I SA/Gl 810/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenie na raty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym kosztów sądowych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi A. M. jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, którą orzeczono o udzieleniu skarżącemu ulgi podatkowej w formie 5 rat w spłacie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za VIII, IX i XII 2003 r. w kwocie 9.897,90 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 11.477,00 zł i jednocześnie odmówiono rozłożenia wyżej wymienionej zaległości w formie wnioskowanej przez stronę, tj. na 20 rat. W skardze z dnia 13 maja 2013 r. A. M., kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie organu podatkowego, wystąpił o rozłożenie jego zaległości na 15 rat, albowiem taką kwotę mógłby bezpiecznie wpłacać i regulować. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w kwocie 500 zł, skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie go od tego obowiązku (patrz pismo z dnia 15 lipca 2013 r.). W tych ramach oświadczył, że jego działalność nie przynosi obecnie żadnych zysków. Nie posiada jakichkolwiek oszczędności, lokat bankowych ani akcji. Z kolei posiadane środki trwałe są pod zastawem komornika. Oświadczył przy tym, że na bieżące potrzeby rodziny otrzymuje pomoc od najbliższych krewnych jego i żony. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 2 sierpnia 2013 r.), nadesłanego w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skarżący wystąpił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Uzasadniając ten wniosek podkreślił dodatkowo, że jego firma przynosi od kilku lat straty. Skarżący posiada spore zadłużenie wobec organów podatkowych i ZUS. Oświadczył dalej, że jego małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Córka jest natomiast studentką studiów dziennych Uniwersytetu [...] i dlatego nie pracuje. W jego ciężkiej sytuacji finansowej pomaga mu matka, która jest emerytowaną nauczycielką. Otrzymuje ona świadczenie z tego tytułu w kwocie około 2000 zł i z kwoty tej jest zmuszona kupować niezbędne lekarstwa oraz łożyć pieniądze na pomoc w utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika, że skarżący tworzy gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. A.M. jest współwłaścicielem domu jednorodzinnego w C. oraz właścicielem bazy transportowej. Oba składniki mienia są zajęte przez komornika. W rubryce "dochody" skarżący odnotował, że jego działalność gospodarcza przyniosła w 2012 r. stratę w kwocie 217.035,56 zł, a w okresie od stycznia do lipca br. strata wyniosła 73.999,08 zł. Pismem z dnia 12 sierpnia 2013 r., w wyniku zestawienia ww. oświadczenia skarżącego z zawartością akt administracyjnych, referendarz sądowy wezwał wnioskującego o przyznanie prawa pomocy do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: 1) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało dodatkowo wskazać, kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym (w tym B. M.), tj. rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych (obsługujących prowadzoną działalność gospodarczą), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić aktualne potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie likwidacji któregokolwiek z nich po wrześniu 2012 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; 3) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy; zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich domowników pozostających w gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów z działalności gospodarczej należało nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), deklaracji VAT, raportów kasowych; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 4) przedłożenie kopii zeznań podatkowych za 2012 r., złożonych przez skarżącego oraz pozostałe osoby przebywające w gospodarstwie domowym (w tym B. M.); 5) wykazanie za pomocą aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy statusu osoby bezrobotnej M. M.; 6) złożenie wyjaśnień odnośnie działalności gospodarczej prowadzonej przez M. M. w ramach firmy sprzątającej; należało tutaj przedstawić dokumenty świadczące o wyrejestrowaniu bądź zawieszeniu tejże działalności; 7) nadesłanie kserokopii dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki [...], w szczególności strony zawierającej informację o terminie ostatniego badania technicznego; 8) oszacowanie wysokości miesięcznych wydatków związanych ze studiami córki P. M.; 9) nadesłanie aktualnych dokumentów świadczących o ustanowieniu ograniczonych praw rzeczowych na nieruchomościach należących do skarżącego; 10) złożenie oświadczenia, z którego wynikałoby, czy skarżący podtrzymuje deklarację zawartą w skardze, tj. o możliwości uregulowania ciążących na nim zaległości (objętych skargą w tym postępowaniu) w ramach 15 rat. W przywołanym wyżej piśmie pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przesłanki przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Odpowiadając na przywołane wyżej wezwanie, skarżący oświadczył (patrz pismo z dnia 27 sierpnia 2013 r.), że jego żona nie jest osobą bezrobotną, albowiem podjęła działalność gospodarczą i w chwili obecnej prowadzi firmę sprzątającą pod nazwą A. W tym zakresie skarżący przedłożył kopię ewidencji przychodów za okres od stycznia do lipca 2013 r. Samochód marki [...] jest całkowicie niesprawny i nie nadaje się do eksploatacji; nie ma aktualnego dowodu rejestracyjnego (w załączeniu nadesłano kartę wyceny, która potwierdza te okoliczności; wartość pojazdu na dzień 28 sierpnia 2009 r. wynosiła 1950 zł). Skarżący zeznał dalej, że wydatki związane ze studiami jego córki stanowią miesięcznie około 600 zł i są w całości pokrywane przez jego matkę. Końcowo A.M. oświadczył, że podtrzymuje deklarację zawartą w skardze z dnia 13 maja 2013 r. o możliwości uregulowania ciążących na nim zaległości w 15 ratach, "albowiem w stosunku do Urzędu Miasta C. zostało [mu] do uregulowania 6 zaległych rat w kwocie po około 13.000,00 zł i mógłbym uzyskać zgodę na obniżenie jej wysokości tak aby mógł regulować zaległości w stosunku do [...] Urzędu Skarbowego w C." Przy cytowanym piśmie skarżący nadesłał plik dokumentów, na podstawie którego ustalono, co następuje. Stałe miesięczne wydatki z tytułu utrzymania nieruchomości (wykazane na potrzebę rozpoznania wniosku), którą zajmuje skarżący, stanowią kwotę około 500 zł, w tym należności z tytułu zużycia gazu, wody i energii elektrycznej. W okresie od stycznia do lipca 2013 r. skarżący poniósł stratę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie 103.561,16 zł. Miesiące maj i czerwiec br. zakończył jednak zyskiem w kwotach, odpowiednio: 3.706,90 i 3.477,93 zł. Strata za 2012 r. wyniosła z tego tytułu 217.035,56 zł. Z zawiadomień z dnia 14 czerwca 2000 r. o wszczęciu egzekucji do udziału w nieruchomości wynika, że kwota należności głównej, która ciążyła na A. M. wynosiła 196.745,28 zł. W skład środków trwałych działalności prowadzonej przez skarżącego wchodzą między innymi: budynek biurowy (wartość początkowa przyjęta do amortyzacji to 134.714,00 zł); część budynku biurowo-handlowego (wartość początkowa przyjęta do amortyzacji to 1.203.400,00 zł); budynek handlowy (odpowiednio 1.814.700,00 zł); hala magazynowa segment A i B (odpowiednio 542.000,00 zł); hala magazynowa segment C i D (odpowiednio 1.079.800,00 zł); stacja paliw (łączna wartość odpowiednio 445.200,00 zł). Z zaświadczeń z 26 i 28 marca 2012 r. wynika, że firma skarżącego posiada dwa rachunki bankowe w [...] Banku B w N. i C S.A. Oddział [...] w C. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2013 r. skarżący oświadczył nadto, że jego matka (B. M.) przebywa obecnie na leczeniu sanatoryjnym do dnia 2 września 2013 r. Zdeklarował, iż po jej przyjeździe zwróci się do banku z prośbą o udostępnienie wyciągów z rachunków bankowych, które po otrzymaniu, niezwłocznie prześle do Sądu. Podobnie, po powrocie matki, prześle jej zeznanie podatkowe za 2012 r. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na nieścisłość jaką ujawniono na podstawie zestawienia oświadczenia A. M. zawartego w druku PPF z dokumentacja źródłową i dalszymi jego oświadczeniami, złożonymi na potrzebę rozpoznania wniosku. Otóż skarżący zeznał w urzędowym formularzu, świadomy przecież odpowiedzialności karnej płynącej z treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego, że jego żona jest osobą bezrobotną, tymczasem z dokumentacji źródłowej wynika, iż M. M. jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą A, która przynosi przychody ujawnione w ewidencji przychodów za okres od stycznia do lipca 2013 r. (łącznie 5.600,00 zł). Już ta okoliczność determinuje rozstrzygnięcie niniejszego wniosku, wszak ujawniona nieścisłość rzutuje na inne oświadczenia skarżącego w omawianym tutaj zakresie. W ocenie rozpoznającego wniosek, postawa procesowa skarżącego w niniejszym wpadkowym postępowaniu, zmierza do wykazania tylko tych okoliczności stanu faktycznego, które mogłyby wpłynąć na pozytywne dla niego rozstrzygnięcie. Pomija natomiast te z nich, które mogłyby z kolei świadczyć o możliwości partycypacji w ponoszeniu kosztów sądowych. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawia nadto dokonana analiza podatkowej księgi przychodów i rozchodów działalności prowadzonej przez skarżącego. Stwierdzono bowiem, że w czasokresie, w którym skarżący inicjował niniejsze postępowanie sądowe odnotował zysk z tego tytułu (w maju br. była to kwota 3.706,90 zł, a w czerwcu br.: 3.477,93 zł. Negatywnie należy więc ocenić postawę skarżącego zamierzającą do przerzucenia na innych podatników ciężaru kosztów sądowych związanych z jego uczestnictwem w postępowaniu sądowym w sytuacji, gdy to on sam posiadał niezbędne środki pieniężne na ich pokrycie. Za uwzględnieniem wniosku skarżącego nie może także przemawiać ta część jego argumentacji, która nawiązuje do toczących się wobec niego postępowań egzekucyjnych. Dokumentacja nadesłana przez niego w tym zakresie sięga 2000 r. i wynika z niej (patrz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji do udziału w nieruchomości i wezwanie do zapłaty długu z 14 czerwca 2000 r.), że należność główna ciążąca na skarżącym stanowi kwotę 196.745,28 zł. Ujawniona na potrzebę rozpoznania wniosku wierzytelność, stanowi zaś ułamek wartości nieruchomości należących do skarżącego. Już tylko analiza amortyzacji budynków pozwoliła stwierdzić, że skarżący posiada nieruchomości o znacznej wartości, która stanowi wielokrotność rzeczonej wierzytelności (szczegółowe pozycje tabeli amortyzacji przywołano już wcześniej w niniejszym postanowieniu). Nie bez znaczenia dla przyjętego rozstrzygnięcia wniosku pozostaje również dysonans, który ujawnił się na gruncie składanych przez skarżącego oświadczeń, co do jego możliwości płatniczych. Z jednej strony, składając niniejszy wniosek, oświadcza, że nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej od skargi w kwocie 500 zł, a drugiej strony, deklaruje i to dwukrotnie (patrz oświadczenie z dnia 27 sierpnia 2013 r. oraz treść skargi z dnia 13 maja 2013 r.), że jest w stanie spłacić ciążące na nim zaległości podatkowe (objęte niniejszym postępowaniem, tj. 21.374,90 zł) w piętnastu ratach (rata jednostkowa stanowiłaby kwotę 1.424,99 zł). Dostrzeżona rozbieżność utwierdziła rozpoznającego wniosek, że skarżący, inicjując niniejsze wpadkowe postępowanie, kierował się założeniem, aby przedłożyć tylko te dowody, które przemawiają na rzecz jego wniosku, ukrywając te mniej korzystne z omawianego punktu widzenia. W tym też kontekście nadmienić trzeba o mankamentach dowodowych rozpoznanego wniosku. Otóż pomimo stosownego wezwania w tym zakresie, skarżący nie nadesłał wyciągów bankowych z rachunków obsługujących prowadzoną przez niego działalność gospodarczą, zaś przedstawione przez niego zaświadczenia banków, jedynie potwierdzają okoliczność, iż takowe rachunki skarżący posiada. Reasumując, przyjęto, że skarżący nie wykazał, iż nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle poczynionych wyżej spostrzeżeń i konkluzji uznano za zbędne oczekiwanie na pozostałe dokumenty źródłowe, które skarżący miał nadesłać po powrocie jego matki z sanatorium. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.