I SA/Gl 807/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. i P. P. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1) zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2) ustanowić skarżącym radcę prawnego. Do skargi z dnia 22 sierpnia 2009 r., wniesionej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia, skarżący załączyli formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek podnieśli, że ich sytuacja majątkowa nie pozwala im na uiszczenie wpisu oraz opłacenie pomocy prawnej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i nie posiadają żadnego majątku. Jedynym ich dochodem jest wynagrodzenie za pracę otrzymywane przez skarżącego w kwocie [...] zł, przy czym zaznaczono, że umowa o pracę została zawarta na okres próbny. Następnie w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 15 października 2009 r. skarżący nadesłali przy piśmie z dnia 26 października 2009 r. m.in. wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 lipca 2009 r. do 27 października 2009 r., w tym okresie dokonano obciążeń na kwotę [...] zł, a wpłacono [...] zł, w tym m.in. wynagrodzenie dla skarżącego w wysokości [...] zł (średnia z dwóch przelewów) oraz kwotę [...] zł za wykonanie projektu, kserokopię umowy o pracę na okres próbny, wynoszący trzy miesiące, kserokopię decyzji Powiatowego Urzędu Pracy w R. z dnia [...], orzekającej o uznaniu J. S. za osobę bezrobotną oraz odmawiającą przyznania prawa do zasiłku, kserokopie dokumentów dotyczących spłaty pożyczki, kserokopię ugody zawartej z A o rozłożeniu należności na raty (zgodnie z jej treścią zapłata ostatniej raty została wyznaczona na dzień 15 listopada 2009 r.), kserokopię układu ratalnego z dnia 1 kwietnia 2009 r. dotyczącego składek oraz umowy z dnia 15 kwietnia 2009 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek, a także kserokopie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (PIT – 36) oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2007. Nadto w treści wskazanego wyżej pisma skarżący oświadczyli, że obecnie "nie posiadają pracy zarobkowej", zamieszkują w domu należącym do ich córki, która "udostępniła im do nieodpłatnego korzystania dwa pomieszczenia mieszkalne". Strona podkreśliła przy tym, że ich córka oraz syn prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, a następnie przedstawiła miesięczne obciążenie ich gospodarstwa domowego, które kształtuje się na kwotę około [...] zł, przy czym przeważającą cześć wydatków stanowią obciążenia kredytowe i spłaty zobowiązań. Nadto strona oświadczyła, że w chwili obecnej przed Sądem Rejonowym w M. Wydziale IV Pracy toczy się postępowanie w sprawie o wypłatę zaległego wynagrodzenia za okres od grudnia 2008 r. do stycznia 2009 r. oraz odprawy. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2009 r. referendarz sądowy zwolnił skarżących od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę [...] złotych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącym w dniu 3 grudnia 2009 r. W dniu 10 grudnia 2009 r. wpłynął do Sądu sprzeciw skarżących na postanowienie referendarza z dnia 25 listopada 2009 r., w którym wnieśli oni "o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu, ewentualnie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnienie od opłat sądowych w całości". Uzasadniając sprzeciw, skarżący nie podzielili stanowiska referendarza dotyczącego obowiązku wspierania rodziców przez dzieci. W tym kontekście podnieśli oni, że ma on charakter deklaratoryjny, a "zakres tego obowiązku musi być relatywizowany do usprawiedliwionych potrzeb oczekujących tej pomocy oraz na do możliwości poczuwających się do jej udzielenia". Ponadto oświadczyli, że w chwili obecnej oboje są bezrobotni, a jedynym źródłem ich utrzymania jest zasiłek otrzymywany przez skarżącego w kwocie [...] zł (około [...] zł netto jak wskazali skarżący). Wobec tego nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb życiowych i dlatego korzystają w tym zakresie z pomocy dzieci. Ich zdaniem brak jest jednak podstaw, by obciążać dzieci finansowaniem kosztów sądowych, gdyż ten rodzaj wsparcia przekracza zakres usprawiedliwionych potrzeb rodziców. W dalszej kolejności w odpowiedzi na wezwanie z dnia 15 grudnia 2009 r. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący nadesłali dokumenty, z których wynika, że skarżący uznany został za osobę bezrobotną z dniem 5 listopada 2009 r. oraz że przyznane mu zostało prawo do zasiłku w wysokości [...] zł brutto, również skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Nadto skarżący załączyli kserokopie potwierdzeń zameldowania na pobyt czasowy oraz wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 18 października 2009 r. do 21 grudnia 2009 r., w ramach którego dokonano obciążeń na kwotę [...] zł oraz dokonano wpłaty na kwotę [...] zł. Ponadto należy wskazać, że wpis sądowy od skargi w tej sprawie wynosi [...] zł. Równolegle skarżący zainicjował wraz z żoną odrębne dwa postępowania sądowe, w których wysokość wpisu sądowego do skargi wynosi [...] zł, w każdej z osobna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ppsa) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W dalszej kolejności wskazać trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 przywołanej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że powyższa przesłanka została spełniona. Przede wszystkim należy podkreślić, że skarżący są osobami bezrobotnymi, których jedynym źródłem dochodu jest w chwili obecnej zasiłek otrzymywany przez skarżącego w kwocie [...] zł brutto. Nie ulega przy tym wątpliwości, że jego wysokość jest niewystarczająca dla pokrycia zarówno kosztów utrzymania dwóch dorosłych osób, jak i kosztów sądowych. Nie można również tracić z pola widzenia ciążących na stronie spłat zobowiązań oraz obciążeń kredytowych. Mając zaś na względzie z jednej strony wysokość ich dochodu, a z drugiej kwotę wydatków można przyjąć, nawet zakładając znaczącą pomocy rodziny, iż strony nie stać na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Zgodzić się należy przy tym, że od pełnoletnich dzieci skarżących, na których w istocie spoczywa ciężar utrzymania rodziców, nie można wymagać, aby ponosiły one koszty postępowania w tej sprawie. Reasumując – w ocenie Sądu – skarżący wykazali, że są osobami na tyle ubogimi, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają wywiązanie się z obowiązku partycypowania w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ppsa orzekł jak w sentencji.