudna sytuacja materialna i życiowa uniemożliwia mu dokonanie wpisu od skargi kasacyjnej. Zwrócił dalej uwagę, aby w ramach niniejszego wpadkowego postępowania wykorzystano materiały źródłowe, które złożył przy poprzednim wniosku. Oświadczył dalej, że nie uległa zmianie jego dotychczasowa sytuacja. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF dołączonego do ww. wniosku, skarżący zeznał, że "we wspólnym gospodarstwie domowym" (vide pkt 6 druku PPF) pozostaje wraz z żoną, synem, synową, wnuczką, teściem i teściową. Z posiadanych składników majątkowych wskazał na dom o powierzchni 270 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 2 ha. Skarżący wyjaśnił dalej, że nieruchomość, w której zamieszkuje wnioskodawca i pozostali członkowie rodziny jest obciążona hipoteką na rzecz urzędu skarbowego, której wysokość wynosi 700 tys. zł. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że wraz z żoną uzyskują dochody z tytułu świadczeń rentowych w łącznej kwocie 1.530,00 zł brutto. S.M. wyjaśnił dalej, że wnioskodawca pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną i dlatego prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe. Zaakcentował nadto, że osoby wskazane wcześniej jako członkowie rodziny zamieszkują w jednym budynku, "a każda z rodzin – rodzina syna, oraz rodzina teściów prowadzą oddzielne gospodarstwa domowe." Do wniosku dołączono materiały źródłowe, na podstawie których ustalono, że sytuacja skarżącego pozostała niezmienna od momentu wydania poprzedniego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, tj. od dnia 25 listopada 2009 r. Wtedy to zwolniono skarżącego od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 700 zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów oddalono. Orzeczenie to nie zostało oprotestowane przez strony postępowania i zyskało przymiot prawomocnego, a w konsekwencji skarżący uiścił wpis sądowy w wysokości wynikającej z tamtego postanowienia. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskującego było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie rozważań przyszło zwrócić uwagę, że na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego uznano, iż skarżący jest w stanie partycypować w jego kosztach do kwoty 700 zł. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został wówczas oddalony. Zgodnie zaś z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zmiana ta w przypadku postępowania w przedmiocie prawa pomocy musi być istotna. Instytucja prawa pomocy stanowi wszak gwarancję przysługującego stronie m. in. na mocy art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu – nie może być zaś mowy o realizacji tego prawa, gdy sytuacja majątkowa strony w trakcie jednego postępowania jest oceniana odmiennie niż uprzednio i na niekorzyść tylko z uwagi na fakt, iż zmieniła się ona w jakimkolwiek stopniu, choćby nieznacznym. Byłoby to zresztą nie do pogodzenia z zasadą zaufania do organów państwa oraz stabilności orzeczeń sądowych. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do odstępowania od oceny możliwości finansowych skarżącego powziętej w poprzednim postanowieniu w przedmiocie kosztów sądowych. Uznano, że dochód w gospodarstwie domowym skarżącego, po pomniejszeniu o niezbędne wydatki pozwoli także i teraz na pokrycie kosztów sądowych wyłącznie w części oznaczonej w sentencji niniejszego orzeczenia. W związku z powyższym, na podstawie art. 245 § 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.